Ulice

Powrót

Stare Miasto (Rynek)
... - 1945: Markt

Stare Miasto 33 (dawniej bez numeru)Stary Ratusz. Początkowo składał się jedynie z jednego, południowego skrzydła (z wieżyczką). Powstało ono najprawdopodobniej pod koniec XIV wieku, jednakże od tamtego czasu wielokrotnie ulegało zniszczeniu. Kształt ratusza ulegał z czasem przeobrażeniu: w latach 1623-24 wydłużono budynek o około 5 metrów w obie strony, w roku 1859 powiększono go o skrzydło wschodnie (budując je na miejscu dotychczas stojących bud przekupniów), zaś w latach 1927-28 dobudowano skrzydło północne. Wielokrotne przebudowy, odbudowy i remonty (największy w latach 1766-1770) oraz oszczędne potraktowanie odbudowy Starego Ratusza przez władze polskie w latach 40 (rezygnacja z odbudowy wieży, którą odbudowano po kilkudziesięciu latach, zasypanie piwnic gruzem) sprawiły, że budynek ten ma niewielką wartość historyczną - za wyjątkiem piwnic, które ostatnio są odkrywane na nowo.
Funkcje Ratusza zmieniały się częściej niż jego wygląd zewnętrzny. Początkowo, było to miejsce przy którym odbywały się targi i w którym znajdowała się waga miejska. Przy wydaniu zezwolenia na rozbudowę w XVII wieku, nazywano go wprost "domem komunalnym albo handlowym, w którym prowadzi się sprzedaż żywności". Sprzedaż odbywała się w przyziemiu i piwnicach, zaś na piętrze znajdowały się pomieszczenia magistrackie z salą obrad rady miejskiej. W 1772 roku, po zaborze, na ratuszu umieszczono posterunek żandarmerii. W 1808 roku, w wyniku reformy sądownictwa, która wyłączyła sąd z kompetencji władz miejskich, ratusz stał się siedzibą nowo utworzonej instytucji, która dzierżawiła na koszt rządu część górnego piętra, w czasie kiedy dół zajmowała remiza strażacka. W 1825 roku powołano Sąd Ziemski i Grodzki, który zajął całe piętro. Z kolei w 1849 roku powstał Sąd Powiatowy. Ratusz musiała opuścić nie tylko remiza, ale i burmistrz. Po wybudowaniu w 1859 roku skrzydła wschodniego, które wynajęto sądowi oraz jego wyprowadzeniu się do własnej siedziby w 1880 roku ratusz opustoszał. Jednakże prężny rozwój Olsztyna spowodował że masto potrzebowało bardziej reprezentacyjnej siedziby swych władz. W 1915 roku stał się nią Nowy Ratusz. Od tej chwili Stary Ratusz pełnił funkcje pomocnicze, do chwili utworzenia w nim w 1923 roku książnicy miejskiej, a następnie poradni bibliotecznej dla całych Prus Wschodnich. Na jej użytek dobudowano ostatnie skrzydło ratusza. Dziś również służy Bibliotece Wojewódzkiej, która przez dłuższy czas współużytkowała go z Urzędem Stanu Cywilnego.

Stary Ratusz przed dobudowaniem północnego skrzydła

Stary Ratusz po przebudowie dokonanej w latach 1927-28 oraz latem 2002 roku

Lato w okolicach Starego Ratusza Najstarsza część Ratusza w czasie remontu

Stary Ratusz po remoncie - listopad 2003

Pierzeja północna

Północna pierzeja rynku z postojem dorożek (1904) i sklepem meblowym Helbinga

źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"

Stare Miasto 1-3 przed wojną, w latach 50. oraz na początku roku 2003

Północna pierzeja latem 2002 oraz na początku 2003

Stare Miasto 1 (Markt 1)Kamienica przedwojenna Stare Miasto 2 (Markt 2)Kamienica przedwojenna. Od 1856 roku mieściła się tu apteka "Adler-Apotheke".

Stare Miasto 3(Markt 3)Kamienica przedwojenna. Widok tuż po wojnie (jeszcze z kamienicą obok) i obecnie

Stare Miasto 4(Markt 4)Kamienica wybudowana w 1952 roku, z dodatkiem podcieni Stare Miasto 5(Markt 5)Kamienica wybudowana w 1952 roku, z dodatkiem podcieni

Pusta parcela, dawniej Markt 6Kamienica zniszczona w 1945 roku; parcela nie zabudowana Rzut północnej pierzei

Podcienia pierzei północnej: przed wojną, w latach 60. i w styczniu 2004

Pierzeja wschodnia

Widok przez arkady pierzei północnej

źródło: "Allenstein im 144 Bildern"

Pierzeja wschodnia - lata socjalizmu i styczeń 2004

Dwa współczesne rzuty pierzei wschodniej

Pierzeja wschodnia w śniegu (grudzień 2003)

Południowa część pierzei wschodniej przed I W.S. oraz w styczniu 2004

źródło: serwisy aukcyjne
źródło: "Olsztyn 1900-2000"

Stare Miasto 7(Markt 7)Kamienica przedwojenna, po wojnie obniżona o 1 piętro Stare Miasto 8(Markt 8)Kamienica przedwojenna

Stare Miasto 9(Markt 9)Kamienica odbudowana w 1952 roku Stare Miasto 10(Markt 10)Kamienica odbudowana w 1953 roku z zachowaniem arkad

Kompleks Stare Miasto 11/16

Markt 11"Burmistrzówka" - na tej parceli stał dom zasadzcy Olsztyna, Jana z Łajs, najprawdopodobniej zniszczony w 1414 roku. Budynki stojące na tej posesji, podobnie jak i większość zabudowy Starego Miasta płonęły niejednokrotnie. W latach 1886-1893 mieściła się tu drukarnia i księgarnia "Gazety Olsztyńskiej". Przed wojną wraz z kamienicą nr 10 jako jedyne na tei pierzei posiadały podcienia. Projekty ich zlikwidowania nie doszły do skutku w związku z wybuchem wojny. Kamienica spalona w 1945 roku, odbudowana w 1955 roku.

Południowa część pierzei wschodniej kiedyś i dzisiaj

źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"

Pierzeja wschodnia od strony ul. Prostej

Pierzeja południowa

źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"

Stare Miasto 17 (Markt 17Przed wojną mieścił się tu sklep braci Simonson, prowadzony przez rodzinę Lewald. Okazały budynek wybudowano w 1907 roku, spalony w roku 1945, zastąpiono w 1955 budynkiem o tradycyjej dla tamtych czasów architekturze Stare Miasto 18

Stare Miasto 19 Stare Miasto 20

Stare Miasto 21 Pierzeja południowa

Pierzeja zachodnia

Stare Miasto 23 (Markt 23). Kamienica przedwojenna, niegdyś siedziba kina "Luisentheater" Stare Miasto 24/25 (Markt 24/25). Kamienica przedwojenna

Stare Miasto 26/27 (Markt 25/26). Kamienica przedwojenna Stare Miasto 28 (Markt 28). Kamienica przedwojenna

Stare Miasto 29 (Markt 29). Kamienica spalona w 1945 roku, w 1955 odtworzono jej elewację Stare Miasto 30(Markt 30). Kamienica spalona w 1945 roku, w 1958 postawiono nowy budynek

Stare Miasto 31(Markt 31). Kamienica spalona w 1945 roku, w 1958 postawiono nowy budynek Stare Miasto 32(Markt 32/33).

Dwa rzuty pierzei zachodniej

Pierzeja zachodnia w latach 60. i w styczniu 2004

Przed wojną: pierzeja zachodnia, część południowa i północna

źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"
źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"

Pierzeja zachodnia przez arkady pierzei północnej

Widok Rynku w latach 30.

Markt - książka adresowa i telefoniczna z 1927 roku

E* Stadtgemeinde Allenstein

Altes Rathaus

Ellwitz, Alexander, Hausmeister

Handels- Höhere Handelsschule Kaufmännische und gewerbl. Berufsschule, ~621

Stadtbücherei

Südostpr. Verkehrsbüro G.m.b.H., ~25, Postscheck Königsberg 6746

1 E Evangelische Kirchengemeinde ~312

Evangel. Bahnhofsmission, Hospizzimmer

Kanzlei, Evangel. Pfarramt, ~312

Löffler, Hermann, Pfarrer

2 E Dous, Fritz, Apothekenbesitzer

Adler-Apotheke ~114, Postscheck Königsberg 2086

3 E* Kuckländer, Theodor, Möbelkaufmann, Kronenstraße 41

Firma C. Heldig, Möbelhaus, ~167

4 E Woythaler, Heinriette, Kaufmannswitwe

Ehrlich, H., Gutsbesitzer

Woythaler, Max, Feinkost- und Tabakhandlung, Wild, Geflügel ~11

5 E* Weinberg, Simon, Rentier, Kreuzstraße 5

Braun, Fritz, Kaufmann, Eisenwarenhandlung, ~499, Postscheck Kgb. 361

Heinrich, Franziska, Hausmeisterin

Loch, August, Steuerassistent

Neumann, Max, Justizrat, Rechtsanwalt und Notar, ~237

6 E* Pommer, Clara, Rentiere, Jakobstraße 9

Frankenstein, S. u. Co., Manufakturwarengeschäft, ~760, Postscheck Königsberg 13 151

Eingang Oberstraße

Boenheim, Frau, Rentiere

Gerigk, Carl, Reisender

Kasper, Gustav, Kaufmann,

Robak, Willy, Eisenb.-Betr.-Assistent

Schreckling, Paul, Damenfriseur-Geschäft ~1146

Tengelmann, Emil, Kaffeegeschäft

7 E M. Conitzer u. Söhne, Kaufhaus, Manufaktur- u. Modewarengeschäft, ~53, Postscheck Königsberg 646

8 E* Conrad Tack u. Co., G.m.b.H., Berlin, Schuhgeschäft

9 E* S. Salzmanns Erben, Zeppelinstraße 1

Apt, Naftali, Rabbiner

Lewinski, Kaufhaus, ~508, Inhaber: Jakob Kristanski, Kaufmann

10 E* Forell u. Co., Breslau-Berlin

Bläse, Heinrich, Likörstube, ~14

Ladewig, Heinrich, Zigarrenhandlung

11 E* Forell u. Co., Breslau-Berlin

Dombrowsky, Max, Konfitürenhaus (Filiale)

Gebr. Neumann, Elektrische Licht- und Kraftanlagen, Beleuchtungskörper, Radioapparate und Zubehör, ~830

12 E* Silberstein, Max, Kaufmann, Kaufmann, Schillerstraße 1

Silberstein, Max, Manufaktur-, Modewaren, Damen- und Herren-Konfektion, ~405, Postscheck Königsberg 750

13 E* Forell u. Co., Breslau-Berlin

Sächsisches Engros-Lager Inh.: Franz Schneider, ~491; Privatw.: Kaiserstr. 7, ~491

14/15 E Rozek, Hugo, Kaufmann

Rozek, A., Haus- und Küchengeräte, Luxuswaren, ~199, Postscheck Königsberg 6997

16 E Marcus, Max, Kaufmann, Kolonialwaren und Restauration, ~301

Eingang Unterkirchenstraße

Hoppe, Dr., San.-Rat, Josef, Nervenarzt, ~90

Milchniederlage der Genossenschaftsmeierei, Inhaberin Rosa Nieswandt

Sabellek, Franziska u. Ottilie, Damenschneiderei

17 E Lewald, Ernstine, Kaufmannsfrau

Simonson, Gebr., Inhaber Louis und Leo Lewald, ~44, Postscheck Königsberg 5858

18/19 E* Levy, Jakob, Kaufm., Markt 20

Allensteiner Garderobenfabrik, J. Levy & Co., Markt 18/20, ~382, Postscheck Kbg. 8449

"Bürgerhalle", Restaurant, ~579; Inh.: Birras, Marie, Witwe

Birras, Gustav, Geschäftsführer

Sobottka, Adolf, Malermeister, ~563

Schramm, Emma, Witwe

20 E Levy, Jakob, Kaufmann

Allensteiner Garderobenfabrik, J. Levy u. Co., ~382, Postscheck Kbg. 8449

21 E Sombrutzki, Julius, Kaufmann, ~65

Struwe, Otto, Nachfl., Inh. J. Sombrutzki, Kolonialwaren, ~65

"Zum Dortmunder", Restaurant, ~65

Gremm, Hans, Oekonom

22 E Frankenstein, Ernst, Rentier

Fa. Eugen Bönheim Nachfl., Inhaber Staschewski, Emil u. Paul, Schuhgeschäft

23 E* Ludwig, Arthur, Kinobesitzer, Markt 24/25, ~594

"Luisentheater", ~594, moderne Filmbühne

24/25 E Pompecki, Auguste, Hausbesitzerin

Bischoff, Josef, Schlosser

Danielzig, Johannes, Kolonialwaren, ~564

Gaebler, Paul, Betriebsvorschlosser

Hoch, Paul, Schlosser

Kowalewski, Anton, Arbeiter

Leschner, Johannes, Kapellmeister

Ludwig, Arthur, Kinobesitzer

Unger, Max, Geschäftsführer

26/27 E Fromm, Johanna, Kaufmannswitwe, ~574

Fromm, Sally, Kaufmann, Fellhandl.

Gabriel, Karl, Oberpostschaffner a. D.

Gahbler, Paul, Dolmetscherinspektor

Gralki, Franz, Amtsgehilfe

Levy, Arthur, Fellhändler

"Münchener Bräu", Restaurant, ~574

Pahlke, Max, Musiker

28 E Daniel, Klara, Kaufmannswitwe

Daniel, H., Lederhandlung, ~158, Postscheck Königsberg 2920

Kaminski, Marie, Witwe

Klang, Erich, Schriftsetzer

Klausner, Bella, Kaufmannswitwe

Thiel, Mathilde, Rentnerwitwe

29 E Mailich, Gustav, Fleisch- und Wurstwaren, ~389

Heß, Kurt, Dentist, Sprechzeit 8-6 Uhr, Sonntag 8-11 Uhr vorm.

30 E Weiß, Otto, Samenhandlung, ~214

Maekelburg, Amalie, Witwe

31 E Hesse, Anna, Rentnerin

Graw, Paul, Inhaber der Kohlenhandlung von Scharnowski, Hohensteiner Querstraße 16

Hesse, Alfred, Reinhold, Drogeriebesitzer, ~111, Postscheck Kgb. 16086

32/33 E Landshut, Leo, Kaufmann

Herrmann, Hermann, Rentier

Hopp, Siegfried, Kaufmann, Geschäftsführer

Kahl, Hermann, Reisender

Kopetsch, Rudolf, Bürohilfsarbeiter

Lietz, Otto, Schlosser

Neumann, Jakob, Büro des Rechtsanwalt, ~207, Postscheck Kgb. 3570

95 Pfennig-Bazar Haus- u. Küchegeräte-Magazin, Leo Landshut, ~124

Thams u. Garfs, Hamburger Kaffeehaus, Inhaber Franz Hagen, Lübeck

Tietz, Friedrich, Schneidermeister

Stare Miasto (Rynek) ... - 1945: Markt
Stare Miasto 33 (dawniej bez numeru)Stary Ratusz. Początkowo składał się jedynie z jednego, południowego skrzydła (z wieżyczką). Powstało ono najprawdopodobniej pod koniec XIV wieku, jednakże od tamtego czasu wielokrotnie ulegało zniszczeniu. Kształt ratusza ulegał z czasem przeobrażeniu: w latach 1623-24 wydłużono budynek o około 5 metrów w obie strony, w roku 1859 powiększono go o skrzydło wschodnie (budując je na miejscu dotychczas stojących bud przekupniów), zaś w latach 1927-28 dobudowano skrzydło północne. Wielokrotne przebudowy, odbudowy i remonty (największy w latach 1766-1770) oraz oszczędne potraktowanie odbudowy Starego Ratusza przez władze polskie w latach 40 (rezygnacja z odbudowy wieży, którą odbudowano po kilkudziesięciu latach, zasypanie piwnic gruzem) sprawiły, że budynek ten ma niewielką wartość historyczną - za wyjątkiem piwnic, które ostatnio są odkrywane na nowo. Funkcje Ratusza zmieniały się częściej niż jego wygląd zewnętrzny. Początkowo, było to miejsce przy którym odbywały się targi i w którym znajdowała się waga miejska. Przy wydaniu zezwolenia na rozbudowę w XVII wieku, nazywano go wprost "domem komunalnym albo handlowym, w którym prowadzi się sprzedaż żywności". Sprzedaż odbywała się w przyziemiu i piwnicach, zaś na piętrze znajdowały się pomieszczenia magistrackie z salą obrad rady miejskiej. W 1772 roku, po zaborze, na ratuszu umieszczono posterunek żandarmerii. W 1808 roku, w wyniku reformy sądownictwa, która wyłączyła sąd z kompetencji władz miejskich, ratusz stał się siedzibą nowo utworzonej instytucji, która dzierżawiła na koszt rządu część górnego piętra, w czasie kiedy dół zajmowała remiza strażacka. W 1825 roku powołano Sąd Ziemski i Grodzki, który zajął całe piętro. Z kolei w 1849 roku powstał Sąd Powiatowy. Ratusz musiała opuścić nie tylko remiza, ale i burmistrz. Po wybudowaniu w 1859 roku skrzydła wschodniego, które wynajęto sądowi oraz jego wyprowadzeniu się do własnej siedziby w 1880 roku ratusz opustoszał. Jednakże prężny rozwój Olsztyna spowodował że masto potrzebowało bardziej reprezentacyjnej siedziby swych władz. W 1915 roku stał się nią Nowy Ratusz. Od tej chwili Stary Ratusz pełnił funkcje pomocnicze, do chwili utworzenia w nim w 1923 roku książnicy miejskiej, a następnie poradni bibliotecznej dla całych Prus Wschodnich. Na jej użytek dobudowano ostatnie skrzydło ratusza. Dziś również służy Bibliotece Wojewódzkiej, która przez dłuższy czas współużytkowała go z Urzędem Stanu Cywilnego.
Stary Ratusz przed dobudowaniem północnego skrzydła


Stary Ratusz po przebudowie dokonanej w latach 1927-28 oraz latem 2002 roku

Lato w okolicach Starego Ratusza	Najstarsza część Ratusza w czasie remontu

Stary Ratusz po remoncie - listopad 2003


Pierzeja północna
Północna pierzeja rynku z postojem dorożek (1904) i sklepem meblowym Helbinga

	źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"
Stare Miasto 1-3 przed wojną, w latach 50. oraz na początku roku 2003

Północna pierzeja latem 2002 oraz na początku 2003

Stare Miasto 1 (Markt 1)Kamienica przedwojenna	Stare Miasto 2 (Markt 2)Kamienica przedwojenna. Od 1856 roku mieściła się tu apteka "Adler-Apotheke".

Stare Miasto 3(Markt 3)Kamienica przedwojenna. Widok tuż po wojnie (jeszcze z kamienicą obok) i obecnie

Stare Miasto 4(Markt 4)Kamienica wybudowana w 1952 roku, z dodatkiem podcieni	Stare Miasto 5(Markt 5)Kamienica wybudowana w 1952 roku, z dodatkiem podcieni

Pusta parcela, dawniej Markt 6Kamienica zniszczona w 1945 roku; parcela nie zabudowana	Rzut północnej pierzei

Podcienia pierzei północnej: przed wojną, w latach 60. i w styczniu 2004


Pierzeja wschodnia
Widok przez arkady pierzei północnej
	źródło: "Allenstein im 144 Bildern"
Pierzeja wschodnia - lata socjalizmu i styczeń 2004

Dwa współczesne rzuty pierzei wschodniej

Pierzeja wschodnia w śniegu (grudzień 2003)

Południowa część pierzei wschodniej przed I W.S. oraz w styczniu 2004
źródło: serwisy aukcyjne	źródło: "Olsztyn 1900-2000"

Stare Miasto 7(Markt 7)Kamienica przedwojenna, po wojnie obniżona o 1 piętro	Stare Miasto 8(Markt 8)Kamienica przedwojenna

Stare Miasto 9(Markt 9)Kamienica odbudowana w 1952 roku	Stare Miasto 10(Markt 10)Kamienica odbudowana w 1953 roku z zachowaniem arkad

Kompleks Stare Miasto 11/16
Markt 11"Burmistrzówka" - na tej parceli stał dom zasadzcy Olsztyna, Jana z Łajs, najprawdopodobniej zniszczony w 1414 roku. Budynki stojące na tej posesji, podobnie jak i większość zabudowy Starego Miasta płonęły niejednokrotnie. W latach 1886-1893 mieściła się tu drukarnia i księgarnia "Gazety Olsztyńskiej". Przed wojną wraz z kamienicą nr 10 jako jedyne na tei pierzei posiadały podcienia. Projekty ich zlikwidowania nie doszły do skutku w związku z wybuchem wojny. Kamienica spalona w 1945 roku, odbudowana w 1955 roku.



Południowa część pierzei wschodniej kiedyś i dzisiaj
źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"
Pierzeja wschodnia od strony ul. Prostej

Pierzeja południowa
źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"
Stare Miasto 17 (Markt 17Przed wojną mieścił się tu sklep braci Simonson, prowadzony przez rodzinę Lewald. Okazały budynek wybudowano w 1907 roku, spalony w roku 1945, zastąpiono w 1955 budynkiem o tradycyjej dla tamtych czasów architekturze	Stare Miasto 18

Stare Miasto 19	Stare Miasto 20

Stare Miasto 21	Pierzeja południowa

Pierzeja zachodnia
Stare Miasto 23 (Markt 23). Kamienica przedwojenna, niegdyś siedziba kina "Luisentheater"	Stare Miasto 24/25 (Markt 24/25). Kamienica przedwojenna

Stare Miasto 26/27 (Markt 25/26). Kamienica przedwojenna	Stare Miasto 28 (Markt 28). Kamienica przedwojenna

Stare Miasto 29 (Markt 29). Kamienica spalona w 1945 roku, w 1955 odtworzono jej elewację	Stare Miasto 30(Markt 30). Kamienica spalona w 1945 roku, w 1958 postawiono nowy budynek

Stare Miasto 31(Markt 31). Kamienica spalona w 1945 roku, w 1958 postawiono nowy budynek	Stare Miasto 32(Markt 32/33).

Dwa rzuty pierzei zachodniej

Pierzeja zachodnia w latach 60. i w styczniu 2004

Przed wojną: pierzeja zachodnia, część południowa i północna
źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"	źródło: "Olsztyn. Dzieje miasta"
Pierzeja zachodnia przez arkady pierzei północnej

Widok Rynku w latach 30.

Markt - książka adresowa i telefoniczna z 1927 roku

E*	Stadtgemeinde Allenstein
	Altes Rathaus
	Ellwitz, Alexander, Hausmeister
	Handels- Höhere Handelsschule Kaufmännische und gewerbl. Berufsschule, ~621
	Stadtbücherei
	Südostpr. Verkehrsbüro G.m.b.H., ~25, Postscheck Königsberg 6746
1 E	Evangelische Kirchengemeinde ~312
	Evangel. Bahnhofsmission, Hospizzimmer
	Kanzlei, Evangel. Pfarramt, ~312
	Löffler, Hermann, Pfarrer
2 E	Dous, Fritz, Apothekenbesitzer
	Adler-Apotheke ~114, Postscheck Königsberg 2086
3 E*	Kuckländer, Theodor, Möbelkaufmann, Kronenstraße 41
	Firma C. Heldig, Möbelhaus, ~167
4 E	Woythaler, Heinriette, Kaufmannswitwe
	Ehrlich, H., Gutsbesitzer
	Woythaler, Max, Feinkost- und Tabakhandlung, Wild, Geflügel ~11
5 E*	Weinberg, Simon, Rentier, Kreuzstraße 5
	Braun, Fritz, Kaufmann, Eisenwarenhandlung, ~499, Postscheck Kgb. 361
	Heinrich, Franziska, Hausmeisterin
	Loch, August, Steuerassistent
	Neumann, Max, Justizrat, Rechtsanwalt und Notar, ~237
6 E*	Pommer, Clara, Rentiere, Jakobstraße 9
	Frankenstein, S. u. Co., Manufakturwarengeschäft, ~760, Postscheck Königsberg 13 151
	Eingang Oberstraße
	Boenheim, Frau, Rentiere
	Gerigk, Carl, Reisender
	Kasper, Gustav, Kaufmann,
	Robak, Willy, Eisenb.-Betr.-Assistent
	Schreckling, Paul, Damenfriseur-Geschäft ~1146
	Tengelmann, Emil, Kaffeegeschäft
7 E	M. Conitzer u. Söhne, Kaufhaus, Manufaktur- u. Modewarengeschäft, ~53, Postscheck Königsberg 646
8 E*	Conrad Tack u. Co., G.m.b.H., Berlin, Schuhgeschäft
9 E*	S. Salzmanns Erben, Zeppelinstraße 1
	Apt, Naftali, Rabbiner
	Lewinski, Kaufhaus, ~508, Inhaber: Jakob Kristanski, Kaufmann
10 E*	Forell u. Co., Breslau-Berlin
	Bläse, Heinrich, Likörstube, ~14
	Ladewig, Heinrich, Zigarrenhandlung
11 E*	Forell u. Co., Breslau-Berlin
	Dombrowsky, Max, Konfitürenhaus (Filiale)
	Gebr. Neumann, Elektrische Licht- und Kraftanlagen, Beleuchtungskörper, Radioapparate und Zubehör, ~830
12 E*	Silberstein, Max, Kaufmann, Kaufmann, Schillerstraße 1
	Silberstein, Max, Manufaktur-, Modewaren, Damen- und Herren-Konfektion, ~405, Postscheck Königsberg 750
13 E*	Forell u. Co., Breslau-Berlin
	Sächsisches Engros-Lager Inh.: Franz Schneider, ~491; Privatw.: Kaiserstr. 7, ~491
14/15 E	Rozek, Hugo, Kaufmann
	Rozek, A., Haus- und Küchengeräte, Luxuswaren, ~199, Postscheck Königsberg 6997
16 E	Marcus, Max, Kaufmann, Kolonialwaren und Restauration, ~301
	Eingang Unterkirchenstraße
	Hoppe, Dr., San.-Rat, Josef, Nervenarzt, ~90
	Milchniederlage der Genossenschaftsmeierei, Inhaberin Rosa Nieswandt
	Sabellek, Franziska u. Ottilie, Damenschneiderei
17 E	Lewald, Ernstine, Kaufmannsfrau
	Simonson, Gebr., Inhaber Louis und Leo Lewald, ~44, Postscheck Königsberg 5858
18/19 E*	Levy, Jakob, Kaufm., Markt 20
	Allensteiner Garderobenfabrik, J. Levy & Co., Markt 18/20, ~382, Postscheck Kbg. 8449
	"Bürgerhalle", Restaurant, ~579; Inh.: Birras, Marie, Witwe
	Birras, Gustav, Geschäftsführer
	Sobottka, Adolf, Malermeister, ~563
	Schramm, Emma, Witwe
20 E	Levy, Jakob, Kaufmann
	Allensteiner Garderobenfabrik, J. Levy u. Co., ~382, Postscheck Kbg. 8449
21 E	Sombrutzki, Julius, Kaufmann, ~65
	Struwe, Otto, Nachfl., Inh. J. Sombrutzki, Kolonialwaren, ~65
	"Zum Dortmunder", Restaurant, ~65
	Gremm, Hans, Oekonom
22 E	Frankenstein, Ernst, Rentier
	Fa. Eugen Bönheim Nachfl., Inhaber Staschewski, Emil u. Paul, Schuhgeschäft
23 E*	Ludwig, Arthur, Kinobesitzer, Markt 24/25, ~594
	"Luisentheater", ~594, moderne Filmbühne
24/25 E	Pompecki, Auguste, Hausbesitzerin
	Bischoff, Josef, Schlosser
	Danielzig, Johannes, Kolonialwaren, ~564
	Gaebler, Paul, Betriebsvorschlosser
	Hoch, Paul, Schlosser
	Kowalewski, Anton, Arbeiter
	Leschner, Johannes, Kapellmeister
	Ludwig, Arthur, Kinobesitzer
	Unger, Max, Geschäftsführer
26/27 E	Fromm, Johanna, Kaufmannswitwe, ~574
	Fromm, Sally, Kaufmann, Fellhandl.
	Gabriel, Karl, Oberpostschaffner a. D.
	Gahbler, Paul, Dolmetscherinspektor
	Gralki, Franz, Amtsgehilfe
	Levy, Arthur, Fellhändler
	"Münchener Bräu", Restaurant, ~574
	Pahlke, Max, Musiker
28 E	Daniel, Klara, Kaufmannswitwe
	Daniel, H., Lederhandlung, ~158, Postscheck Königsberg 2920
	Kaminski, Marie, Witwe
	Klang, Erich, Schriftsetzer
	Klausner, Bella, Kaufmannswitwe
	Thiel, Mathilde, Rentnerwitwe
29 E	Mailich, Gustav, Fleisch- und Wurstwaren, ~389
	Heß, Kurt, Dentist, Sprechzeit 8-6 Uhr, Sonntag 8-11 Uhr vorm.
30 E	Weiß, Otto, Samenhandlung, ~214
	Maekelburg, Amalie, Witwe
31 E	Hesse, Anna, Rentnerin
	Graw, Paul, Inhaber der Kohlenhandlung von Scharnowski, Hohensteiner Querstraße 16
	Hesse, Alfred, Reinhold, Drogeriebesitzer, ~111, Postscheck Kgb. 16086
32/33 E	Landshut, Leo, Kaufmann
	Herrmann, Hermann, Rentier
	Hopp, Siegfried, Kaufmann, Geschäftsführer
	Kahl, Hermann, Reisender
	Kopetsch, Rudolf, Bürohilfsarbeiter
	Lietz, Otto, Schlosser
	Neumann, Jakob, Büro des Rechtsanwalt, ~207, Postscheck Kgb. 3570
	95 Pfennig-Bazar Haus- u. Küchegeräte-Magazin, Leo Landshut, ~124
	Thams u. Garfs, Hamburger Kaffeehaus, Inhaber Franz Hagen, Lübeck
	Tietz, Friedrich, Schneidermeister