Powrót

ul. Pieniężnego
... - 1945: Wilhelmstrasse

Portret ul. Pieniężnego zaczynamy od skrzyżowania z ul. Piłsudskiego/11 Listopada, według numeracji - od jej połowy.

Widok z lotu ptaka w latach 40.

Widok z wieży Ratusza jesienią 2001 roku

Skrzyżowanie z ul. Piłsudskiego/11 Listopada - jesienna mgła i zimowe słońce (2002/2003)

Od skrzyżowania z ul. Piłsudskiego/11 Listopada do skrzyżowania z ul. 22 Stycznia/pl. Jedności Słowiańskiej

Lewa strona: Piłsudskiego 2/8, Pieniężnego 13 i budująca się już jakiś czas Pieniężnego 14

Lewa strona: Pieniężnego 15

Lewa strona: Kino Polonia - dawniej kino firmy UT.-Lichtspiele - Pieniężnego 16 (Wilhelmstrasse 16).
Jedyny budynek na ulicy wzniesiony w latach międzywojennych (1936 rok). W roku 1945 kino zostało reaktywowane i funkcjonuje do dziś pod nazwą "Polonia"

Lewa strona: Pieniężnego 17

Lewa strona: Pieniężnego 18

Lewa strona: Pieniężnego 19 i 20

Prawa strona: wjazd na ulicę - tzw. "Okrąglak" (Pl. Jana Pawła II 1a).

Prawa strona: Pieniężnego 10

Prawa strona: Budynek "Italian House", oddany do użytku 31 września 1998 roku, zbudowany na miejscu wyburzonych wcześniej baraków.

Prawa strona: Siedziba ZETO - dawniej siedziba Allensteiner Vereinsbank e. G.m.b.H. - Pieniężnego 6/7 (Wilhelmstrasse 6/7)
Budynek ten wzniesiono na dwóch parcelach, 6 (niezabudowanej) i 7 (na miejscu wyburzonego krótko wcześniej budynku) w 1902 roku jako siedziba banku Allensteiner Vorschussverein e.G.m.u.H., pierwszej instytucji bankowej Olsztyna, założonej w 1864 roku. Przed I Wojną przekształcił się on w "Allensteiner Vereinsbank", zaś w 1940 - w "Volksbank-Allenstein" e.G.m.b.H.. Po wojnie, w nieuszkodzonym budynku ulokował się oddział Narodowego Banku Polskiego, powstały 25 czerwca 1945 roku. Po roku 1947, stał się siedzibą Banku Gospodarstwa Krajowego, zaś w 1950 - Banku Inwestycyjnego. Po zlikwidowaniu BI, lokal przejął utworzony 1 stycznia 1970 roku III Oddział Miejski Narodowego Banku Polskiego. Od 1975 roku w budynku ma swą siedzibę Zakład Elektronicznej Techniki Obliczeniowej. Do 1996 roku budynek wyglądał strasznie, jednak w tym roku dokonano gruntownej odnowy elewacji. 19 grudnia 1989 roku kamienica wpisana została do rejestru zabytków.

Prawa strona: Pieniężnego 5

Prawa strona: Parking na miejscu dawnej Pieniężnego 4

Widok w dół ulicy spod parceli nr 6/7 - przed I Wojną i w styczniu 2004

Widok spod parceli nr 4 (przy skrzyżowaniu z ul. 22 Stycznia/pl. Jedności Słowiańskiej) - w górę i w dół ulicy
Przedwojenne panoramy ulicy: część górna i dolna ulicy
Panorama powojenna: część górna ulicy

Od skrzyżowania z ul. 22 Stycznia/pl. Jedności Słowiańskiej do mostu na Łynie

Lewa strona: Poczta - Pieniężnego 21 (Wilhelmstrasse 21)
Gmach poczty oddano do użytku 1.10.1887. W 1892 uruchomiono pierwsze telefony, zaś w 1907 roku budynek rozbudowano. Po II Wojnie, pocztę uruchomiono 13 kwietnia 1945 roku, zaś pierwszy telefon zainstalowano 5 maja tego samego roku.
Widok na przełomach wieków
Widok na pocztę w kierunku ulicy Piłsudskiego (Kleebergerstrasse) - początek wieku, lata 30. i zima 2002/2003

Lewa strona: Dawny hotel "Kopernikus", potem restauracja "Pod Żaglami" - Pieniężnego 22 (Wilhelmstrasse 22)
Budynek wzniesiony z surowej cegły w latach 1888-89 pod patronatem Towarzystwa Czeladzi Katolickiej, utworzonego przez księdza Feliksa Schreibera. W 1951 roku budynek przerobiono i otynkowano, zaś 28.12.1954 otwarto w nim restaurację "Pod Żaglami", w latach 60. uważaną za reprezentacyjną, potem tracącą na klasie. Restauracja działała do 1990 roku. Dwa lata pózniej budynek przejął Kościół katolicki i przez jakiś czas niszczał. Na szczęście w końcu przebudowano go i uruchomiono w nim placówkę "Caritasu"

Lewa strona: Ciąg kamienic na wzgórzu - Pieniężnego 22 do 27 (Wilhelmstrasse 22 - 27).
Wszystkie budynki, wzniesione na przełomie XIX i XX wieku, przetrwały zawieruchę wojenną, zapewne dlatego, że Rosjanie po wkroczeniu urządzili tu komendanturę wojenną Olsztyna. Kilka dalszych, leżących na parcelach 28-30, zostało zniszczonych.

Lewa strona: Pieniężnego 23

Lewa strona: Pieniężnego 24

Lewa strona: Pieniężnego 25

Lewa strona: Pieniężnego 27

Prawa strona: Pieniężnego 3.
W 1860 roku wzniesiono budynek, w którym umieszczono szkołę dla dziewcząt. W 1871 podobny budynek, mieszczący szkołę dla chłopców, powstał kilkadziesiąt metrów dalej w kierunku dzisiejszego Placu Jedności Słowiańskiej. Trzeci, zarazem środkowy budynek powstał w roku 1906. Budynki te praktycznie przez cały czas służyły celom oświatowym, mieszcząc szkoły podstawowe, średnie, a w ostatnich latach istnienia wyższe i przedszkolne. Dwie części budynku, po wyprowadzeniu się z niego WSP, popadały w ruinę aż w końcu spłonęły 12.06.1993, w dwa miesiące po wpisaniu ich do rejestru zabytków. 8 lutego 1994 zadecydowano o rozbiórce budynku. 31 lipca 1996 roku powstał w tym miejscu parking strzeżony. Teraz jest to parking niestrzeżony. W zachowanej części mieści się przedszkole.

źródło: "Allenstein im 144 Bildern"

Prawa strona: Widok na katedrę

Prawa strona: Pieniężnego 2A

Prawa strona: Pieniężnego 2

Prawa strona: Skrzyżowanie z ulicą Szrajbera


Wilhelmstrasse - książka adresowa i telefoniczna z 1927 roku
1 E Czerulla, Margarete
Czerulla, Wilhelm, Kolonialwaren, ~267, Postscheck Königsberg 3169
2 E* Katholische Kirchengemeinde St. Jakobikirche
Boczki, Franz, Arbeiter
Hirsch, Emma, Oberzollinsp.-Witwe
Hoffmann, Max, Ladeschaffner
Krause, Johann, Heizer
Kuhn, Friedrich, Arbeiter
Lewin, Dr., Siegfried, Bankier, ~756
Ostermann, Auguste, Schneiderin
Plickert, Otto, Schneider
Sendrowski, Josef, Schuhmachermeister
E* Stadtgemeinde Allenstein
Evangelische Gemeindenschule
Kempa, Rudolf, Hausmeister
E* Stadtgemeinde Allenstein
Hilfsschule
Kalski, Paul, Arbeiter
Schaffrin, Angelika, Hausmeisterin
3 E* Collier, Elisabeth, Witwe, Belianplatz 5
Nowoczyn, Johann, Rentenempfänger
4 E* Goertz, Gustav, Buchbindermeister, Jakobistraße 3
Baumgart, Fritz, Pol. - Wachtmeister
Böse, Gertrud, Hebamme
Ehm, Anton, Rentenempfänger
Puff, Maria, Witwe
Schneidereit, Karl, Arbeiter
Wichert, Karl, Rentier
7 E Allensteiner Vereinsbank e. G.m.b.H. ~43 u. 51, Postscheck Kgb. 722
Fahl, August, Hauswart
Goetz, Anna, Damenschneidermeister
Grabowski, Betin, Stenotypistin
Herbst, Max, Bankdirektor, ~43
Ost- u. Westpr. Verbandskasse e. G.m.b.H., ~43 u. 51
Paetsch, Fritz, Kaufmann
Schimanski, Maria, Apothekenbesitzer - Witwe
Schumann, Franz, Bankdirektor, ~51
8 E Kornalewski, Rudolf, Kaufmann und Restaurateur, ~252
Restaurant zur Reichspost
Kahl, Julie, Witwe
Kloss, Friedrich, Oberbahnwärt. i. R.
9 E* Kamnitzer, Bertha, Sanitärrats-Witwe, Berlin
Hesper, Dr., Josef, Arzt, Röntgenlaboratorium
10 E* Holland, Adolf, Kaufmann und Kürschnermeister, Zeppelinstraße 2/3
Allgemeine Elektr.-Gesellschaft m.b.H., Elektro-Handlung ~421
Austen, Rosalie, Landger.-Rat-Witwe
Buttgereit, Paul, Lederhandlg., ~251
Herholz, Georg, Landgrichtsrat
Machtans, Else, Geschäftsinhaberin, ~530
Schmidt, Leontine, Geschäftsinhaberin, ~530
Schröter, Dr., Walter, prakt. Arzt, ~235
12 E* Gaßner, Marie, Regierungsratwitwe, Rosenberg Westpr.
Alexandrowitz, Berthold, Kaufmann, ~262
Gasinski, Konrad, Kaufmann, ~861
Kusch, Paul, Juwelier, ~722
Nickel, Franz, Schneider
Schröter, Anna, Witwe, Kolonial- und Lebensmittelgroßhandlung ~800
Wagner, Richard, Fabrikbesitzer, ~434
Zweigniederlassung, J.A. Pfeifer, Königsberg i. Pr., Pianofortefabrik und Handlung ~920
13 E* Stern, Minna, Witwe, Berlin W 15, Liezenburgerstraße 45
Behrendt, August, Maurer
Ehrhardt, Dr., Rolf, Studienrat
Grase, Martin, Hauptmann
Jaschinski, Albert, Eisenbahnarbeiter
Mondry, Rosa, Kaufmanns-Witwe
Parohl, Franz, Bürovorsteher
Schulz, Georg, Friseurmeister
Stern, Willy, Zahnpraxis
Tkaczyk, Martha, Kaufmannswitwe, Konfitüren- und Schokoladengeschäft
Pelzwarenhaus K. Wundheiler ~928
14 E* Kunigk, Auguste, Witwe, Wilhelmstraße 14a
Hermanowski, Franziska, Stellenvermittlung
Olk, Anna, Hebamme
Olk, August, Schneidermeister
Pawlitzki, Elisabeth, Rentnerin
Pawlitzki, Rosa, Rentnerin
Staskowski, Maria, Witwe
14a E Kunigk, Auguste, Witwe
Hermanowski, Albert, Kaufmann
von Hatten, Michael, Kaufmann
Kammerer, Ludwig, Schauspieler
Stange, Magdalene, Witwe
Wulff, Werner, Buchhändler
15 E Silberbach, Anna, Hausbesitzerin
Landwirtschaftsverband Ostpreußen, Kreisabteilung Allenstein, ~311 Geschäftsführer Buch, Oskar
Poschmann, Katharina, Fräulein
Schütz, Modesta, Majorswitwe
Silberbach, Hermann, Rentier
17 E* Molkerei-Genossenschaft Allenstein e. G.m.b.H., ~171, Postscheck Königsberg 3490, Wilhelmstraße 18
Franke, Gertrud, Filialleiterin
Hinz, Georg, Bürohilfsarbeiter
Karohl, Bernhard, Maschinist
Krakor, Andreas, Oberzugschaffner
Lethgau, Margarete, Lehrerin
Mallunat, Lina, Gerichtsvollz.-Witwe
Polz, Ida, Zimmerermieterin
Renz, Alexander, Molkereidirektor
Rogall, Ernst, Arbeiter
Schneider, Herbert, Musiker
Wiesemann, Minna, Stickerin
Worgitzki, Ida, Witwe
18 E Molkerei-Genossenschaft Allenstein e. G.m.b.H., ~171, Postscheck Königsberg 3490
Albrecht, Maria, Rentnerin
Bialojan, Franz, Zeitungsberichterstatter
Gerigk, Anton, Kutscher
Gosowski, Josefine, Witwe
Heinrich, Adolf, Kriminalkommissar
Holsowski, Hermann, Obermeier
Nieswandt, Rosa, Verkäuferin
19 E Just, Albert, Kreisbaurat a. D. und Hopf., Dr., Oskar, Augenarzt, ~166
Brosch, Veronika, Frl., Schneiderin
Just, Albert, Baurat a. D.
Koszescha, Josef, Schuhmachermeister
Laskawy, Marianne, Rittergutsbesitz-Witwe
Schweighöfer, Albert, Reg.-Landmesser, ~178
Siebert, Johannes, Oberregier.-Rat
20 E Lewin, Auguste, Witwe, Hausbesitzerin
Fischer, Kurt, Oberleutnant a. D.
Hinz, Erich, Eisenbahn-Obersekretär
Hopf, Dr., Oskar, Augenarzt, ~166
Koberg, Leopold, Apotheker
Lakowitz, Paul, Schmied
Lewin, Julius, Bankgeschäft, ~61 und 561, Postscheck Königsberg 641
Waldheim, Hugo, Pelz- und Mützengeschäft
21 E* Deutsche Reichspost-Verwaltung
Hauptpostamt
Mietzner, Fritz, Postdirektor, ~780, Postscheck Königsberg 3538, Postscheck Berlin 57974
22 E* Katholische Kirchengemeinde
Hotel Kopernikus, ~420
Dlußynski, Max, Hausdiener
Heinrich, Josef, Hotelpächter ~420
23 E Davidsohn, Max, Zucht- und Fettviehhandlung, ~194
Dimanski, Gustav, Inspektor der Landesversicherungsanstalt
Mertens, Elisabeth, Gütervorsteher-Witwe
Strauß, Ernst, Regierungsobersekretär
24 E von Naguschewski, Xaver, Malermstr.
Dziedzek, Johanna, Witwe
Jablonski, Elisabeth, Witwe
Zimmermann, Johanna, Witwe
25/26 E Boczeck, Johann, Hausbesitzer
Baginski, Johann, Postschaffner
Boczeck, Marianne, Altsitzerin
Gromke, Auguste, Witwe
Waleschkowski, Nikolaus, Büffetier
Warpakowski, Wendelin, Malermeister
27 E Kotarski, Maria, Hausbesitzerin
Baumann, Georg, Schlosser
Bergmann, Johann, Schriftsetzer
Bialojan, Josef, Oberpostschaffner a.D.
Burdyna, Henriette, Postsch.-Witwe
Collier, Wilhelm, Bäcker
Felwor, Martha, Kriegerwitwe
Heuchemer, Franz, Schlosser
Krause, Eduard, Oberschaffner a. D.
Krumm, Fritz, Schneider
Mazkowski, Walter, Agent
28 E* Schroeter, Ida, Putzgeschäft
Baehr, Emil, Postassistent a. D.
Blaczy, Viktor, Schneider
Bogdanski, Josef, Triebwagenführer
Braun, Otto, Malermeister
Brodowski, Luise, Witwe
Funk, Franz, Stellmacher
Gantrich, Paul, Musiker
Gersmann, Mathilde, Witwe
Jesgarz, Frieda, Ehefrau
Laduch, Ignatz, Bahnarbeiter
Mondroch, Josef, Tischler
Posdzech, Gustav, Postassistent
Reimann, Albert, Wagenmeister
Rubel, Luise, Witwe
Schröter, Wendelin, Maler
29 E* Barczinski, Max, Kaufmann, Ziegelstraße 1
Essigfabrik von M. Barczinski
Ziemer, Karl, Böttcher
30 E Kullak, Xaver, Brauereibesitzer, ~141
Schloß Brauerei, Ortelsburg, Zweigniederlassung Allenstein, Inh.: Fritz Wnendt