Katalog aktualizowano 2009-05-15 przy pomocy Ant Movie Catalog.

Numer	Tytuł	Seria	Czas	Gatunek	Rok	Źródło
676	Antropogeneza		17		1973	Biologia
	Film ilustruje podobieństwa i różnice człowieka z naczelnymi, m.in. przedstawia odmienny typ lokomocji ciała u człowieka i człekokształtnych, odmienną budowę żuchwy, czaszki oraz dłoni. Posługując się szkieletami wyjaśniono różnice anatomiczne w budowie kończyn górnych i dolnych. Budowa kończyn i miednicy naczelnych uzależniona jest od postawy ciała i sposobu poruszania się. Od zwierząt różni człowieka także sposób używania rąk. Omówiono chwytność kończyn, wyjaśniono m.in. pojęcie chwytu precyzyjnego i chwytu małpiego. W oparciu o ryciny, ilustracje z książek J. Augusta, Z. Buriana pt.:

658	Bioenergetyka serca		19			Biologia
	Zawiera też: Doświadczalne badania ostrej niewydolności wieńcowej

91	Cud życia		54		1982	Biologia


726	Czy zawsze szkodnik?		9		1962	Biologia
	Film opowiada o prawidłowościach występujących w przyrodzie, o potrzebie respektowania jej praw przez człowieka. Jako przykład ingerencji człowieka w prawa przyrody przedstawiono tępienie szkodników za pomocą środków chemicznych. Powodują one zachwianie równowagi w przyrodzie przez zniszczenie pożytecznych owadów, co w efekcie powoduje zachwianie stosunków panujących w środowisku. Szansą na zachowanie równowagi biologicznej jest poszukiwanie innych metod walki ze szkodnikami, np. biologicznych, polegających na wzajemnym zwalczaniu się szkodników. Sfilmowano naturalnych wrogów żarłocznego chrząszcza jakimi są pająki. Pokazano mrówki, które spijają sok wydzielany przez mszyce a także polujące na mszyce biedronki. Komentarz filmu podkreśla, że żaden roślinożerny gatunek, choćby najbardziej żarłoczny, nie stanie się szkodnikiem, jeżeli na drodze swojego masowego rozwoju spotka zastępy naturalnych wrogów.

655	Czynności serca		21			Biologia


103	Dlaczego chronimy ropuchę		6		1962	Biologia
	Przedstawiono środowisko życia oraz rozmnażanie i rozwój ropuchy. Ropucha żyje stale na lądzie, ale jaja składa w środowisku wodnym. W stawach, rozlewiskach i bajorach znosi skrzek (jedna ropucha może złożyć kilka tysięcy jaj), z którego po kilkunastu dniach wylęgają się kijanki, a następnie nowe pokolenie ropuch. Omówiono fazy rozwoju i przemiany kijanki w dorosłego osobnika, który u ropuchy trwa około trzech miesięcy. Żyjąc na lądzie dorosła ropucha szuka zacienionych miejsc i cienistych kryjówek, chroniąc się w ten sposób przed wysychaniem. Ropucha zjada szkodniki pól i lasów dlatego też jest zwierzęciem pożytecznym i sprzymierzeńcem człowieka w walce ze szkodnikami roślin uprawnych.

656	Dlaczego krew krzepnie?		9			Biologia


677	Dlaczego krew krzepnie?		9		1971	Biologia
	O życiu organizmu decydują procesy zachodzące w tkance płynnej, jaką jest krew. Pobiera ona tlen, rozprowadza substancje odżywcze oraz odprowadza produkty przemiany materii do narządów wydalniczych. Omówiono skład krwi, funkcje i zadania krwinek czerwonych i białych. Posługując się zdjęciami mikroskopowymi zilustrowano zjawisko fagocytozy. Obok krwinek białych i czerwonych liczne są płytki krwi, obdarzone własnościami krzepnięciowymi. Płytki te odpowiedzialne są za zamykanie uszkodzeń ścianek naczyń. Scharakteryzowano mechanizm krzepnięcia krwi i jego znaczenie dla życia organizmów. Posługując się zdjęciami mikroskopowymi o tysiąckrotnym powiększeniu i wykorzystując animację przedstawiono budowę i funkcje skrzepu. Zjawisko powstawania skrzepów stanowi przykład mechanizmu obronnego występującego w świecie ożywionym. Temat filmu pozostaje nadal aktualny, jednakże realia prowadzenia badań biochemicznych odstają od standardów współczesnej nauki.

1199	Ewolucja		16		1998	Biologia
	Przebieg ewolucji oraz najważniejsze czynniki ją warunkujące takie, jak dobór, rekombinacje genów mutacje, izolacje.

675	Goryle		15		1976	Biologia
	Potężni mieszkańcy podzwrotnikowej dżungli, spośród których największe samce osiągają wagę 300 kg, zaaklimatyzowały się do życia w ogrodach zoologicznych. Kamera rejestruje życie i obyczaje goryli oraz zabiegi pielęgnacyjne, jakim poddawani są podopieczni państwa Gucwińskich we wrocławskim zoo. Goryle są zwierzętami stadnymi, poczucie bezpieczeństwa odnajdują w grupie, naśladowanie jest prawidłowością postępowania najmłodszego pokolenia. Gonitwy, pozorowane walki, charakterystyczne bębnienie będące wyrazem siły są elementami zabawy, która warunkuje rozwój młodych goryli, kształci zmysły, jak również stwarza okazję do oswojenia się z otoczeniem. W słoneczne, ciepłe dni zabawy toczą się na wybiegu, gdzie młode goryle mają okazję przyjrzeć się zabawom starszych osobników, których działania są bardziej celowe i intensywniejsze. Właściwa hodowla i opieka nad gorylami umożliwia zachowanie tego ginącego na wolności gatunku.

138	Gospodarka wodna roślin - transport wodny		8		1976	Biologia
	Woda decyduje o życiu roślin, bez niej nie mogą przebiegać procesy przemiany materii i energii. Rośliny są zdolne do czerpania składników mineralnych ze środowiska i tworzenia z nich substancji organicznych. Film wyjaśnia zjawisko fotosyntezy, omawia transport i oddychanie roślin. Za pomocą zdjęć mikroskopowych i doświadczeń laboratoryjnych przedstawiono procesy wodne zachodzące w roślinach np. zjawisko plazmolizy. Film stara się odpowiedzieć na pytania, jakie siły powodują transport wody w roślinie, co wpływa na zjawisko transpiracji, czyli parowania wody do otoczenia. Proces transpiracji pomaga w przewodzeniu substancji z korzeni do liści dodatkowo chroniąc roślinę przed przegrzaniem. Pobieranie wody przez korzenie rośliny przebiega w znacznym stopniu na zasadzie przenikania, czyli osmozy. Na zasadzie osmozy zachodzi także transport wody w tkankach z komórki do komórki. Komentarz filmu podkreśla, że bilans wodny decyduje o rozwoju i życiu roślin.

718	Jamochłony		10		1985	Biologia
	Film przedstawia miejsca występowania, budowę, tryb życia, oraz sposoby rozmnażania się wybranych przedstawicieli jamochłonów m.in. żyjącą w wodach słodkowodnych stułbię, meduzę chełbi modrej zamieszkującą przybrzeżne wody Bałtyku oraz koralowce (także przedstawicieli większych koralowców - ukwiałów, które nie wytwarzają szkieletów). Na schemacie zaprezentowano budowę stułbi (przekrój mikroskopowy) oraz sposób zdobywania pożywienia. Swa łacińską nazwę

197	Jaszczurka zwinka		8		1962	Biologia
	W suchych oraz silnie nasłonecznionych miejscach, na skrajach sosnowych lasów oraz we wrzosowiskach żyje jaszczurka zwinka. Szczegółowo omówiono budowę ciała jaszczurki oraz cechy charakterystyczne. Film opisuje ubarwienie jaszczurki zwinki, rozmnażanie i rozwój. Ze złożonych przez samicę jaj, po sześciu tygodniach, wylęgają się małe jaszczurki zdolne do samodzielnego życia. Kilka razy w ciągu roku zwinka linieje zmieniając wierzchnią warstwę naskórka. Ocierając się o gałązki jaszczurka pozostawia na nich płaty starego naskórka. Sfilmowano sposób zdobywania pokarmu przez jaszczurkę - polowanie podczas którego ważną rolę odgrywają ruchy języka oraz ujęcia, kiedy sama jaszczurka staje się ofiarą polowania.

1520	Komórka, tkanka, narząd, układ		10		1987	Biologia


654	Krew krążąca		12		1965	Biologia


288	Nasze gady i płazy		19		1972	Biologia
	Ciepło wiosennego słońca budzi gady i płazy z zimowego letargu. Jedne z pierwszych, wiedzione odwiecznym prawem utrzymania gatunku, opuszczają swe zimowe kryjówki żaby trawne, które w norach i szczelinach, wśród liści, przetrwały zimę. Wkrótce też ropuchy pospieszą na swe gody weselne. Wszystkie płazy rozmnażają się w środowisku wodnym. Zasiedlają bajora, znoszą skrzek, z którego po kilkunastu dniach wylęgną się kijanki, a następnie nowe pokolenie żab. Żaby moczarowe, rzekotki drzewne, żaby zielone, kumaki, ropucha zielona, paskówka, ropucha szara, salamandra, traszka. Środowisko gadów reprezentują w filmie: żółw błotny, jaszczurka zwinka, jaszczurka zielona, padalec, niejadowity wąż zaskroniec, wąż Eskulapa, gniewosz oraz jadowita żmija. Nasze gady i płazy należą do zwierząt bardzo pożytecznych, pożerają bowiem ogromne ilości szkodników i stanowią ważny element równowagi przyrody.

683	O równowadze biologicznej jeziora		7		1976	Biologia
	Zjawiska i przejawy życia występujące w biocenozie wodnej. Jezioro jest organizmem żywym, w którym odbywa się ciągłe krążenie materii i energii i jako organizm żywy musi zachować wewnętrzną równowagę, tzw. równowagę biocenotyczną. Żywe organizmy jeziora powiązane są silnymi zależnościami - łańcuchami pokarmowymi. Zdrowa i niezakłócona biocenoza podlega samoregulacji, jeżeli ryba zginie śmiercią naturalną zostanie rozłożona przez reducentów - mieszkańców dna żywiących się martwą materią. Szczątki martwych substancji rozłożone na składniki mineralne staną się budulcem dla roślin. Strefy jeziora i czynniki decydujące o życiu w poszczególnych niszach ekologicznych; zmiany temperatury, przezroczystości i ruchów wody oraz rzeźby dna. Strefa przybrzeżną jeziora, zwana litoralem, najbardziej zasobna w organizmy żywe, której zróżnicowany świat roślin stwarza korzystne warunki dla życia pierwotniaków, owadów i różnych gatunków ryb. Każdy z tych organizmów ma w jeziorze swoje miejsce - niszę ekologiczną. Otwarta toń jeziora - pelagial - jest środowiskiem dla drobnych planktonu roślinnego, a profundal - strefa denna - dla ryb. Zagrożenia.

720	Obleńce		9		1987	Biologia
	Przedstawicielami obleńców są nicienie zamieszkujące wody słodkie i słone oraz glebę. Większość obleńcow występujących w przyrodzie to pasożyty roślin, zwierząt i ludzi. Na filmie pokazano m.in. groźnego szkodnika roślin-mątwika burakowego żerującego na korzeniach buraka, glistę świńską pasożytującą w jelitach zwierząt. Zakażenie pasożytem glisty ludzkiej następuje poprzez przedostanie się zapłodnionego jaja do przewodu pokarmowego człowieka za pośrednictwem brudnych rąk lub niemytych warzyw. Włosień spiralny pokazany jest groźnym pasożytem zwierząt i człowieka. Zjedzenie przez człowieka mięsa zakażonego larwami tego pasożyta może spowodować nawet śmierć. Pokazano też owsiki-pasożyty nękające zwłaszcza dzieci.

728	Obrońcy naszych sadów		10		1970	Biologia
	Prawa przyrody regulują stan ilościowy jednych organizmów w stosunku do drugich i gdy jeden gatunek nadmiernie się rozmnoży zostaje zachwiana równowaga biologiczna. W sztucznie stworzonym przez człowieka środowisku np. w sadzie mnożą się szkodniki, które przy ich masowym pojawieniu się mogą dokonać całkowitego spustoszenia plantacji. Biedronka (najpospolitsza spośród nich biedronka siedmiokropka), złotook, (którego nazwa pochodzi od mieniących się oczu tego owada), drapieżny pluskwiak - dziubałek gajowy są sprzymierzeńcami człowieka w walce ze szkodnikami sadów, atakując np. mszyce czy przędziorki. Film przedstawia, w jaki sposób pożyteczne pluskwiaki drapieżne mogą skutecznie ograniczać i zwalczać szkodniki drzew i krzewów owocowych nie uszkadzając przy tym roślin.

307	Ochrona gleby		10		1975	Biologia
	Trzy poziomy genetyczne gleby, proces jej tworzenia (próchniczny, przejściowy, skałę macierzystą). Zjawisko powstawania gleby wiąże się z pojawieniem na zwietrzałej skale żywych organizmów m.in. bogatej mikrofauny i organizmów wyższych. Nagromadzone w glebie organizmy żywe wytworzyły bogatą sieć kanalików nadając glebie pożądaną strukturę, poprawiając jej właściwości fizyczne. Dzięki temu woda i powietrze swobodniej przenikają do korzeni roślin, co dodatnio wpływa na ich rozwój i tempo przemiany materii w glebie oraz na przemieszczanie się składników mineralnych. Erozja wiatru i erozja wodna. Przedstawiono sposoby ochrony gleby przed erozją wiatru, mechaniczne, oraz zalesianie nieużytków i sadzenie ochronnych pasów leśnych. Przed niszczącymi skutkami deszczów, roztopów, powodzi oprócz systemu zabezpieczeń i regulacji rzek, glebę najlepiej chroni i ogranicza skutki erozji wodnej trwała szata roślinna. Zwrócono też uwagę na degradację gleby spowodowaną chemizacją rolnictwa (stosowaniem nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin), jak również chemizacją przemysłową (emisją pyłów, zakwaszaniem gleby, ściekami przemysłowymi i miejskimi).

727	Ochrona roślin przed szkodnikami		13		1985	Biologia
	Od niepamiętnych czasów człowiek bronił się przed klęskami wywoływanymi przez szkodniki pól uprawnych i sadów, bijąc w dzwony, wzniecając dym, stawiając strachy. W celu uzyskania wysokich zbiorów człowiek stosuje duże uprawy jednogatunkowe i pozbawione w ten sposób wielu swoich naturalnych wrogów szkodniki mogą rozmnażać się i żerować bez przeszkód, bowiem zachwiany został system naturalnej ochrony. Niezbędne staje się zwalczanie szkodników za pomocą środków chemicznych, które niestety niszczą także pożyteczne owady i zatruwają zwierzęta leśne. Podpatrując przyrodę człowiek poszukuje skutecznych sposobów walki ze szkodnikami. Zbudowany przez przyrodę system samoobrony jest oparty na różnych potrzebach pokarmowych żyjących tu stworzeń, utrudniając nadmierne rozmnażanie się szkodników.

681	Od odruchu do neuronu		12		1976	Biologia
	Przedstawiono mechanizm działania układu nerwowego, a więc przekazywanie i przetwarzanie informacji oraz wyjaśniono strukturę i funkcję mózgu. Układ nerwowy odbiera informacje ze środowiska zewnętrznego i wewnętrznego oraz reaguje na przewodzone bodźce. Zdolność reagowania na bodźce zwana jest pobudliwością. Na schemacie przedstawiono mózg, który jest ośrodkiem układu nerwowego scalającym pracę całego układu. Omówiono podstawową jednostkę w pracy układu nerwowego - odruch, będący przeniesieniem informacji od narządu odbiorczego - receptora do narządu wykonawczego - efektora. Na przykładzie zachowań różnych gatunków zwierząt zilustrowano typy odruchów (m.in. odruchy pokarmowe, rozpoznawcze, instynkt macierzyński). Położono nacisk na odruchy bezwarunkowe i warunkowe. Omówiono budowę mózgu, składającego się z miliardów komórek nerwowych. Pokazano - w oparciu o przeprowadzone badania laboratoryjne komórki mózgu ślimaka - szczegółową strukturę neuronów i wyjaśniono mechanizm przewodzenia bodźców.

662	Organizm człowieka w walce z bakteriami		9		1971	Biologia


679	Organizm człowieka w walce z bakteriami		10		1971	Biologia
	Prace francuskiego uczonego Ludwika Pasteura, twórcy nauki o bakteriach kontynuowane są we współczesnych laboratoriach biochemicznych. Różnorodność świata bakterii, choroby wywoływane przez poszczególne szczepy bakterii chorobotwórczych (m.in. różne stany zapalne i zatrucia pokarmowe), życie bakterii. Naturalne mechanizmy obronne człowieka utrudniające wtargnięcie bakterii do ustroju (nieuszkodzona skóra, bakteriobójczo działające łzy, nabłonek urzęsiony w jamie nosowej, ślina oraz sok żołądkowy). Przełamanie bariery ochronnej i dostanie się bakterii do organizmu powoduje proces chorobotwórczy, tym łatwiej, kiedy organizm jest słaby i wycieńczony. Zapalenie płuc, czerwonka, błonica, gruźlica, tężec, oraz ich skutki dla organizmu. Przedstawiono znaczenie krwinek białych w walce z bakteriami. Zjawisko fagocytozy. Czynną odporność organizm otrzymuje przez zachowanie higieny i zdrowego trybu życia oraz stosowanie szczepień ochronnych. Temat filmu wciąż aktualny, jednakże realia prowadzenia badań biochemicznych odstają od standardów współczesnej nauki.

319	Ostatnie wolne łososie - cz. II		24			Biologia


729	Ośmionożni drapieżcy		15		1980	Biologia
	Pająki, najlepiej znani przedstawiciele gromady pajęczaków, występują na łąkach polach i lasach a także w najbliższym otoczeniu człowieka. Na przykładzie pająka krzyżaka omówiono budowę i podstawowe funkcje życiowe pająków, m.in. wicie nici pajęczej, konstrukcję pajęczyny, zdobywanie pokarmu, rozmnażanie. Zbliżenia filmowe pozwalają przyjrzeć się dokładnie poszczególnym narządom pająka i z bliska obserwować jego czynności życiowe. Duża żarłoczność pająków sprawia, że pochłaniają wszystko, co dostanie się do ich sieci pajęczej. Zaplątaną w sieci ofiarę drapieżnik ów obezwładnia wstrzykniętym jadem a następnie omotuje pajęczą nicią. Pokazano też pająka topika, żyjącego w środowisku wodnym. Pająki kraby zwane też bokochodami, czyhają na ofiarę siedząc nieruchomo w kwiatach i liściach, jak pokazany na filmie osobnik przyczajony na łące. Sfilmowane też okazy pająków żyjących w strefie zwrotnikowej m.in. przedstawicieli jadowitych pająków, niebezpiecznej dla człowieka czarnej wdowy i tarantuli.

721	Pierścienice		11		1986	Biologia
	Dżdżownica ziemna, pospolita pierścienica będąca jednym z trzydziestu dwóch gatunków dżdżownic występujących w Polsce, zbudowana jest z pierścieni o kształcie cylindrycznym zwanych segmentami. Omówiono m.in. budowę pierścienic, sposób poruszania się, odżywania i wydalania, oddychania, rozmnażania. Innymi pierścienicami pokazanymi w filmie są wazonkowce oraz rureczniki. Pokazano pijawki będące zwierzętami pasożytniczymi lub drapieżnymi i najbardziej znanego przedstawiciela pijawek - pijawkę lekarską. Ponadto sfilmowano pijawkę końską, rybią, pasożytującą na wielu gatunkach ryb oraz pijawkę kaczą opiekującą się potomstwem. Przedstawiono najbogatsze środowisko życia pierścienic - morza i oceany, w których żyje ok. 6 tys. gatunków pierścienic wieloszczetów.

719	Płazińce		11		1980	Biologia
	Wśród wielkiego bogactwa form zwierzęcych żyją płazińce, zwane często robakami płaskimi, które podzielić można na trzy gromady: wirki, przywry i tasiemce. Większość płazińców występujących w przyrodzie stanowią pasożyty, ale spotyka się także gatunki żyjące w morzu, zbiornikach wodnych (np. wypławek) czy - rzadziej - w glebie. Wśród pasożytów żyjących w organizmach zwierząt i ludzi wymienić można motylicę należącą do przywr, żyjącą w wątrobie bydła, owiec oraz zwierząt leśnych, a także przywrę kocią spotykaną w przewodach żółciowych kota i człowieka. Omówiono budowę motylicy i na schematach opisano cykl rozwojowy tego płazińca.Trzecią gromadę płazińców pokazaną w filmie stanowią tasiemce - będące pasożytami wewnętrznymi żyjącymi w ciele kręgowców, w tym także człowieka.

687	Pobudliwość roślin		12		1973	Biologia
	Zdolność reagowania na bodźce zewnętrzne nazywana jest pobudliwością i zwykle przejawia się ruchem rośliny lub jej organu. Za pomocą zdjęć poklatkowych przedstawiono ruchy i reakcje roślin na działanie różnych bodźców, np. kierunek ruchu pionowego wzrostu łodygi jest reakcją na siłę ciążenia ziemskiego. Wyjaśniono pojęcia geotropizmu dodatniego i ujemnego, tropizmu, hydrotropizmu, nasti, taksji. Rośliny pobudliwe są m.in. na działanie światła, reagują na zmiany natężenia i kierunku padania promieni słonecznych, zmiany temperatury i ciśnienia, a także zmiany w składzie chemicznym gleby, wody i powietrza, oraz na działanie bodźców mechanicznych, np. liści mimozy i pręcików kwiatowych berberysu. Zjawisko to, zwane również wrażliwością, występuje zarówno w świecie organizmów roślinnych, jak i zwierzęcych.

1521	Porównanie budowy komórki roślinnej i zwierzęcej		8		1987	Biologia


678	Praca zastawek serca		3		1976	Biologia
	Zasadniczą rolę w pracy serca - potężnego, umięśnionego narządu działającego na zasadzie pompy - odgrywają zastawki. Mięsień sercowy jest wyposażony w zamykające się automatycznie zastawki, które zabezpieczają jednokierunkowy przepływ krwi przez przedsionki i komory serca. Sfilmowano pracę zastawek na otwartym sercu przybliżając obraz zastawki pomiędzy prawym przedsionkiem i prawą komorą, lewym przedsionkiem i lewą komorą oraz aortą i tętnicą płucną. Unikatowe zdjęcia filmowe pozwalają z bliska obserwować pracę zastawek serca. Przedstawiono także zagrożenia spowodowane zmianami miażdżycowymi w pracy układu krążenia.

657	Praca zastawek serca		3		1976	Biologia


383	Przystosowanie ptaków do środowiska		13		1974	Biologia
	W Polsce spotyka się około 350 gatunków ptaków różniących się między sobą warunkami życia, kształtem, barwą, rozmiarami jak również obyczajami - skutek ewolucyjnych przemian. Różnorodność budowy ptaków przedstawiono na podstawie budowy ich szkieletów np. różna długość szyi i nóg, kształt i wielkość dzioba wynikają z ewolucyjnych przystosowań ptaków do środowiska. Ptaki środowiska leśnego (myszołów zwyczajny, orzechówka, drozd) budową nóg i skrzydeł oraz znaczną zwrotnością dostosowane są do poruszania się wśród kniei i zarośli. Dzięcioł, w poszukiwaniu pokarmu, sprawnie przemieszcza się po pniu drzewa, podobnie żerują pełzacze. Na łąkach polach i stepach ptaki chętniej posługują się nogami niż skrzydłami (dropie czy przepiórki). U niektórych ptaków (kazuara i afrykańskiego strusia) skrzydła zostały zredukowane. Na skutek udomowienia kury zatraciły zdolność latania. Ptaki żerujące w strefie błot, bagien i podmokłych łąk (bociany i żurawie) posiadają długą szyję i dziób oraz smukłe nogi umożliwiające sprawne poruszanie i zdobywanie pokarmu. Pokazano przykłady przystosowania się ptaków do życia w środowisku wodnym (budowa nóg, dzioba).

723	Rak i inne skorupiaki		10		1963	Biologia
	Barwna, obfitująca w ciekawe i czasami dramatyczne obserwacje opowieść o życiu raka. Sfilmowano przedstawicieli świata skorupiaków: oczlika, skorupiaka planktonowego - dafnię, ośliczkę - żyjącą na dnie wód stojących, kiełża zdrojowego oraz największego i najbardziej znanego u nas skorupiaka, jakim jest rak. Osiąga on do dwudziestu centymetrów długości. Ciało raka pokrywa twardy, chitynowy pancerz. Omówiono budowę morfologiczną raka oraz podstawowe funkcje życiowe: poruszanie się, zdobywanie pożywienia, rozmnażanie, linienie, zimowanie. Zbliżenia w sposób niezwykle sugestywny przedstawiają walkę o pożywienie oraz zmagania samców w okresie godowym. Młode raczki zaraz po urodzeniu nie są podobne do rodziców, dopiero po pierwszym linieniu upodabniają się do dorosłych. Są wtedy jeszcze bardzo małe (osiągają ok.10 mm długości) przy tym bardzo ruchliwe i samodzielne. W ciągu dwóch pierwszych lat życia młode raki linieją wielokrotnie, potem tylko raz w roku. Z nadejściem chłodów raki szukają bezpiecznego schronienia w kryjówkach, które opuszczą dopiero wiosną.

1517	Rośliny owadożerne w Polsce		15		1990	Biologia


1518	Rozmnażanie wegetatywne roślin nasiennych		15			Biologia


405	Rozwój mchu		10		1960	Biologia
	Małe wymagania pokarmowe, znaczna odporność na wysychanie, liczne przystosowania do pobierania wody sprawiają, że mchy można spotkać w różnych środowiskach biologicznych np. na skałach i głazach, w runie leśnym, na korze drzew. Czasami, jak w przypadku ochrony kory drzew przed wysychaniem, pełnią one w przyrodzie funkcję pożyteczną, a czasami są niepożądanym składnikiem flory łąkowej i stają się przyczyną zabagnienia łąk. Spośród różnych gatunków mchów pokazano rokiet, zwany cyprysowatym oraz płonnik, dochodzący do kilkunastu centymetrów wysokości tworzący runo leśne. Zdjęcia mikroskopowe i schematy pokazują budowę i cykl rozmnażania się mchu.

724	Różnorodność form w świecie owadów		11		1966	Biologia
	Pokazano różnorodność form owadów jako wynik ewolucyjnego rozwoju tej najliczniejszej gromady zwierząt, począwszy od najprymitywniejszych owadów bezskrzydłych (rybik cukrowy) do owadów uskrzydlonych (np. jentka, ważka, modliszka, karaczan) o wysokim stopniu organizacji budowy. Scharakteryzowano formy typowe dla każdego rzędu owadów, powstałe w wyniku przystosowania się do środowiska. Sfilmowano różnorodność form, kształtów i rozmiarów owadów, pokazano patyczaki, pluskwiaki, mszyce, chrząszcze (wśród nich ryjkowce, biedronki, jelonki i stonki ziemniaczane). Motyle - następny rząd owadów pokazanych w filmie urzeka bogactwem i pięknem barw oraz kształtów (paź królowej). Obok nich pokazano muchy odznaczające się wysokim stopniem organizacji budowy umożliwiającą im zarówno sprawny lot, jak i chodzenie. Zbliżenia filmowe pozwalają z bliska przyjrzeć się szczegółom organizacji budowy kilkunastu gatunków różnych rzędów owadów.

716	Różnorodność organizmów jednokomórkowych		11		1980	Biologia
	Organizmy jednokomórkowe występują w glebie, powietrzu, wodzie, np. na łąkach, torfowiskach i mokradłach, a także w żywych organizmach. Na przykładzie bakterii, pierwotniaków, glonów i. in. przedstawiono różnorodność kształtów organizmów jednokomórkowych, sposoby poruszania się, rozmnażania, odżywiania, trawienia i wydalania oraz ich zdolności przystosowawcze. Sfilmowano pod mikroskopem optycznym i elektronowym bakterie chorobotwórcze, np. paciorkowce, gronkowca złocistego (z grupy krętków), powodującego groźne zakażenia krwi i narządów trawiennych. Omówiono znaczenie bakterii w przyrodzie, np. bakterii żyjących w symbiozie z roślinami motylkowymi, pałeczki okrężnicy niezbędnej w przewodzie pokarmowym człowieka, bakterii oczyszczających ścieki, rozkładających martwe szczątki organiczne, bakterii powodujących fermentację. Sfilmowano jednokomórkowe organizmy świata roślinnego wśród nich: wiciowce, okrzemki, euglenę zieloną. Przedstawicielami organizmów jednokomórkowych występujących w świecie zwierząt są pokazane w filmie rzęski, wśród nich pantofelek. Unikatowe zdjęcia filmowe prezentują pracę wodniczek tętniących i trawiennych u pantofelka.

409	Ryby naszych wód		9		1975	Biologia
	Zbiorowiska wodne, rzeki, stawy i jeziora, a także rozległe wody mórz i oceanów, to podwodny świat przyrody, a zarazem królestwo ryb. Na przykładzie wybranych gatunków ryb słodkowodnych opisano zdolności przystosowawcze ryb do życia w środowisku wodnym. Omówiono budowę ryb (opływowy kształt, ciało pokryte łuskami), sposób poruszania się w wodzie, sposób oddychania. Amor biały, leszcz to przedstawiciele ryb odżywiających się pokarmem roślinnym lub planktonem, natomiast pokazany w filmie szczupak, czatujący godzinami na swoją zdobycz, to wodny drapieżnik. Szczupaki, podobnie jak i inne podwodne drapieżniki pomagają zachować równowagę biologiczną w środowisku wodnym. Prowadząc gospodarstwa hodowlane człowiek nie tylko dokarmia ryby (karp lustrzeń) lecz także przeprowadza zabiegi pielęgnacyjne np. szczepienia ochronne. Chroni ginące gatunki ryb żyjące w naturalnych warunkach (np. pstrągi). Sfilmowane zostały ryby żyjące w słonej wodzie m.in. węgorz (żyjący także w słodkich wodach), śledź, wątłusz czyli dorsz, stornia (popularna flądra).

454	Szyszki		14			Biologia


722	Ślimaki		13		1979	Biologia
	Filmowa opowieść o ślimakach, których populacja w Polsce liczy 220 gatunków. Pokazano najpopularniejszego w Polsce ślimaka winniczka. Jego ciało składa się głównie z nogi spłaszczonej u dołu w podeszwę służącą do pełzania. Na nodze osadzona jest głowa, po stronie grzbietowej znajduje się płaszcz, a na nim muszla. Silny mięsień, tzw. wrzeciono, umożliwia ślimakowi wciąganie ciała do wnętrza muszli. Unikatowe zdjęcia filmowe umożliwiają bezpośrednią obserwację najważniejszych czynności życiowych ślimaka. Przedstawiono m.in. sposób poruszania się, oddychania, odbierania wrażeń, ślimacze gody i sposób rozmnażanie. Zdjęcia mikroskopowe pokazują bijące serce ślimaka. Ślinik rdzawy i pomrów czarny, bursztynek a także zamieszkujące zbiorniki wodne inne ślimaki (skrzelodyszne i płucodyszne), np. błotniarka, zatoczkek rogowy, żyworódka to wybrani przedstawiciele tego gatunku pokazani w filmie. Wyjaśniono także znaczenie ślimaków jako ważnego ogniwa w łańcuchu pokarmowym.

1519	Tkanki stałe		10		1986	Biologia


622	Trudy wychowania		55			Biologia
	Ośmiornica wygląda jak baśniowy potwór, ale to łagodne zwierzę. Przez pół roku okrywa jaja swoim ciałem; nigdy ich nie zostawia – nawet na chwilę. Jednak zanim młode się narodzą , mama – ośmiornica ginie z wyczerpania. Samica pingwina cesarskiego składa jajo, ale wysiaduje je samiec, który musi wytrzymać głód i bardzo dokuczliwy mróz w ciemnościach arktycznej zimy. Żółwie składają jaja tuż przy gnieździe aligatora, a mama – aligator delikatnie wynosi w paszczy swoje nowo narodzone dzieci, nie krzywdząc maleńkich żółwików! Mama – gnu, natomiast, ma zaledwie 15 minut na to, by nauczyć nowo narodzone młode biec ze stadem – w przeciwnym wypadku dziecko padnie ofiarą drapieżników. Jak młode szympansiątka uczą się podstawowych zachowań właściwych ich gatunkowi. /Ośmiornice, pingwiny cesarskie, aligatory, gnu, lwy, surykatki, szympansy, słonie/

686	Układ krwionośny zwierząt - transport gazów		13		1974	Biologia
	Energia niezbędna do życia zwierząt powstaje w procesach utleniania związków organicznych, w procesach przemiany materii, które nieustannie zachodzą w komórkach. U organizmów wyższych wykształciły się specjalne narządy oddechowe, a transport gazów pomiędzy nimi i pozostałymi tkankami odbywa się za pośrednictwem krążącej krwi. Krew jest czynnikiem scalającym metabolizm całego organizmu. Przenoszenie tlenu i dwutlenku węgla jest jedną z wielu funkcji transportowych krwi, która transportuje także wodę, hormony, substancje odżywcze, produkty pośrednie i końcowe przemiany materii. Film przedstawia budowę układu krwionośnego transportującego substancje w obrębie organizmu i wymianę gazów. Omówiono m.in. system krwionośny mięczaków, stawonogów, a także kręgowców, których układ krążenia odznacza się całkowitym zamknięciem krwi w naczyniach krwionośnych. Pokazano doświadczenia na otwartym sercu oraz zdjęcia mikroskopowe krwioobiegu. Na modelu przestrzennym omówiono budowę hemoglobiny zlokalizowanej w krwinkach czerwonych, przedstawiono jej funkcje w transporcie tlenu i dwutlenku węgla w organizmie.

659	Układ oddechowy		10		1968	Biologia


725	W świecie owadów wodnych		8		1977	Biologia
	We wszystkich zbiornikach wodnych, oprócz powszechnie znanych mieszkańców rzek, jezior, stawów, takich jak ryby, żaby, ślimaki, żyją też owady, które szczególnie upodobały sobie wody stojące. Przystosowanie owadów do środowiska wodnego pokazano na przykładzie nartnika prowadzącego drapieżny tryb życia, a także szaro- brunatnej płoszczycy. Drapieżnik ten, żyjący pod powierzchnią wody, czerpie powietrze rurką umieszczoną na końcu odwłoka, którą co pewien czas wynurza nad wodę. Sprawne poruszanie się w środowisku wodnym pływakowi żółtobrzeżkowi ułatwia gładki, opływowy kształt i długie, porośnięte silnymi włosami odnóża - wiosła. Wypływa on czasami na powierzchnię w celu zaczerpnięcia powietrza. Na powierzchni wód, nad łąkami, żyją drapieżne ważki i świtezianki. Ich pyszczek uzbrojony jest w silne narządy gryzące, który pozwala chwytać im różne owady.

680	Wpływ środowiska na rozwój embrionalny		9		1980	Biologia
	W laboratorium badawczym poddano działaniu szkodliwych czynników początkowe stadia rozwoju (jajeczka) ślimaka bursztynka. Zdjęcia mikroskopowe pozwalają prześledzić harmonijny rozwój zarodka ślimaka w nieskażonym środowisku - wodzie źródlanej. Doświadczenia przeprowadzone w laboratorium badawczym wskazują, że na rozwój embrionalny ślimaka bursztyka negatywny wpływ wywiera alkohol, zaburzający rytm i regularność podziałów komórek, a często powodujący śmierć zarodka. Szkodliwy wpływ na rozwój zarodka wywiera także nikotyna i podwyższona temperatura oraz działanie jadów bakteryjnych, a także stosowanie środków chemicznych i niektórych leków. Chociaż zarodek ślimaka - na co zwraca uwagę komentarz filmu - ma inną budowę niż zarodek człowieka, to jednak we wczesnej fazie procesy rozwojowe przebiegają niemal identycznie i czynniki szkodliwe mogą wywoływać podobne zmiany u ślimaka i u człowieka.

684	Wymiana gazowa roślin - doświadczenia		10		1974	Biologia
	Wymiana gazowa to jeden z etapów złożonego procesu, jakim jest oddychanie roślin, uzależniona jest od wielu czynników fizjologicznych i fizykochemicznych. Wymiana tlenu i dwutlenku węgla między roślinami a otoczeniem związana jest z dwoma podstawowymi procesami fizjologicznymi, tj. oddychaniem, podczas którego rośliny pobierają tlen, a wydalają dwutlenek węgla oraz fotosyntezą, w procesie której pobierają dwutlenek węgla a wydzielają tlen. Wymiana gazowa roślin odbywa się przede wszystkim za pomocą aparatów szparkowych, których budowę zilustrowano zdjęciami mikroskopowymi i animacją. Skomplikowany proces fotosyntezy składający się z wielu przemian fizykochemicznych oraz czynniki niezbędne do jej przebiegu omówiono przy użyciu mikroskopu, zdjęć animowanych oraz schematów. Tlen wydalany jako uboczny produkt fotosyntezy wydostaje się z komórki liścia w drodze dyfuzji w cieczach, a potem w gazach, do przestworów międzykomórkowych, z nich zaś - przez szparki - do atmosfery. Doświadczenia pomocne są w wyjaśnieniu przebiegu oddychania roślin, którego istotą jest utlenianie substancji organicznych komórki.

685	Wymiana gazowa u roślin i zwierząt		12		1972	Biologia
	Cały świat żywy: rośliny, zwierzęta, organizmy jedno- i wielokomórkowe, organizmy pobierające tlen z atmosfery albo rozpuszczony w wodzie, charakteryzuje się takim samym sposobem oddychania wewnątrzkomórkowego. Oddychanie - podstawowa oznaka życia, występująca u wszystkich żywych organizmów w świecie roślinnym i zwierzęcym - jest wymianą gazową zachodzącą między organizmem a otoczeniem. Istotę oddychania stanowią skomplikowane przemiany chemiczne zachodzące wewnątrz komórki, podczas których uwalnia się energia potrzebna do przebiegu wszystkich funkcji życiowych w organizmach roślinnych i zwierzęcych. Przy użyciu mikroskopu elektronowego oraz zdjęć animowanych, na przykładzie organizmów jednokomórkowych oraz zwierząt tkankowych, przedstawiono proces bezpośredniej wymiany gazowej. Omówiono, występujące u bardziej złożonych organizmów zwierzęcych, specjalne narządy oddechowe pośredniczące w wymianie gazowej między organizmem i otoczeniem (tchawki u owadów, skrzela u mięczaków, skorupiaków i ryb, płuca u kręgowców lądowych). Scharakteryzowano różne typy oddychania, m.in. oddychanie tchawkowe, skórne, skrzelowe, płucne.

541	Z życia kwiatów		10		1977	Biologia
	Zdjęcia poklatkowe umożliwiają obserwację rozwoju kwiatów, demonstrują zmienność kształtów oraz bogactwo kolorów. Ten przepych barw, kształtów i woni występujący wśród kwiatów to nie jest rozrzutność natury, lecz sposób wabienia owadów. Także inne części kwiatu mogą zwabiać owady np. znamiona słupka u kosaćca czy fioletowe działki kielicha stanowiące tło dla żółtych płatków korony u ostróżki. Kwiaty zebrane w kwiatostany (grona, wiechy, główki, koszyczki) zwiększają ich powabność i ułatwiają owadom zapylanie. Sfilmowano proces zapylenia kwiatów przez owady i inne zwierzęta (np. przez ślimaki jak w przypadku śledziennicy) czy przenoszenie pyłków przez wiatr. Na przykładzie kwiatu jabłoni przedstawiono cykl rozwojowy rośliny od momentu kwitnienia do zawiązania owoców i nasion. Rozkwitanie róż, tulipanów i maków. Budowa /rysunek/ kwiatu wiśni. Zapylanie kwiatów przez owady, motyle i wiatr. Zapylanie krzyżowe. Budowa pręcika - rysunek. Co dzieje się dalej z zapylonym kwiatem? Owoc wiśni, czereśni, jabłka, gruszki i maku - również przekroje.

552	Zaskroniec		11		1969	Biologia
	Najpospolitszym przedstawicielem węży występujących w Polsce jest zaskroniec. Przebywa on w lasach liściastych i na łąkach, nad brzegami rzek, stawów i moczarów na terenie całego kraju. Film opisuje ubarwienie zaskrońca, budowę ciała (jego długość może dochodzić do 130 cm), rozmnażanie i rozwój (okres wylęgu trwa do 10 tygodni). Kilka razy w ciągu roku wąż linieje zmieniając wierzchnią warstwę naskórka. Na schematach przedstawiono sposób odbierania bodźców zewnętrznych przez zaskrońca. Eksperyment z dzwonkiem dowodzi, że wąż najsilniej reaguje na ruch. Ofiarę swą zaskroniec atakuje tylko wtedy, kiedy ona się porusza. Sfilmowano naturalnych wrogów zaskrońca, m.in. bociany oraz jeże. Komentarz filmu podkreśla, że zaskrońce należą do zwierząt chronionych. Wykluwanie się małego zaskrońca. Wylinka. Głowa - budowa. Łuski. Węch. Polowanie na żabę. Budowa szczęk. Różnice między zaskrońcem a żmiją. Gdzie zimuje.

682	Zieleń w mieście		11		1980	Biologia
	Pod wpływem promieni słońca w komórkach roślinnych zachodzą skomplikowane procesy chemiczne, a do atmosfery przedostają się poza tlenem także substancje eteryczne, które kojąco działają na system nerwowy człowieka. Rośliny oczyszczają środowisko, chronią glebę przed nagrzewaniem, wpływają na wilgotność gleby i powietrza, pochłaniają znaczne ilości gazów trujących, wychwytują pyły, stwarzają odpowiedni mikroklimat dla życia i zdrowia ludzi. Postępujące uprzemysłowienie i urbanizacja zamienia lasy i pola uprawne w betonową pustynię nieprzyjazną dla środowiska. Ilość zieleni w naszych miastach jest niewystarczająca, aby pokryć zapotrzebowanie człowieka na tlen konieczne jest co najmniej 40 metrów kwadratowych zdrowej zieleni. Zieleń w mieście niszczy brak wody i tlenu, nadmiar soli w glebie i spalin w powietrzu. Instalacje podziemne, pyły, gazy, sadze i inne szkodliwe substancje osiadając na powierzchni liści utrudniają wymianę gazową roślin i zmniejszają działanie światła, u ludzi powodują choroby dróg oddechowych, są przyczyną schorzeń uczuleniowych.

717	Życie glonów		11		1983	Biologia
	Glony stanowią liczną grupę niżej zorganizowanych roślin występujących we wszystkich środowiskach, wszędzie tam, gdzie znajduje się wilgotne podłoże, w wodzie, a także na skałach, w glebie i korze drzew. Dzięki zawartości chlorofilu glony, zarówno te jednokomórkowe, jak i te największe, mogą wytwarzać niezbędne do życia substancje organiczne. Omówiono budowę glonów, mających postać jedno lub wielokomórkowych plech, co jest cechą wspólną tej grupy roślin. Sfilmowano m.in. euglenę zieloną, okrzemki, żyjące w koloniach sinice i skrętnice pokrywające powierzchnie zbiorników wodnych, toczki, gałęzatki, podobną do skrzypu ramienicę kruchą i żyjący w Bałtyku morszczyn. Przedstawiono zróżnicowanie budowy glonów w zależności od środowiska, w którym żyją. Omówiono znaczenie glonów w przyrodzie, np. przy produkcji tlenu oraz jako ogniwa pokarmowego.

663	Biologia odżywiania		13		1979	Biologia


671	Człowiek	Człowiek i środowisko	29			Biologia
	Muzeum ewolucji

672	Ekosystem	Człowiek i środowisko	29			Biologia
	puszcza Kampinoska

1462	Jak zwierzęta wyznaczają czas	Dzikie Discovery	46		1999	Biologia
	Zwierzęce wyczucie czasu - Wszystko o biologicznym zegarze u zwierząt. Jak zwierzęta radzą sobie z określaniem czasu? Skąd niedźwiedzie wiedzą, że nadchodzi mroźna zima?

1564	Świat dziwnych zwierząt	Dzikie Discovery	46		2000	Biologia
	Przedziwne zwyczaje i obrzędy ze świata zwierząt. Strategie obronne i niezwykłe sposoby na przetrwanie w ekstremalnych warunkach klimatycznych i nie tylko (kamuflaż).

294	Nieuchwytny wargacz	Dzikie horyzonty	28			Biologia


419	Sichuan - kraina cudów	Dzikie horyzonty	26			Biologia
	Panda

464	Tajemnice Laguny Baja	Dzikie horyzonty	28			Biologia


571	Żywioł, który niszczy i tworzy /Nowa Zelandia/	Dzikie horyzonty	23			Biologia
	Układ atmosferyczny

652	Neurony	Mózg i jego tajemnice	9			Biologia


651	W głębi mózgu...	Mózg i jego tajemnice	9		1972	Biologia


653	Z badań nad snem	Mózg i jego tajemnice	8		1976	Biologia


1104	Bezkresne równiny Kazachstanu	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	W Kazachstanie - wielkiej, środkowoazjatyckiej krainie rzadko padają deszcze. Jej przeważającą część zajmują spalone słońcem stepy i piaszczyste pustynie. Latem temperatura osiąga dniem czterdzieści stopni Celsjusza, nocą zaś spada poniżej zera. Wyschnięte stepy są nieprzyjaznym miejscem do życia. Z suszą, zimnem i spiekotą radzą sobie kułany i żurawie. Piękne ptaki każdej wiosny przylatują na równiny, aby założyć gniazda i odchować młode. Wiosenne słońce skłania uszatego jeża do wyjścia z podziemnej kryjówki i rozpoczęcia poszukiwań partnerki.

1239	Ciekawe życie ciernika	Nasza wielka rodzina	25		1997	Biologia


780	Diabeł morski	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Bywają ryby dłuższe od niej, ale nie ma szerszych. Absolutną rekordzistką w tej dziedzinie jest manta zwana też diabłem morskim. Rozpiętość jej

1125	Długa podróż gęsi śnieżnych	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Vancouver jest tętniącą ruchem i gwarem metropolią. Tuż obok wieżowców rośnie gęsty las. Pokryty gęstym borem Stanley Park zajmuje powierzchnię czterystu hektarów. Daje schronienie wielu gatunkom zwierząt, w tym pięknym modrosójkom czarnogłowym, wiewiórkom czikari i szopom praczom. W delcie rzeki Fraser rozpościera się inny rezerwat, będący ostoją blisko dwustu trzydziestu gatunków ptaków. Upodobali go sobie skrzydlaci wędrowcy migrujący wzdłuż wybrzeży oceanu, w tym pięćdziesiąt tysięcy gęsi śnieżnych zwanych też śnieżycami. Zimujące ptaki mają tu wiele roślinnego pokarmu - trawy, liści, łodyg i korzeni roślin wodnych. Jedzą bezustannie. Muszą zgromadzić odpowiednie rezerwy tłuszczu przed czekającą je daleką podróżą. Wiosną odlecą na swoje tradycyjne tereny lęgowe w Arktyce...

1142	Falklandy - kraina pingwinów	Nasza wielka rodzina	25		1997	Biologia


701	Jedyna ostoja żubra	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	W Białowieskim Parku Narodowym, zaliczonym w 1992 roku przez UNESCO do skarbów światowego dziedzictwa przyrody, żyje...

1348	Jezioro Bałchasz - oaza na pustyni	Nasza wielka rodzina	25		1997	Biologia


834	Kłopoty azjatyckich bocianów	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia


1287	Leśne pingwiny	Nasza wielka rodzina	25		1997	Biologia
	Choć większość życia spędzają w zimnych wodach Pacyfiku, w porze lęgów przenoszą się na ląd. Skocze grubodziobe, najrzadsze spośród osiemnastu gatunków pingwinów, upodobały sobie skaliste wybrzeże na południowo-zachodnim krańcu nowozelandzkiej Wyspy Południowej ...

1232	Leśne słonie z Gabonu	Nasza wielka rodzina	25			Biologia


795	Miejskie życie krogulca	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Porośnięte lasami góry w dzikich, trudno dostępnych rejonach Kraju Kwitnącej Wiśni od wieków były domem małego jastrzębia, zwanego krogulcem japońskim. Wystarczyło jednak półwiecze, by ptaki zasiedlające dotąd odległe góry stały się codziennym elementem pejzażu wielkich miast, z ogromnym Tokio włącznie. Ptaki nie mają wygórowanych wymagań lokalowych. Wystarczy im byle zagajnik o powierzchni nie przekraczającej hektara. Równie dogodną siedzibą jest dach hali sportowej bądź gzyms innej budowli.

821	Mieszkańcy wód wokół Wyspy Bożego Narodzenia	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	...Różnorodność i liczebność morskiej fauny i flory zawdzięcza zimnemu prądowi oceanicznemu niosącemu mnóstwo substancji odżywczych z rejonów podbiegunowych. Masy planktonu służą za pokarm dla niewielkich stworzeń, które z kolei stanowią pożywienie dużych drapieżców...

1432	Morsy z Basenu Foxe'a	Nasza wielka rodzina	25		1997	Biologia
	Dorosłe osobniki ważą niemal tonę i mają prawie trzy metry długości. Gruba, sześciocentymetrowa warstwa tłuszczu pod nagą skórą zapewnia doskonałą izolację przed chłodem. Potężne kły, rosnące przez całe życie zwierzęcia, decydują o pozycji zajmowanej w stadzie przez ich właściciela. Niewielkie grupki morsów, złożone przede wszystkim z samic z młodymi, wylegują się na krach pływających w zatoce. Kiedyś rezydowały głównie na wybrzeżu. Przeprowadzka na lodowe tafle nastąpiła przypuszczalnie przed dwustu - trzystu latami, a zadecydowały o niej względy bezpieczeństwa.

1113	Na ratunek przyrodzie Paragwaju	Nasza wielka rodzina	24			Biologia


284	Na ratunek sowie japońskiej	Nasza wielka rodzina	25			Biologia
	Sowa japońska żyje na Hokkaido i Sachalinie. Należy do największych sów. Grozi jej dziś całkowita zagłada. Obyczaje, sposób polowania sowy.

957	Oomingmak - olbrzym z Arktyki	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia


779	Poza granice raf	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia


797	Puchacz - myśliwy z lasów Północy	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Największa sowa świata waży ponad cztery kilogramy i osiąga siedemdziesiąt centymetrów długości. Ma parę ogromnych oczu i naturę rasowego łowcy. A także samotnika. Poza sezonem lęgowym zaciekle atakuje każdego przedstawiciela swego gatunku, samicę czy samca, który ośmieli się naruszyć granice rewiru, obejmującego teren kilkunastu kilometrów kwadratowych. Poluje głównie na gryzonie – stąd sowy nazywane są

1123	Rzadkie spotkanie ze skrzydlatym drapieżnikiem	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia


1141	Szakale - groźni sąsiedzi	Nasza wielka rodzina	25		1997	Biologia
	Park Narodowy Serengeti zamieszkany jest przez największe w świecie stada roślinożerców. Setki tysięcy gnu i innych gatunków antylop, a także gazeli i zebr stanowią łakomy kąsek dla drapieżców. Najbardziej widowiskowymi, chętnie pokazywanymi przez filmowców łowcami, są wielkie koty: lwy, lamparty i gepardy. Najskuteczniejszymi - wyjątkowo nie fotogeniczne hieny. Znacznie słabsze zainteresowanie gości rezerwatu wzbudzają mniejsze drapieżniki, takie jak szakale złociste. Japońscy dokumentaliści udowadniają, że ich bohaterowie są niezmiernie interesującymi zwierzętami. Sprytnymi jak lisy, odważnymi jak wilki. Szakale żyją w parach...

822	Szetlandzka wydra	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Skalisty archipelag składa się z około stu wysp, na które ściągają wielkie grupy wędrownych ptaków - maskonury, czarne kormorany czubate, fulmary, ostrygojady, łabędzie krzykliwe, czajki. Obok hodowlanych owiec oraz kucyków pony można tu spotkać dziko żyjące, płochliwe króliki, oraz - wydry. Mają około metra długości nie licząc ogona, giętki tułów, długą szyję i krótkie nogi. Pysk otaczają rzędy grubych wąsów czuciowych, działających jak anteny...

1454	Śnieżne małpy z Japonii	Nasza wielka rodzina	25		1997	Biologia


1135	Turnieje koczkodanów rudych	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia


493	W poszukiwaniu niedźwiedzia - boga /niedźwiedź kamczacki/	Nasza wielka rodzina	24			Biologia
	Kamczatka - wulkany, gejzery. Rezerwat Kronocki.

873	Wodne owady z Ryżowych Pól	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Biwa - największe słodkowodne jezioro Japonii - leży na wyspie Honsiu, około dwustu kilometrów na zachód od Tokio. Przez wieki uprawiano w tym rejonie ryż. Wielu rolników do dziś stosuje tradycyjne metody sadzenia roślin na tarasowatych poletkach i zbioru plonów. Pomyślność przedsięwzięcia w znacznym stopniu zależy od odpowiedniego nawadniania działek przez cały okres wegetacji. Główny zbiornik znajduje się na szczycie wzgórza wznoszącego się ponad okolicą. Sącząca się z niego stopniowo woda zasila leżące poniżej tarasy. Sezon zaczyna się wiosną, z początkiem maja. (...) Czy w betonowych cembrowinach kanałów z czasem osadzi się muł, a sterylne zbiorniki zarosną liliami i rzęsą a wodne owady powrócą na ryżowe uprawy wokół jeziora Biwa?

955	Wyspa albatrosów	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Wyspa jest samotna i bardzo mała. Leży sześćset kilometrów na południe od wybrzeży Japonii. Ma zaledwie trzy kilometry średnicy i ledwo wystaje ponad fale Pacyfiku. Ale ta zagubiona na oceanie, skalista kruszynka ma ogromne znaczenie dla rzadkiego, uznawanego do niedawna za wymarły gatunku albatrosów Stellera. Jest jednym z dwóch miejsc na świecie, w których cała populacja wspaniałych ptaków, licząca zaledwie sześćset osobników, odbywa gody i wyprowadza z gniazd nowe lęgi...

953	Złote małpy - narodowa duma Chińczyków	Nasza wielka rodzina	25		1996	Biologia
	Miasto Xi'An leży w dolinie rzeki Wei. Już sześć tysięcy lat przed naszą erą istniały tu ludzkie osiedla. Rejon jest więc kolebką Państwa Środka. Miejskie mury pamiętają czasy jedenastu dynastii cesarzy chińskich, karawany wyruszające Jedwabnym Szlakiem ku brzegom Morza Śródziemnego oraz wyprawę weneckiego podróżnika Marco Polo. (..) Jedną z najszerzej znanych legend jest

1527	Dobór naturalny (4/8)	Opowieści o ewolucji	12			Biologia


1467	Mocne zęby (3/8)	Opowieści o ewolucji	13			Biologia


1580	Niezwykła historia myszy domowej	Opowieści o ewolucji	12			Biologia


1398	Po potopie (1/8)	Opowieści o ewolucji	13			Biologia


1440	Ślady kończyn (2/8)	Opowieści o ewolucji	13			Biologia


1544	Zwierzęta i ludzie (5/8)	Opowieści o ewolucji	12			Biologia


990	Gady i płazy	Powiedz mi dlaczego	26			Biologia
	Początki życia w morzu i na lądzie, zwierzęta prehistoryczne: dinozaury i in. Najstarsze gady i ich potomkowie: aligatory, krokodyle, węże, jaszczurki, żółwie. Podział i charakterystyka płazów; żaby.

995	Lot	Powiedz mi dlaczego	24			Biologia
	Co to jest lot, dlaczego człowiek nie może latać. Jak lata samolot, napęd odrzutowy, typy samolotów, rakieta, sztuczne satelity i ich wykorzystanie. Amerykańskie programy lotów kosmicznych, człowiek na Księżycu.

994	Ptaki i gryzonie	Powiedz mi dlaczego	26			Biologia
	Lot, śpiew, ubarwienie i wędrówki ptaków. Kaczki, strusie, papugi, wrony, kolibry, pingwiny, sowy, sępy, bielik, gołąb, dzięcioł, dodo. Gryzonie: szczury, myszy, świnka morska, bóbr, wiewiórka, świszcz, chomik.

992	Ryby i inne stworzenia morskie	Powiedz mi dlaczego	27			Biologia
	Charakterystyczne cechy i podział ryb. Najstarsze ryby, węgorze, ryby elektryczne, rekiny, sum, złota rybka, płastugi, łososie, ośmiornica, latające ryby, meduza, ślimak, ostrygi, małże, kalmary, homary, kraby, gąbki, rozgwiazdy.

991	Ssaki (1)	Powiedz mi dlaczego	27			Biologia
	Charakterystyczne cechy i podział ssaków. Wieloryby, morsy, foki, manaty, walenie i inne ssaki morskie. Wydra, łasica, torbacze, oposy, niedźwiedzie, żyrafy, wielbłądy, hipopotam, nosorożec, słonie, nietoperze, naczelne: lemury, małpy.

993	Ssaki (2)	Powiedz mi dlaczego	23			Biologia
	Psy, wilki, koty, lew, lampart, gepard, tygrys, osioł, krowy, bizony, jelenie.

996	Zwierzęta	Powiedz mi dlaczego	24			Biologia
	Formy życia: pierwotniaki, wirusy, cechy kręgowców. Zęby, smak, sposoby porozumiewania się, mowa ludzka, płacz i śmiech. Zwierzęta stało- i zmienno cieplne. Płyny organiczne, sen zimowy, wędrówki zwierząt, długość życia, małpy człekokształtne. Niezwykłe zwierzęta: dziobak, kolczatka, pancernik.

6	Duch gór /puma/	Świat odkrywany	48			Biologia


23	Niezniszczalni	Świat odkrywany	49			Biologia


31	Piękne orki	Świat odkrywany	48			Biologia


47	Tajemnica domu przy Greenstreet 118	Świat odkrywany	48			Biologia


53	Węże widziane inaczej	Świat odkrywany	46			Biologia


60	Zemsta krokodyla	Świat odkrywany	48			Biologia


274	Morsy	Świat, który nie może zaginąć	24			Biologia


324	Pieśń kulika	Świat, który nie może zaginąć	23			Biologia


330	Piżmowoły	Świat, który nie może zaginąć	24			Biologia


399	Rodzina wikłaczy	Świat, który nie może zaginąć	23			Biologia


442	Super mysz	Świat, który nie może zaginąć	23			Biologia


556	Zderzenie czołowe /owce kanadyjskie/	Świat, który nie może zaginąć	23			Biologia
	Bardzo wojownicze. Rogi baranów zdradzają pochodzenie od dzikich owiec. Znanych jest 7 podgatunków owiec kanadyjskich. Przedstawiony jest proces trawienia, linienia owcy. Podkreślono ich niezwykłą wytrzymałość.

563	Zimorodki	Świat, który nie może zaginąć	23			Biologia


650	Podstawy genetyki	Tajemnice ludzkiego ciała	13		1972	Biologia


1128	Gady i płazy - Dzika przyroda południowej Francji.	Telefauna	23		1995	Biologia
	Życie gadów i płazów, m. in. jaszczurek, traszek, żmij i zaskrońców.

1648	Dinozaur	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Jak to możliwe, że paleontolodzy mniej więcej co siedem tygodni odkrywają nowy gatunek dinozaura? Dlaczego te ogromne zwierzęta wyginęły tak nagle? Proces odkrywania nowego gatunku dinozaura - od momentu wykopania jego szczątków poprzez rekonstrukcję aż do ustalenia najbardziej prawdopodobnego wizerunku prehistorycznego zwierzęcia. Budowa, zwyczaje, różnorodność, kierunki ewolucji gadów.

1647	Dżungla	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Dlaczego wilgotne lasy są siedliskiem największej ilości żywych organizmów? Jaka jest ich rola w

1629	Gady	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Dlaczego jaszczurka uwielbia kąpiele słoneczne? Jaki rekord udało się pobić żółwiowi? Świat dziwnych, bliżej nam nie znanych zimnokrwistych stworzeń - fakty z życia gadów są o wiele bardziej niezwykłe niż opowieści na ich temat - pierwszych kręgowców lądowych. Różnorodność ekologiczna, systematyka, budowa, występowanie, znaczenie w przyrodzie. Przyczyny sukcesu ewolucyjnego.

450	Koń	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Co sprawia, że koń wyścigowy zapomina o instynkcie stadnym? Dlaczego podkowa uchodzi za symbol szczęścia? Dzikie i udomowione konie. Pełne wdzięku zwierzęta, ich charakter, rola, jaką odegrały w życiu człowieka. Czy naprawdę udało nam się podporządkować sobie konia, czy tylko nieco okiełznać jego dzikie instynkty? Ewolucja konia, przystosowanie do środowiska, biologia i przegląd przedstawicieli rodziny koniowatych, proces udomowienia, wybrane zagadnienia dotyczące hodowli.

1664	Kot	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Czy gepard jest w stanie wyprzedzić sportowy samochód? W jaki sposób koty pomagały starożytnym Egipcjanom w bitwach? Najbardziej tajemniczy i najbardziej uwielbiany drapieżnik świata. Kot - mieszkaniec afrykańskiej sawanny oraz nowoczesnej kuchni w bloku. Poznajemy historię kota, jego zwyczaje, możliwości, stosunek do człowieka, a także legendy i przesądy związane z tym fascynującym zwierzęciem. Różnorodność gatunkowa kotów, przystosowanie do środowiska, tryb życia, rodowód, rola kota w różnych kulturach - mity, legendy, wierzenia, elementy biologii i etologii wybranych gatunków, proces udomowienia kota.

1646	Owad	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	W jaki sposób pracują skrzydła owada? Do jakich rozmiarów może urosnąć pluskwa? Choć owady są obecne na Ziemi dłużej niż dinozaury, a proporcjonalnie na jednego człowieka przypada 250 milionów tych zwierząt, ich rola w naszym życiu często bywa niezauważana. Zbadamy zaskakujący świat owadów przy pomocy makro-fotografii i trójwymiarowej grafiki i zobaczymy, jak wielką rolę odgrywają w przyrodzie te niezwykłe, pracowite stworzonka. Różnorodność owadów, charakterystyczne cechy budowy morfologicznej i anatomicznej, biologia, znaczenie w przyrodzie, rola w mitologiach, wierzeniach i religiach.

445	Pies	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Który z pra-przodków psa pomógł założyć wielkie miasto? W jaki sposób psy służyły na Zachodnim froncie podczas II Wojny Światowej? Transformacja dzikich drapieżników w najpopularniejsze i najwierniejsze zwierzę domowe. Najbliżej związany z człowiekiem, ale czy naprawdę wiemy wszystko na temat

1645	Płaz	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Odpychające, groteskowe, piękne. Płazy od wieków inspirują ludzką wyobraźnię. Czy żaba naprawdę może zamienić się w księcia? Czy salamandra rodzi się w ogniu? Poznajmy świat płazów, a okaże się, że każdy z tych mitów ma swoje uzasadnienie w rzeczywistości. Zimne, śliskie stworzenia, które jako pierwsze wyszły na ląd, są niezwykłymi obiektami obserwacji. Płazy jako kręgowce wodno-lądowe. Budowa, rozmnażanie, rozwój, obyczaje godowe, formy obrony biernej i czynnej, systematyka, czynniki wpływające na liczebność gatunków (np. dziura ozonowa).

368	Pradawne zwierzęta	Widziane z bliska	27			Biologia


1630	Ptak	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Dlaczego ptak potrafi fruwać? Jaki ptak jest najmniej

1666	Rekin	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Ile zębów liczy sobie paszcza rekina? W jaki sposób rekin pływa, chociaż nie posiada ani jednej kości? Oto stworzenie, na temat którego powstało najwięcej błędnych opinii. Poznajemy rekina - doskonałą maszynę do zabijania; poznajemy jego zwyczaje i motywy działania, a także trwającą już od ponad 400 milionów lat ewolucję. Informacje o rybach chrzęstnoszkieletowych. Elementy budowy morfologicznej, różnorodność narządów zmysłów, elementy anatomii, lokomocja, specjalizacja pokarmowa, biologia rozrodu, sposoby zachowania się, strategię polowań drapieżników.

1631	Ryby	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Dlaczego w niektórych kulturach ryba jest czczona jako bóg? Która z prehistorycznych ryb-potworów przetrwała zagładę? Zagłębiamy się w wody mórz i oceanów świata, aby poznać mity i fakty z życia egzotycznego stworzenia zwanego rybą. Przepiękne rafy koralowe, gigantyczne ryby, zamieszkujące największe głębie oceanów. Poznajemy stworzenia o wiele bardziej podobne do nas, niż moglibyśmy się tego spodziewać. Informacje o rybach - kręgowcach wodnych. Pochodzenie, morfologia i anatomia, różnorodność zachowań i obyczaje, zróżnicowanie ekologiczne i gatunkowe, rozmnażanie, wędrówki ryb. Bohaterem filmu jest łosoś.

1665	Słoń	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Skąd wiemy, że słonie mają tak niesłychanie długą pamięć? Co potrafią zrobić słonie przy pomocy swej niewiarygodnej trąby? Oto największy z istniejących na Ziemi ssaków . Poznajemy jego historię i szczególne związki z człowiekiem. Słoń brał udział w wojnach i widowiskach rozrywkowych, wykorzystywano go do prac polowych oraz jako środek transportu. Z jednej strony był zwierzęciem bardzo szanowanym, z drugiej wystawianym na ogromne niebezpieczeństwo. Pochodzenie ewolucyjne słonia, budowa, tryb życia, środowisko występowania, rola w przyrodzie, kulturze i gospodarce człowieka.

439	Stawy, jeziora i rzeki	Widziane z bliska	28			Biologia


1632	Szkielet	Widziane z bliska	28		1994	Biologia
	Czy istnieje wyspa, całkowicie zbudowana ze szkieletu? Która z kości ciała ludzkiego jest najsilniejsza? Poznajemy sekret tego bezcennego systemu podtrzymującego, a jednocześnie symbolu naszych najgłębszych obaw. Większość zwierząt posiada szkielet. Jednak szkielet człowieka przewyższa swoją złożonością wszystkie. Funkcje szkieletu, jego zmiany ewolucyjne i przystosowania do trybu życia i typu lokomocji. Homologia kończyn, elementy szkieletu osiowego, szkieletu kończyn i klatki piersiowej, budowa tkankowa kości, konsekwencje dwunożnego sposobu poruszania się.

980	Gady	Wielka saga zwierząt	26		1991	Biologia
	Przystosowanie się gadów do nowego środowiska, np. powstanie pancerza, rozwój płuc i serca. Ogólna charakterystyka środowiska życia, trybu, rozmnażania się, odżywiania żółwi, legwanów, jaszczurki agamy, warana, kameleona, węży - żmii, boa dusiciela, kobry.

981	Krokodyle	Wielka saga zwierząt	26		1991	Biologia
	Próba ukazania środowiska życia, sposobów zdobywania pożywienia i rozmnażania różnych gatunków zamieszkujących tereny USA, Indii, Australii, Madagaskaru, Kenii, Afryki Południowej.

982	Nosorożce i hipopotamy	Wielka saga zwierząt	25		1991	Biologia
	Przystosowanie hipopotama do środowiska, w którym żyje, tryb życia. Różnica między nosorożcem białym a czarnym. Ogólna charakterystyka sposobu życia. Ochrona tych zwierząt poprzez tworzenie rezerwatów.

983	Ptaki jezior i bagien	Wielka saga zwierząt	25		1991	Biologia
	Flamingi, czaple, ślepowrony, gęsi, łabędzie, pelikany, bociany leśne, warzęchy to tylko niektórzy przedstawiciele ptaków terenów podmokłych na całym świecie, m.in. Indii, Anglii, Florydy. Zagrożenie i ochrona niektórych ptaków.

979	Ryby i korale	Wielka saga zwierząt	26		1991	Biologia
	Jak powstaje rafa koralowa, rozmnażanie koralowców, rodzaje. Mieszkańcy Wielkiej Rafy Koralowej /Australia/ : mureny, rekiny, jeżowce, ukwiały, meduzy, kraby, żółwie, ryby i in. Przystosowanie do środowiska, kamuflaż, przykłady symbiozy, zagrożenia.

985	Zwierzęta gór i jaskiń	Wielka saga zwierząt	26		1991	Biologia
	Środowisko, tryb życia, przystosowanie do warunków, w których żyją: świstak, kozica, nietoperz, niedźwiedź, głuszec.

984	Zwierzęta lasu	Wielka saga zwierząt	26		1991	Biologia
	Środowisko, tryb życia dzięcioła, kowalika, rysia, wiewiórki, dzika, żubra, jelenia i wilka. Ochrona niektórych zwierząt.

38	Antyseptyka	Wielkie odkrycia w biologii	12		1994	Biologia
	szpitale, zakażenia, sterylność

116	Edward Jenner, Paul Ehrlich, Emil von Behring i szczepienia	Wielkie odkrycia w biologii	29		1993	Biologia


143	Grupy krwi - Karl Landsteiner	Wielkie odkrycia w biologii	14		1994	Biologia


144	Grzegorz Mendel i genetyka klasyczna	Wielkie odkrycia w biologii	14		1993	Biologia


173	Insulina	Wielkie odkrycia w biologii	13		1994	Biologia
	Frederick Banting, Charles Best, James Collip, John Macleod

212	Komórka - podstawa życia	Wielkie odkrycia w biologii	13		1993	Biologia
	Mikroskop, cytopatologia.

390	Robert Koch, Louis Pasteur i bakteriologia	Wielkie odkrycia w biologii	14		1993	Biologia


16	Kości	Wspaniała maszyneria	42			Biologia


26	Oko	Wspaniała maszyneria	42			Biologia
	Funkcje powiek i łez u człowieka i zwierząt. Rogówka /budowa/, tęczówka, źrenica /reakcje na różne czynniki m.in. światło/, soczewka /budowa, funkcje, zasada działania/. Krótko- i dalekowzroczność - przyczyny i sposób odbioru obrazu. Siatkówka - budowa, zasada działania, proces tworzenia obrazu. Proces widzenia u różnych zwierząt w dzień i w nocy /owady, ptaki, ssaki/. W jaki sposób oczy odbierają barwy. Różne rodzaje oczu /mątwa, skorupiak, ryba, owad, gad, ssaki: byk, hipopotam/. Ograniczenia w odbieraniu obrazu u człowieka /powolność, ślepa plamka/. Jak wygląda i co to jest ślepa plamka. Droga obrazu od siatkówki do mózgu. Mięśnie gałki ocznej.

33	Płuca	Wspaniała maszyneria	44			Biologia


41	Serce	Wspaniała maszyneria	43			Biologia


43	Smak i węch	Wspaniała maszyneria	43			Biologia
	Język: brodawki językowe - b. nitkowate /czuciowe/: właściwości, mechanizm działania, budowa. B. grzybowate. B. okolone /smakowe/: kubki smakowe /funkcje, rozmieszczenie na języku/. Odmiany zmysłu smaku w świecie przyrody /u ryb, jamochłonów, ślimaka wodnego, zwierząt roślinożernych, owadów/. Rodzaje smaków i rola, jaką odgrywa w ich rozpoznawaniu nos. Połączenie zmysłu smaku i węchu w mózgu. Nos: lokalizacja komórek węchowych i zasada ich działania. Mikrotubule. Różnice w budowie jamy nosowej u człowieka, psa i samca sarny. Różnice w wielkości ośrodków węchowych w mózgu u małpy, jeża i świnki. Zmysł węchu u zwierząt /lew, pies, ćma/ i jego znaczenie dla przetrwania gatunku /polowanie, gody, rywalizacja/. Zapachy naturalne człowieka. Wrażliwość człowieka na zapachy. Integracja zmysłu węchu z innymi zmysłami w mózgu.

49	Ucho	Wspaniała maszyneria	44			Biologia
	Rola małżowiny usznej u ssaków. Działanie i rola błony bębenkowej, kosteczek /budowa/, trąbki eustachiusza, ślimaka /budowa/. Proces przekazywania dźwięku do mózgu. Pamięć słuchowa. Skala słuchu człowieka i zwierząt. Selekcja dźwięków /człowiek/. Maksymalna granica dźwięków dla ludzkiego ucha. Błędnik: budowa, działanie, powiązanie z narządem wzroku /zawroty głowy, choroba lokomocyjna i morska/.

52	Wątroba	Wspaniała maszyneria	44			Biologia


63	Żołądek i jelita	Wspaniała maszyneria	44			Biologia
	Przełyk: powierzchnia i funkcje. Żołądek: budowa, soki żołądkowe /pepsyna i kwas solny - funkcje/, śluz ochronny /skutki jego niedoboru/; zęby u zwierząt roslinożernych /m.in. Żyraf, słoni/, mięsożernych /lwa/, gryzoni i człowieka; mechanizm głodu i sytości /rola hormonu CKK/; ilości pkarmu spożywanego przez człowieka w ciągu całego życia. Szybkość trawienia poszczególnych pokarmów. Jak wyglądają komórki żołądka pod wpływem szkodliwego działania alkoholu. Pożywienie zwierzęce i roślinne u awierząt. Mechanizm trawienia /ssaki, ośmiornica, rekin/. Jelita: obraz pęcherzyka żółciowego; zadania żółci i soku trzustkowego; jelito cienkie; kosmki jelitowe /mechanizm działania/, obraz mikrokosmków; surimi - produkt podstawowy do produkcji zdrowej żywności. Jelito kręte, grube; flora jelitowa /bakterie i ich pożyteczna rola/.

1081	Elastyczna pompa	Wszechświat naszego ciała	47			Biologia


1084	Harmonijna współpraca	Wszechświat naszego ciała	51			Biologia


1080	Narodziny życia	Wszechświat naszego ciała	49			Biologia


1085	Siły obronne organizmu. Układ immunologiczny	Wszechświat naszego ciała	50			Biologia


1082	Tajemnica trawienia i wchłaniania	Wszechświat naszego ciała	46			Biologia


1083	Wątroba	Wszechświat naszego ciała	49			Biologia


1092	Cudowny umysł (1)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	28		1994	Biologia


1093	Cudowny umysł (2)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	26		1994	Biologia


1086	Ewolucja (1)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	25		1994	Biologia


1087	Ewolucja (2)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	28		1994	Biologia


1094	Materia nad myślą (1)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	29		1994	Biologia


1095	Materia nad myślą (2)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	26		1994	Biologia


1090	Pamięć (1)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	26		1994	Biologia


1091	Pamięć (2)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	28		1994	Biologia


1088	Postrzeganie (1)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	27		1994	Biologia


1089	Postrzeganie (2)	Wszechświat naszego ciała. Mózg	27		1994	Biologia


1289	Koty domowe	Wszystko o...	46			Biologia
	Udomowiony w Mezopotamii już 3000 lat temu, kot domowy wyposażony w doskonły wzrok, refleks i zmysł dotyku jest świetnym myśliwym. Choć zamieszkał z człowiekiem, nie stracił nic ze swego pierwotnego instynktu łowieckiego, zachował niezależność i słynną kocią indywidualność. To on decyduje, kiedy ma ochotę na drapanie za uszami i pieszczoty, a kiedy lepiej nie wchodzić mu w drogę. Z programu dowiemy się na przykład, dlaczego koty mruczą i do czego służą im wąsy.

673	Ochrona środowiska	Wśród ludzi	29			Biologia
	Gleba, powietrze, woda

133	Genialne mięczaki	Wynalazki natury	23			Biologia
	Strzykwa, grzyby, ślimak i jego żołądek

292	Niegodziwcy w przyrodzie	Wynalazki natury	25			Biologia
	Modrzew - zwójka - grzebacz, kiełże, roztocze, pająki

447	Szkoła oszustwa	Wynalazki natury	24			Biologia
	Dlaczego świecą robaczki świętojańskie? Świetliki, ślimak bursztynek, rośliny storczykowate.

567	Życie i miłość	Wynalazki natury	24			Biologia
	Wabienie partnerów - owad psotnik, kwiaty, roztocza, ślimak, tarantula

570	Życiodajny piasek	Wynalazki natury	24			Biologia
	Skarabeusz, inne żuki gnojowe, jaszczurki, złociste krety, chrząszcze, węgorze morskie, pierścienice /nereidy/, otwornice, zielenica

1456	Ginący ryś (1)	Zwierzęta świata	26		1997	Biologia
	Ważący około dwudziestu kilogramów ryś jest silnym i groźnym drapieżcą. Potrafi schwytać i zabić znacznie większe od siebie zwierzę, jak jeleń, renifer, a nawet młody łoś. Kiedyś koty tego gatunku występowały w całej niemal Europie i Azji, a ich nieco mniejsi pobratymcy - rysie rude - w Ameryce, od Kanady do Meksyku. Dziś te piękne i niebezpieczne zwierzęta stanowią rzadkość. Spokojem i bezpieczeństwem mogą się cieszyć w najbardziej niedostępnych, dzikich i bezludnych rejonach globu, a także w ściśle chronionych parkach narodowych.

1490	Ginący ryś (2)	Zwierzęta świata	28		1997	Biologia


1598	Gremliny - twarze w leśnym gąszczu (1)	Zwierzęta świata	26		1997	Biologia
	Małpy Nowego Świata są mniejsze od swoich afrykańskich i azjatyckich kuzynek. Do szczególnie filigranowych należą ważące niewiele ponad ćwierć kilograma marmozety z rodziny pazurkowców. Na poszukiwanie trzech gatunków miniaturowych stworków, zwłaszcza maleńkich marmozet białych, wyruszają w amazońską dżunglę: biolog Marc van Roosmalen i Nick Gordon - znany realizator filmów przyrodniczych.

1612	Gremliny - twarze w leśnym gąszczu (2)	Zwierzęta świata	25		1997	Biologia


528	Mysz zaroślowa - życie w ciągłym biegu (1)	Zwierzęta świata	24			Biologia
	Tylko lis ma prawo uważać się za rdzennego wyspiarza. Jest jedynym prawdziwie rodzimym lądowym ssakiem Islandii. Przybył tam podczas ostatniej epoki glacjalnej. Gdy przed dziesięcioma tysiącami lat lodowiec cofał się na północ, zwierzak pozostał na wyspie oblewanej zimnymi falami Atlantyku. Wbrew pogłoskom o przyrodzonej chytrości, nie zrobił najlepszego interesu. Skąpe wyżywienie zapewniały mu ptasie jaja i pisklęta, owady oraz ryby łowione w spienionych potokach. W dość monotonnym menu brakowało lądowych stworzeń - na przykład myszy. Pomoc przyszła ze strony tradycyjnych ciemiężycieli lisiego rodu. Po stu wiekach, tysiąc sto lat temu, do brzegów wyspy dobiły długie łodzie wikingów. Wraz z osadnikami przybyły konie, a w zapasach siana i innych pasz dla zwierząt hodowlanych także pasażerowie na gapę - myszy.

1281	Mysz zaroślowa - życie w ciągłym biegu (2)	Zwierzęta świata	26			Biologia
	Żyją w ciągłym biegu - intensywnie, lecz krótko. Liczy się nie los jednostek, lecz pomyślność grupowa. Oscar i Helga przetrwali trudy polarnej nocy w zacisznym, ciepłym i obficie zaopatrzonym w wiktuały azylu farmerskiej kuchni. Umknęli pazurom leniwego, lekceważącego swe strażnicze obowiązki kota. Odważny samiec i jego ciężarna partnerka osiedlili się na wrzosowiskach. Także i tutaj myszy narażone są na wiele niebezpieczeństw. Drozd rdzawoboczny, zwany poetycko

799	Owadzie metropolie (1)	Zwierzęta świata	30		1997	Biologia
	Na obserwowanym okiem kamery obszarze stu pięćdziesięciu akrów Jury Szwajcarskiej żyje dwadzieścia milionów mrówek rudnic. To największe zagęszczenie tych owadów w Europie, obejmujące ponad tysiąc dwieście mrowisk, z których każde porównać można do tętniącej życiem metropolii. Nic więc dziwnego, że w takim ścisku dochodzi do bezustannych sporów terytorialnych, waśni i wojen kończących się często kompletnym wytępieniem sąsiadów...

825	Owadzie metropolie (2)	Zwierzęta świata	25		1997	Biologia
	Mrówki-tkacze budują swoje gniazda wysoko ponad ziemią, w koronach drzew. Owadzia siedziba rośnie błyskawicznie, a system organizacji pracy mógłby wprawić w podziw najwytrawniejszych konstruktorów i doświadczonych majstrów budowlanych. To przykład jednego z najbardziej wyrafinowanych sposobów zachowań w królestwie zwierząt - prawdziwe arcydzieło przyrody...

836	Południowe Maroko - Kraina piasku i gadów (1)	Zwierzęta świata	26		1997	Biologia
	Przyrodnik Philippe Geniez już od dziesięciu lat przemierza rozległą pustynną krainę na południu Maroka, tworząc atlas występowania gadów i płazów na obszarze tego kraju. Każde napotkane zwierzę jest opisywane, fotografowane i starannie mierzone. Aby dzieło było kompletne, badacz musi jeszcze spenetrować najdziksze, najbardziej niedostępne zakątki i odkryć najrzadsze gatunki stworzeń

883	Południowe Maroko - Kraina piasku i gadów (2)	Zwierzęta świata	25		1997	Biologia


1532	Sita i jej syn - Tygrysy z Bandhavgaru (1)	Zwierzęta świata	28		1998	Biologia


1556	Sita i jej syn - Tygrysy z Bandhavgaru (2)	Zwierzęta świata	24		1998	Biologia


1240	Wilki u drzwi (1)	Zwierzęta świata	29		1997	Biologia
	Wilcza wataha nie jest przypadkową zbieraniną wyrzutków, lecz rodzinną grupą o złożonej strukturze wewnętrznej, połączoną silnymi więzami. O bytowej pomyślności tej społeczności decyduje umiejętność ścisłego współdziałania. Nie dotyczy ono jedynie walki, ale także pokojowej koegzystencji z sąsiadami. Pewna wilcza rodzina zamieszkująca Góry Skaliste, zwana

1258	Wilki u drzwi (2)	Zwierzęta świata	27		1997	Biologia


11	Zatoka olbrzymów (1)	Zwierzęta świata	26		1998	Biologia
	Uczeni, wspomagani przez doświadczonych łowców eskimoskich, pragną wyjaśnić zagadkę grenlandzkich wali, które corocznie odwiedzają Zatokę. Wieloryby innych gatunków nigdy nie zapuszczają się tak daleko na północ. Olbrzymy są świetnie przystosowane do pływania w przejmująco zimnych wodach o temperaturze oscylującej wokół zera stopni Celsjusza. Nozdrza, położone na szczycie ogromnej głowy, stanowiącej jedną trzecią długości ciała, umożliwiają wielorybom szybkie zaczerpnięcia powietrza, tuż po przebiciu lodowej pokrywy. Izolująca warstwa tłuszczu, sięgająca czterdziestu pięciu centymetrów grubości, znakomicie chroni organizm morskiego ssaka przed utratą ciepła. Oszczędnemu wydatkowaniu energii sprzyja wykształcona ewolucyjnie strategia życiowa...

17	Zatoka olbrzymów (2)	Zwierzęta świata	28		1998	Biologia
	Ogromne, osiągające masę dziewięćdziesięciu ton wale grenlandzkie są zwykle widywane w małych, szeroko rozrzuconych po akwenie grupach. Wyjątkowym miejscem jest Zatoka Izabeli. Wąski fiord wrzynający się we wschodnie wybrzeże Ziemi Baffina, piątej pod względem wielkości wyspy świata położonej na zachód od Grenlandii i na północ od Labradoru, jest miejscem corocznych odwiedzin wielorybów grenlandzkich. W miesiącach letnich, gdy ustępują lody skuwające daleką Północ, do zatoki ściąga od pięćdziesięciu do osiemdziesięciu olbrzymów - aż jedna trzecia wschodniej populacji...

1134	Inaczej, ale z sensem (1)	Zwierzęta świata - Inteligencja zwierząt	26		1997	Biologia
	Używanie sygnałów do wysyłania prostych wiadomości to powszednia rzecz w świecie przyrody. Gdy jednak wspólnym kodem posługują się sprytne zwierzęta, dialog staje się znacznie bardziej skomplikowany. Przedstawiciele najpotężniejszego gatunku rodziny delfinów - orki - potrafią łączyć poszczególne głoski dźwiękowego języka i wysyłać bardzo złożone wiadomości. Dzięki temu mogą się kontaktować ze sobą podczas wspólnych łowów. Morskie ssaki gromadnie otaczają ławicę śledzi i napierając ze wszystkich stron zaganiają ofiary w ciasno zbity kłąb. Teraz wystarczy jedno silne uderzenie ogona, aby ogłuszone ryby

1207	Inaczej, ale z sensem (2)	Zwierzęta świata - Inteligencja zwierząt	27		1997	Biologia
	Jedno szczeknięcie koczkodana przestrzega przed zbliżającym się wężem, inne - lampartem, jeszcze inne - nadlatującym drapieżnym ptakiem. Nie potrafią jednak jeszcze układać

974	Mądre z natury (1)	Zwierzęta świata - Inteligencja zwierząt	25		1997	Biologia
	Szympansy używają narzędzi do łowienia termitów. Rolę sztućca pełni patyczek. Można go wsunąć do otworu termitiery i oblepionego wojowniczymi owadami unieść do pyska. Makaki dbają o higienę przy spożywaniu posiłków. Znalezione pod palmą zapiaszczone orzechy kokosowe starannie myją w falach laguny. Po naczelnych można się spodziewać rozumnych zachowań. Ale jak określić postępowanie stojącej niżej na ewolucyjnej drabinie wydry morskiej, tłukącej skorupy małży

1103	Mądre z natury (2)	Zwierzęta świata - Inteligencja zwierząt	28		1997	Biologia
	Pszczoły nie muszą się uczyć trudnej sztuki zbierania kwiatowego pyłku, a termity - wznoszenia wyniosłych kopców o skomplikowanej budowie i funkcjonalnej architekturze. Przychodzą na świat z takimi zdolnościami, idealnie

1110	Mądrość grupowa (1)	Zwierzęta świata - Inteligencja zwierząt	26		1997	Biologia


1114	Mądrość grupowa (2)	Zwierzęta świata - Inteligencja zwierząt	27		1997	Biologia
	Na Wybrzeżu Kości Słoniowej żyją dwie populacje szympansów. Obydwie odżywiają się orzeszkami koli - smacznymi, ale okrytymi bardzo twardą łupiną. Aby dobrać się do zawartości, małpy posługują się narzędziami. Jedna z szympansich grup rozbija owoce drewnianymi

660	Czynności jamy ustnej i żołądka (2)	Życie i odżywianie	10		1977	Biologia


661	Czynności jelit	Życie i odżywianie	10		1977	Biologia