Zamek 
zbudowano w latach
1346-1353. Początkowo składał się tylko z jednego skrzydła, otoczonego grubym
murem i fosą. Można było się do niego dostać tylko przez zwodzony most od
strony Łyny. W roku 1500 rozpoczęła się przebudowa wieży. Jednocześnie
podwyższono mury obronne i wzmocniono je basztami. W 1758 roku doprowadzono do zamku
dojazd od strony miasta i zbudowano skrzydło pałacowe. Do 1772 roku zamek był
rezydencją administratorów tego okręgu, wyznaczanych przez kapitułę warmińską.
Jednym z rezydentów był Mikołaj Kopernik (w latach
1516-1521). W krużganku zamkowym
pozostała po nim doświadczalna tablica astronomiczna, którą własnoręcznie
sporządził na tynku ściennym. W latach 1756-1758 kolejny administrator
olsztyński Tomasz Szczepański wybudował przy zamku rezydencję pałacową, gdzie
dziś jest wejście do muzeum. Olsztyński zamek zaliczany jest do arcydzieł
budownictwa północnej Polski. Obecnie jest miejscem wielu wydarzeń
kulturalno-społecznych.