Katalog aktualizowano 2009-05-15 przy pomocy Ant Movie Catalog.

Numer Tytuł Seria Czas Gatunek Rok Źródło
331
A jednak Polska 1918-1921    88  Dokumentalny  1992  Historia 
Autorzy przedstawiają wydarzenia rozgrywające się w latach 1918-1921, w okresie kształtowania się odrodzonego państwa polskiego. Wypowiedzą się uczestnicy owych dramatycznych wydarzeń, m.in. generał Roman Abraham, Stefan Andrzejewski, Władysław Kamirski, Kazimierz Węcławski i ksiądz Stanisław Tworkowski. Widzowie zobaczą także materiały archiwalne, pochodzące z Wytwórni Filmowej "Czołówka", Archiwum Białoruś Film, Archiwum imienia Dowżenki w Kijowie i Centralnego Archiwum Wojskowego.  
1889
Bełz. Rok 1951    21    2001  Historia 
Opowieść o mało znanym wydarzeniu z historii Polski, o tzw. korekcie wschodniej granicy Polski. W lecie 1951 roku prawie 20 tysięcy Polaków wysiedlono z Grodów Czerwieńskich: Bełza, Krystynopola, Waręża Uhniowa, Sokala oraz okolicznych wsi. Tereny te znalazły się w obrębie granic ZSRR i wkrótce zostały zasiedlone przez ludność ukraińską. 
152
Do portu żegluję... Jan Łaski z Emdem    24    1999  Historia 
Film przedstawia sylwetkę Jana Łaskiego, jednego z najwybitniejszych reformatorów religijnych okresu Odrodzenia, ucznia najsłynniejszego humanisty epoki, Erazma z Rotterdamu. Jan Łaski urodził się w 1499 roku w rodzinie szlacheckiej. Jego stryj, prymas Polski i kanclerz królewski, wysłał go na studia do Italii i Francji. Na Zachodzie młody ksiądz zetknął się z myślą reformacyjną ... 
158
Historia Olsztyna    73      Historia 
 
1722
Jest taka pieśń    45      Historia 
Autor filmu przypomina okoliczności powstania Mazurka Dąbrowskiego. Dwieście lat temu Józef Wybicki do ludowej melodii napisał pieśń dla Legionów, tworzonych przez Jana Henryka Dąbrowskiego we Włoszech. W 1831 roku stała się ona hymnem narodowym, a w 1927 - państwowym. Historia ta jest też tłem opowieści kilku osób, które słysząc lub śpiewając hymn doznali szczególnych odczuć. Wśród wspominających swe przeżycia znaleźli się m. in. żołnierz, sportowiec, kobieta aresztowana przez NKWD, członek Szarych Szeregów oraz były żołnierz Wehrmachtu ... 
2297
Miasto światowych religii    28    2002  Historia 
Jerozolima to jedno z najstarszych ośrodków miejskich na świecie. Jest też świętym miastem trzech religii: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Ich wyznawcy zaliczają je w poczet najświętszych miejsc kultu, stąd wielokrotnie dochodziło na tym obszarze do konfliktów na tle religijnym. Obecnie Jerozolima wchodzi w skład państwa izraelskiego, a spór o jej status stanowi główną przyczynę konfliktu bliskowschodniego. 
2224
Mussolini    19      Historia 
 
342
Nieznana historia Egiptu    45    2001  Historia 
 
341
Nieznana historia Rzymu    46    2002  Historia 
 
366
poster
Powstanie Wielkopolskie    22    1971  Historia 
Dzieje jedynego udanego polskiego zrywu niepodległościowego. Opowieść o Powstaniu Wielkopolskim ilustrują zdjęcia archiwalne oraz wspomnienia jego uczestników. 
2304
Spartanie    46    2002  Historia 
Program przedstawia życie codzienne Spartan. Drugim państwem, które obok Aten odegrało szczególną rolę w dziejach antycznej Hellady, była Sparta, powstała około XI w. p.n.e. w Lakonii na Półwyspie Peloponeskim. Jej teren zamieszkiwała ludność należąca do plemienia Dorów. Sparta była państwem arystokratycznym o charakterze militarnym. Obywatele przedkładali służbę państwu nad sprawy prywatne. Nie zajmowali się ani uprawą ziemi, ani żadną inną działalnością produkcyjną lub handlową. Czas poświęcali szkoleniu wojskowemu. 
451
Sztuka starożytnego Egiptu      1981  Historia 
Egipt jest ojczyzną jednej z najstarszych i najbardziej oryginalnych kultur artystycznych świata. Sztuka egipska zaliczana jest jednocześnie do najbardziej konserwatywnych, niezmienionych w swoim kanonie od trzech tysiącleci. Styl egipski wynikał nie tylko z warunków naturalnych (rytm życia Egipcjan wyznaczały corocznie wylewające się wody Nilu) ale ukształtowany został przez układ społeczny egipskiego państwa, w którym naczelne miejsce zajmował faraon posiadający praktycznie nieograniczona władzą, następnie kapłani, żołnierze i reszta społeczeństwa. Styl egipski wyraża się w sposobie przedstawiania postaci, zachowaniu odpowiedniej perspektywy i proporcji kompozycji, technice rysunku, dostojeństwie pozy i gestu. Jest to sztuka monumentalna operująca wielkimi masami i ogromnymi formami. Kanon artystyczny zapewniał oficjalnej sztuce egipskiej jasność i przejrzystość wizji, czytelność i jednoznaczność wyrazu. Do naszych czasów zachowały się monumentalne posągi oraz grobowce, w których odkryto przedmioty codziennego użytku, amulety, przedmioty kultu religijnego, malowidła. Pokazano najbardziej znane piramidy w Sakworze oraz Gizie. 
452
Sztuka starożytnego Rzymu    15    1981  Historia 
Rzym stał się symbolem nieprzemijającej potęgi ówczesnej cywilizacji. Rozwój sztuki rzymskiej począwszy od VIII wieku p.n.e. do V wieku n.e. Ewolucja stylu oraz wpływy różnych kultur na kształtowanie się sztuki starożytnego Rzymu. Wykopaliska pochodzące z grobowców m.in. urny domkowe zdobione prostymi geometrycznymi ozdobami. Monumentalna, kamienna architektura oraz rzeźby i malarstwo pojawiły się dzięki Etruskom, którzy przekształcili Rzym w miasto. W okresie hellenistycznym państwo rzymskie podbiło cały świat śródziemnomorski, następuje bogacenie się miast i dalszy rozwój architektury. W sztuce stosowane są wszystkie porządki greckie, pierwszeństwo oddając porządkowi korynckiemu. Także za czasów cesarstwa wznoszono świątynie, gmachy publiczne buduje się amfiteatry, drogi. Mosty i akwedukty zdumiewają do dziś swym ogromem, funkcjonalizmem i harmonią. Pomniki, łuki triumfalne, kolumny (np. Trajana), amfiteatry. Zachowane budowle rzymskie: Koloseum, cyrki, łaźnie rzymskie - termy. Mistrzowska organizacja przestrzeni, dominująca potrzeba okazałości, ozdobności, wystawności - oficjalnie sztuka służyła politycznemu i kulturalnemu scaleniu państwa. 
453
Sztuka starożytnej Grecji    23    1982  Historia 
Ponadczasowa wartość antycznej tradycji greckiej i jej wkład w rozwój kultury europejskiej to zasługa nie tylko filozofii, literatury lecz także greckiej sztuki. O atrakcyjności starożytnej sztuki greckiej decyduje m.in. skupienie uwagi greckich artystów na człowieku i wyrażenie jego piękna poprzez sztukę. Doskonalenie przedstawień ludzkiego ciała, zgłębianie tajników anatomii i świata uczuć było głównym zadaniem starożytnych artystów. Zilustrowano rozwój sztuki starożytnej Grecji charakteryzując poszczególne okresy: archaiczny, klasyczny, hellenistyczny. Ukazano najwcześniejsze zabytki sztuki greckiej sięgające czasów cywilizacji mykeńskiej. Pokazano grecki styl w architekturze demonstrując fragmenty najstarszych kamiennych świątyń wzniesionych w porządku doryckim i jońskim. W ujęciu chronologicznym pokazano rozwój malarstwa, sztuki zdobniczej i użytkowej oraz rzeźby i architektury greckiej. Sfilmowano ocalałe fragmenty teatru greckiego. Prezentacji zabytków towarzyszy klarowny wykład o sztuce i kulturze starożytnej Grecji. 
61
Tajemnice Ziemi Świętej    50    2002  Historia 
Ziemia Święta - kolebka trzech wielkich religii ludzkości: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Przez wieki ścierały się tutaj różne wpływy kulturowe, których pamiątki przetrwały do dziś. Obecnie krzyżują się tutaj szlaki pielgrzymów i turystów, a także naukowców i poszukiwaczy przygód, dla których Ziemia Święta jest nadal jednym z najciekawszych obszarów badań. Na tym skrawku lądu można odkryć ziemskie i niebiańskie sekrety. Filmowa podróż po tej niezwykłej ziemi zaczyna się w Betlejem, 40-tysięcznym mieście na Zachodnim Brzegu. Wznosząca się w nim Bazylika Narodzenia Pańskiego stoi w miejscu, w którym Jezus przyszedł na świat. Najwcześniejsze elementy budowli pochodzą z VI w. W środku znajduje się Grota Narodzenia. Jest tu również Kaplica Niewiniątek... 
462
Wynalazki starożytnych Chin (1)    46    2002  Historia 
 
1633
Wynalazki starożytnych Chin (2)    46    2002  Historia 
 
1557
Zaginiona metropolia Ameryki - Cahokia    49    1998  Historia 
W miejscu, gdzie obecnie znajduje się amerykańskie miasto Saint-Louis, u zbiegu rzek Missouri i Missisipi, około 1050 roku powstała miejscowość Cahokia, która przetrwała do początku piętnastego wieku. Prowadzone przez archeologów prace pozwalają budować hipotezy o życiu codziennym mieszkańców Cahokii oraz o organizacji tamtejszego społeczeństwa. 
2094
Czy na sali jest lekarz? (11/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2082
Czy wiesz, co jesz? Przyjaciół się nie je (10/13)  Albert odkrywa świat  25    2002  Historia 
 
2074
Dinozaury rządzą światem. Zagłada dinozaurów (2/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2081
Dobry sąsiad to skarb. Czy szata zdobi człowieka (9/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2077
Jak zamówić pizzę? Ogień, wróg czy przyjaciel? (5/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2075
Kciuki - ważna rzecz. Niezłe nogi (3/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2095
Kiedy wreszcie dorośniesz? (12/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2073
Narodziny ziemi. Życie wychodzi na ląd (1/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
Ewolucja, początki życia, tajemnice natury - to trudne sprawy, ale nie dla Alberta! Dociekliwy ptak Albert chce wiedzieć wszystko i zadaje mnóstwo, mnóstwo pytań. Dużo dyskutuje ze swoim przyjacielem, żółwiem Zorą. Albert i Zora rzadko zgadzają się ze sobą w kwestiach dotyczących ewolucji, dlatego często odbywają za pomocą machiny czasu podróże w głąb historii naszej planety. Odwiedzają Ziemię w momencie narodzin życia w praoceanie, obserwują wyjście pierwszych zwierząt na ląd, wynalezienie ognia i wiele innych przełomowych momentów w dziejach planety. Nie trzeba chyba dodawać, że przy okazji przeżywają mnóstwo ciekawych i zabawnych przygód.  
2080
Spełnienie marzeń. Sięgaj gwiazd! (8/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2096
Sztuka dla sztuki (13/13)  Albert odkrywa świat  24    2003  Historia 
 
2079
Świat kołem się toczy. Podróże, podróże (7/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2076
Wyjście z Afryki. Gadu, gadu (4/13)  Albert odkrywa świat  24    2002  Historia 
 
2078
Zrób to sam. Chłopięce zabawki (6/13)  Albert odkrywa świat  25    2002  Historia 
 
1562
Na zawsze  Bizancjum - zaginione imperium  47    1997  Historia 
Upadek cesarstwa bizantyjskiego i przekształcenie Konstantynopola w miasto islamskie po zdobyciu przez osmańskich Turków. Wizyta w islamskich zabytkach, budowlach, które wspaniale wkomponowały się w rzymskie otoczenie. 
1542
Przedmiot pożądania świata (3)  Bizancjum - zaginione imperium  47    1997  Historia 
Średniowieczny Konstantynopol, jedno z najsłynniejszych miast ówczesnych czasów, zostało spustoszone i obrabowane podczas wyprawy krzyżowej w 1204 roku. Krzyżowcy podzielili się łupami z Wenecjanami i utworzyli łacińskie cesarstwo. Poszukiwanie zagrabionych skarbów Bizancjum. 
1523
Raj na ziemi (2)  Bizancjum - zaginione imperium  47    1997  Historia 
Historia chrześcijaństwa i wpływ religii na kulturę i sztukę. Unikatowe rękopisy z watykańskich archiwów. Wizyta w ruinach pierwszych kościołów, wciąż kryjących wiele tajemnic. 
1460
Spełnienie marzeń (1)  Bizancjum - zaginione imperium  47    1997  Historia 
John Romer podąża śladami starożytnych Rzymian na terenach dzisiejszej Turcji i przybliża obraz życia ówczesnego społeczeństwa. Wizyta w ruinach starego Konstantynopola - dzisiejszego Stambułu i kościele Hagia Sophia, zbudowanym za czasów cesarza Justyniana. 
1696
Aleksander Wielki  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1692
Aleksandra David Neel i Tybet  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1715
Amerigo Vespucci i Nowy Świat  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1691
Amundsen i Biegun Północny  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1702
Bering  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1703
Bougainville i Pacyfik  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1713
Bracia Pinzonowie i nieznane oblicze Krzysztofa Kolumba  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1704
Bruce i źródła Nilu  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1700
Cabeza De Vaca  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
Floryda - XVI w. 
1710
Dżyngis Chan  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1852
Eryk Rudy i odkrycie Ameryki  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1707
Humboldt  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1863
Ibn Battuta - śladami Marco Polo  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1706
James Cook  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1694
Ku szczytom  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1705
La Condamine  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1651
Lewis i Clark  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
Luizjana, Indianie, droga lądowa do Oceanu Spokojnego w latach 1803 - 1805. 
1701
Magellan i pierwsza podróż dookoła świata  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1693
Piccard - ze szczytów do przepaści  Byli sobie odkrywcy (rys.)  27    1997  Historia 
 
1709
Pierwsi żeglarze  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1714
Ród Taxis'ów i pierwsza poczta  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1660
Stanley i Livingstone  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
Afryka 
1655
Stuart, Burke i Australia  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
Australia 
1712
Vasco Da Gama  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1695
W stronę gwiazd  Byli sobie odkrywcy (rys.)  26    1997  Historia 
 
1711
Wielkie dżonki  Byli sobie odkrywcy (rys.)  25    1997  Historia 
 
1973
Ameryka  Był sobie człowiek (rys.)  27    1978  Historia 
 
1968
Anglia Elżbietańska  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1963
Budowniczowie katedr  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1978
Była sobie ziemia  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1954
Człowiek neandertalski  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1955
Człowiek z Cro Magnon  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1961
Dynastia Karolingów  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1953
Narodziny ziemi  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1959
Pax Romana czyli Pokój Rzymski  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1957
Pierwsze imperia  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1971
Piotr Wielki i jego epoka  Był sobie człowiek (rys.)  28    1978  Historia 
 
1976
Początek wieku XX  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1960
Podboje Islamu  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1964
Podróże Marco Polo  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1974
Rewolucja francuska  Był sobie człowiek (rys.)  27    1978  Historia 
 
1977
Szalone lata dwudzieste  Był sobie człowiek (rys.)  28    1978  Historia 
 
1956
Urodzajne równiny  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1970
Wiek Ludwika XIV  Był sobie człowiek (rys.)  26    1978  Historia 
 
1972
Wiek oświecenia  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1958
Wiek upadku  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1962
Wiek Wikingów  Był sobie człowiek (rys.)  27    1978  Historia 
 
1975
Wiosna Ludów  Był sobie człowiek (rys.)  28    1978  Historia 
 
1966
Włoski renesans  Był sobie człowiek (rys.)  27    1978  Historia 
 
1965
Wojna stuletnia  Był sobie człowiek (rys.)  25    1978  Historia 
 
1967
Złoty wiek Hiszpanii  Był sobie człowiek (rys.)  27    1978  Historia 
 
1969
Złoty Wiek Zjednoczonych Prowincji  Był sobie człowiek (rys.)  28    1978  Historia 
 
928
Czy Eskimosi lubią tran?  Co kraj to obyczaj  15    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów: gdzie mieszkają, jak budują igloo, strój, troska o dzieci, zajęcia kobiet, budowa sań, psi zaprzęg, co jedzą, wartości tranu, namioty ze skóry na wiosnę i lato, polowanie na renifery, język i pismo, język gestów. Współczesne zmiany: domy, szkoła, sklepy, urządzenia techniczne, śnieżne skutery. 
934
Czy kobieta mogła być faraonem?  Co kraj to obyczaj  15    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Co oznaczało słowo faraon? Kobiety na tronie - Kleopatra, Hatszepsut. Co to są piramidy, dlaczego je budowano, w co wyposażano, co to są mumie, śmierć w wierzeniach, boskość władcy. Felieton filmowy o zabytkach: sfinks, piramidy - jak je budowano, egipscy bogowie i ich świątynie, pismo hieroglificzne, papirus. Znaczenie Nilu - zajęcia ludności dawnej i obecnie. 
941
Czy Napoleonowi podobałaby się wieża Eiffla  Co kraj to obyczaj  15    1995  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Napoleon - symbol Francji, migawki z Korsyki. Podróż po zabytkach Pryża i ich związek z historią: katedra Notre Dame, Panteon, Sorbona, Wresal; obronne zamki nad Loarą. Rola kobiet w historii Francji: św. Genowefa, Joanna D'arc, Marianna - symbol rewolucji francuskiej. Krótko o roli i dziejach Napoleona. Łuk Tryumfalny, Centrum Pompidou, nowoczesna dzielnica. 
929
Gdzie jesteś, Winnetou?  Co kraj to obyczaj  14    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów o Indianach amerykańskich: gdzie mieszkają, skąd przybyli, powiedzenie  
932
Jak karnawał, to karnawał  Co kraj to obyczaj  14    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Brazylijski karnawał. Odkrycie Brazylii przez Portugalczyków. Potomkowie Indian w puszczy. Kolonizacja przez Hiszpanów: działalność misjonarzy, wzbogacanie się przez handel drewnem, zmuszanie Indian do niewolniczej pracy, powstawanie plantacji trzciny cukrowej i kauczuku, przywóz Murzynów do pracy, wyprawy po złoto, bogactwo plantatorów. Zniesienie niewolnictwa Indian, ogłoszenie niepodległości państwa, obecny ustrój i język. 
940
Już starożytni Rzymianie...  Co kraj to obyczaj  15    1995  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Kobiety w starożytnym Rzymie - tradycje związane z zaręczynami i ślubem, rola żony. Migawki z "wiecznego miasta" Rzymu, idea harmonii i piękna w sztuce, etapy kształcenia dzieci, retoryka, dawne budowle - Forum Romanum i Fora Cesarskie, rozrywki - walki gladiatorów /Koloseum/, termy. Capri - ulubiona wyspa Tyberiusza. Pompeje i Herkulanum - ruiny odkopane po wybuchu Wezuwiusza świadczące o tym, jak dawniej żyli mieszkańcy Grecji. Wierzenia - Panteon - siedziba bogów. Okrucieństwo wobec pierwszych chrześcijan. Państwo Watykańskie: pałace, ogrody, muzea, plac i Bazylika św. Piotra... 
930
Kto mieszka nad rzeką Św. Wawrzyńca?  Co kraj to obyczaj  14    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej fragmentami filmów: Indianie kanadyjscy - pierwotni mieszkańcy Kanady, ich przywiązanie do przyrody, nieliczni obecnie mieszkają w rezerwatach /ryciny przedstawiające Indian/; walki o ziemie z kolonizującymi Francuzami i Anglikami, rywalizacja Francuzów i Anglików o Kanadę. Ciekawostki o kanadzie: obszar, odległości, różnice czasu, rola rzeki Św. Wawrzyńca w historii kraju, wodospad Niagara. Współcześni mieszkańcy, języki. 
938
Obmyć się w świętej rzece  Co kraj to obyczaj  15    1995  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów o Indiach. Zwierzęta: święte krowy, małpy, słonie, kobra. Religie: buddyzm, islam, chrześcijanie, modły i kąpiele oczyszczające w św. rzece Ganges, świątynie, bogowie Sziwu i Wiszna, twórca religii Budda. Elementy historii kraju: najeźdźcy - Aleksander Wielki, Mogołowie, Anglicy, walki o niepodległość, Gandhi. Obyczaje związane z zaślubinami, pozycja kobiety, sari - strój kobiecy, kasty. Obecny status polityczny, języki. 
933
Pod okiem proroka  Co kraj to obyczaj  14    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Pierwotni mieszkańcy Afryki: Berberowie, Tuarogowie, ich obyczaje. Przybycie Arabów do Afryki - prorok Mahomet, księga islamu, Koran i jego wyznawcy - muzułmanie, upowszechnienie islamu w Afryce przez Arabów. Handel - ulubione zajęcie ludności, oazy zieleni wśród piasków pustyni, wielbłąd pożytecznym zwierzęciem pustyni. Sahara - największa pustynia - piasek, skały, okresowe rzeki, rysunki naskalne obrazem pradawnej historii. 
935
Tam, gdzie żyją tylko kangury  Co kraj to obyczaj  14    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Gatunki endemiczne zwierząt - przykładem kangury. Urozmaicony krajobraz: Wielka Rafa Koralowa, góry na wschodzie z Górą Kościuszki. Rozmowa o Aborygenach oraz film: wierzenia, obyczaje, jak żyją obecnie. Kolonizacja przez Anglików, odkrywcy /J. Cook/. Migawki z największych miast: Sydney, Melbourne, Canberra - stolica. Rancza hodowli owiec. 
931
W cieniu sombrera  Co kraj to obyczaj  15    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Dawni i obecni mieszkańcy Meksyku. Dawni Indianie - Majowie: ich budowle - piramidy, wspaniałe miasta, astronomia, kalendarz, pismo i zagadka upadku. Aztekowie - wojna rodzajem kultu boga, wizerunki bogów. Wkroczenie Hiszpanów w XVI w. i zajęcie ziem. Obecni mieszkańcy: obyczaje współczesnych potomków Indian, kreole, metysi, mulaci i in. Ustrój i język urzędowy kraju, surowce /srebro, złoto/ pokusą dla najeźdźców w przeszłości; meksykański mucho, walki kogutów, popisy konne. 
937
Wachlarz i kimono  Co kraj to obyczaj  15    1995  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów o Japonii: położenie na wyspach, komunikacja, migawki z Tokio, trzęsienia ziemi, wulkan Fudżijama, mieszkańcy. Elementy najstarszej historii: najstarsza stolica, pierwsze cesarstwo, religie /buddyzm, shinto/, warstwy społeczne - zwyczaje samurajów, rodzaje walk; rozrywki, teatr, rola kobiety, tradycyjne kimona, dawne zwyczaje i rytuały: ceremonia parzenia, podawania i picia herbaty. 
939
Wśród bogów Olimpu  Co kraj to obyczaj  14    1995  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów o Grecji. Krajobraz Krety i migawki z życia mieszkańców. Mnisi w niedostępnych klasztorach w Meteorach. Spartański i ateński sposób wychowywania dzieci. Migawki z Aten. Wierzenia i dawni bogowie: Zeus, mit o narodzinach Ateny, święta ku czci Afrodyty, świątynie ku czci Posejdona, Apollo, Olimp - siedziba bogów, wyrocznia delficka - Pytia. Narodziny teatru /ruiny/, igrzyska olimpijskie. 
936
Wyspy skarbów  Co kraj to obyczaj  14    1994  Historia 
Program w formie rozmowy prowadzącego z Kasią, ilustrowanej krótkimi fragmentami filmów. Wyspy Oceani: Nowa Zelandia - krajobraz, niezwykłe zwierzęta, jak ptak kiwi, papuga, hatteria, , maoryska wioska rdzennych mieszkańców, odkrycie wyspy i przynależność do Wspólnoty Brytyjskiej. Inne wyspy: Fidżi, Samoa - ich pochodzenie, krajobrazy, rdzenni mieszkańcy żyjący w harmonii z przyrodą, kolonizacja i obecny status polityczny. Wyspa Wielkanocna: krajobraz, tajemnicze posągi, pismo, wierzenia. 
2153
Asyryjczycy - mistrzowie sztuki wojennej  Dawni wojownicy  23      Historia 
 
272
Aztekowie  Dawni wojownicy  24    1994  Historia 
 
1753
Celtowie  Dawni wojownicy  23    1994  Historia 
 
1864
Hawajczycy - wojownicy z Rajskich Wysp  Dawni wojownicy  25    1995  Historia 
 
1757
Hunowie  Dawni wojownicy  25    1994  Historia 
 
1891
Irlandczycy - wojownicy ze Szmaragdowej Wyspy  Dawni wojownicy  25    1995  Historia 
 
239
Korpus Janczarów - armia niewolników  Dawni wojownicy  25    1994  Historia 
 
1754
Legiony rzymskie  Dawni wojownicy  25    1994  Historia 
 
1752
Macedończycy  Dawni wojownicy  24    1994  Historia 
 
1848
Mauriowie - wojownicy na słoniach  Dawni wojownicy  25    1995  Historia 
 
1758
Mnisi z Klasztoru Shaolin - mistrzowie Kung-fu  Dawni wojownicy  25    1994  Historia 
 
1873
Ninja - rycerze nocy  Dawni wojownicy  25    1995  Historia 
 
1810
Normanowie  Dawni wojownicy  25    1995  Historia 
 
1749
Samurajowie  Dawni wojownicy  25    1994  Historia 
Film poświęcony jest starożytnym wojownikom i żołnierzom, od których niejednokrotnie zależały losy świata. Pochwały i medale za odnoszone zwycięstwa zazwyczaj odbierali generałowie, królowie, czy cesarze, jednak to właśnie ci najniżej stojący żołnierze swoim męstwem i odwagą przyczyniali się do Wiktorii. Niektórzy z nich walczyli dla chwały, inni dla honoru, jeszcze inni dla pieniędzy czy przekonań religijnych. 
1847
Sioux'owie - wojownicy z Równin  Dawni wojownicy  24    1995  Historia 
 
1751
Spartanie  Dawni wojownicy  24    1994  Historia 
 
1827
Szkoccy górale  Dawni wojownicy  25    1995  Historia 
 
1750
Templariusze  Dawni wojownicy  24    1994  Historia 
 
1760
Wikingowie  Dawni wojownicy  24    1994  Historia 
 
1829
Zulusi  Dawni wojownicy  25    1995  Historia 
 
1524
Cutty Sark i słynne klipry  Demony szybkości  46    2003  Historia 
Historia zafascynowania ludzkości prędkością na przestrzeni wieków. Zacięta rywalizacja między twórcami statków, samolotów, samochodów i pociągów o miano najszybszego na ziemi. 
2290
Latające łodzie  Demony szybkości  46    2003  Historia 
 
2291
Pociągi parowe  Demony szybkości  45    2003  Historia 
 
2289
Wielkie transatlantyki  Demony szybkości  46    2003  Historia 
 
2213
Renesans i Wielkie Odkrycia Geograficzne  Dzieje cywilizacji  27      Historia 
 
1139
Renesans i Wielkie Odkrycia geograficzne  Dzieje cywilizacji  27    1999  Historia 
Dorobek społeczny i kulturalny tej przełomowej epoki w dziejach naszej cywilizacji. Film omawia genezę humanizmu - jednego z najważniejszych prądów umysłowych w historii naszej kultury - oraz jego wpływ nie tylko na mentalność ludzi tej epoki, ale również na cywilizację europejską. Przyczyny i skutki otwarcia się ludzi Odrodzenia na świat oraz odkrywania nieznanych im dotąd lądów. Zagagnienia: geneza renesansu, humanizm, przedstawiciele myśli odrodzenia - Erazm z Rotterdamu i Niccolo Machiavelli, mentalność ludzi tej epoki, sztuka doby renesansu, przyczyny Wielkich Odkryć Geograficznych i ich znaczenie. 
2211
Starożytna Grecja  Dzieje cywilizacji  28      Historia 
 
2212
Średniowiecze  Dzieje cywilizacji  28    1989  Historia 
 
1874
Dzieje koła  Dzieje jednego wynalazku    1997  Historia 
Koło to jeden z najważniejszych wynalazków ludzkości w dziedzinie mechaniki. Przypuszcza się, że pierwszym zwiastunem tego wynalazku było podkładanie okrąglaków i pni drzew pod transportowane ogromne bloki kamienne. Liczące ponad pięć tysięcy lat piktogramy pochodzące z terenów Mezopotamii przedstawiają wizerunki sań na czterech pełnych kołach. W programie przedstawiona jest pasjonująca historia koła i jego najrozmaitszych zastosowań. 
1892
Dzieje zegara  Dzieje jednego wynalazku    1997  Historia 
 
2198
Wiek X - Narodziny  Dzieje kultury polskiej  54    1997  Historia 
Film przedstawia najważniejsze wydarzenia z historii Polski, rozgrywające się w latach 966-1076. Oglądamy tworzenie podstaw państwowości oraz rozwój kultury materialnej i duchowej naszych przodków. Szczególną rolę w politycznym i cywilizacyjnym rozwoju kraju odegrał Kościół katolicki, do którego Polska została włączona poprzez przyjęcie chrztu. 
2199
Wiek XI - Trudne początki  Dzieje kultury polskiej  39    1997  Historia 
Kolejny odcinek serialu dotyczy przekształcenia państwa polskiego w monarchię. Opowiada o synu Bolesława Chrobrego, Mieszku II, i o klęsce jego planów. Autorzy prezentują także proces odbudowywania jedności państwa po rozbiciu dzielnicowym, oraz dalszy rozwój kultury polskiej, w którym dużą rolę odgrywał Kościół, przede wszystkim zakon benedyktynów.. 
2200
Wiek XII - Zakony i cywilizacja  Dzieje kultury polskiej  54    1997  Historia 
W tym odcinku przedstawiony zostanie rozwój Polski zjednoczonej po rozbiciu dzielnicowym za panowania Bolesława Krzywoustego. W tym okresie duży wpływ na rozwój budownictwa sakralnego i przemiany gospodarcze miał zakon cystersów. Rozwija się polskie piśmiennictwo, powstają biblioteki i szkoły katedralne. 
2201
Wiek XIII - Europa wita!  Dzieje kultury polskiej  50    1998  Historia 
Tym razem autorzy przedstawiają Polskę XIII wieku. Mimo rozbicia dzielnicowego trwał rozwój gospodarczy i kulturalny. Był to przede wszystkim okres kolonizacji na prawie niemieckim, kształtowało się także społeczeństwo stanowe, nadawane były pierwsze przywileje. Jednocześnie o zjednoczenie Polski walczyli dolnośląscy książęta: Henryk Brodaty i Henryk Probus. 
2216
Wiek XIV - Jeden wspólny świat  Dzieje kultury polskiej  51    1998  Historia 
Kolejny odcinek cyklu prezentuje Polskę za panowania Kazimierza Wielkiego, ostatniego z Piastów. Wówczas nasz kraj ostatecznie zjednoczył się po rozbiciu dzielnicowym. Epoka ta cechowała się znacznym rozwojem demograficznym, gospodarczym i kulturowym. W dziedzinie sztuki króluje wspaniały styl gotycki. 
2233
Wiek XIX - Blaski i cienie  Dzieje kultury polskiej  52    1998  Historia 
Ostatni odcinek cyklu dokumentalnego skupia się na kulturze artystycznej i duchowej w XIX wieku. Był to okres zaborów, a więc brak wolności słowa. Autorzy prezentują sylwetki wielkich Polaków, między innymi Mickiewicza, Malczewskiego i Krasińskiego. Zadają także pytanie, jak bardzo ówczesna filozofia i etyka wpłynęła na etos polskiej inteligencji w wieku następnym. 
2217
Wiek XV - Sny o potędze  Dzieje kultury polskiej  51    1998  Historia 
Kolejny odcinek cyklu prezentuje Polskę za czasów unii polsko - litewskiej. Przedstawia też okres rozwoju państwa, które zyskuje status europejskiego mocarstwa po ostatecznym pokonaniu Krzyżaków i odzyskaniu Pomorza Gdańskiego. 
2222
Wiek XVI - Złoty Wiek  Dzieje kultury polskiej  51    1998  Historia 
Kolejny odcinek cyklu prezentuje Polskę epoki renesansu. Autorzy skupiają się na wpływach kultury włoskiej, a także na rozwoju druku, co przyczyniło się do rozpowszechnienia książki i wzrostu jej znaczenia. Złoty wiek naszego kraju to także życie, twórczość i odkrycia takich geniuszy, jak Mikołaj Kopernik czy Jan Kochanowski. W polityce okres ten wyznaczały postępowe reformy szlachty w ramach ruchu egzekucyjnego. Rozwijała się też instytucja mecenatu, której przewodził Jan Zamojski. Równolegle toczył się ciekawy wątek polskiej reformacji. 
2231
Wiek XVII - Sarmacja czyli Polska  Dzieje kultury polskiej  53    1998  Historia 
Po burzliwej epoce wojen XVII - wiecznych, wiek XVIII jawi się jako okres długotrwałego pokoju. Jednak w tym czasie nastąpił także upadek znaczenia politycznego Rzeczpospolitej na arenie międzynarodowej, a także stagnacja wewnątrz państwa. Okres rządów saskich to także rozwój sarmatyzmu. Natomiast czasy stanisławowskie przyniosły reformy wojskowe, polityczne i edukacyjne. 
2232
Wiek XVIII - Edukacja i upadek  Dzieje kultury polskiej  51    1998  Historia 
Ostatnie stulecie Rzeczypospolitej to schyłek rządów saskich. Natomiast późniejsze panowanie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego kojarzone jest głównie ze zmianami w filozofii charakterystycznymi dla epoki Oświecenia. Zmienił się wówczas także sposób myślenia o państwie i prawach obywatelskich. Przełom nastąpił również w kulturze artystycznej. 
1345
Bóstwa i demony (4)  Egipt  47    1998  Historia 
Starożytni Egipcjanie czcili wielu bogów. Boski panteon był jednocześnie uosobieniem ustalonego porządku świata, a demony reprezentowały siły zła i chaosu. 
37
Chaos i królowie (1)  Egipt  48    1998  Historia 
Cztery i pół tysiąca lat temu, kiedy północna Europa mozolnie wydźwigała się z epoki kamiennej, nad Morzem Śródziemnym dwie wielkie cywilizacje - grecka i rzymska - musiały dopiero zapuszczać korzenie. Już wtedy na południowo-wschodnim skrawku Afryki kwitła wspaniała, najstarsza cywilizacja świata owocująca tak monumentalnymi dziełami, jak wznoszone nad brzegami Nilu wielkie piramidy. Już dla ludzi antyku, Egipt był starożytną krainą, której początki ginęły w otchłani dziejów ... Przełomowe odkrycia naukowców badających wciąż pełną tajemnic cywilizację starożytnego Egiptu. W dzisiejszym programie o narodzinach kultury znad Nilu i boskim statusie faraonów. 
1268
Epoka złota (3)  Egipt  47    1998  Historia 
Złoto miało symboliczne znaczenie dla mieszkańców starożytnego Egiptu. Groby faraonów były wypełniane tym szlachetnym kruszcem. Program próbuje wyjaśnić pochodzenie bogactwa Egiptu i przyczyny powstania najpotężniejszego imperium w historii ludzkości. 
1389
Post mortem (5)  Egipt  47    1998  Historia 
Starożytna cywilizacja Egiptu. W programie życie i zwyczaje starożytnych Egipcjan. Komputerowa analiza zawartości grobowców i zmumifikowanych ciał. Przebieg samego procesu mumifikacji. 
532
Przepustka do wieczności (2)  Egipt  46    1998  Historia 
Analiza jednych z najbardziej fascynujących dzieł architektonicznych w historii. Starożytne piramidy, których tradycja wywodzi się z budowy grobowców, były symbolem nie tylko rzemieślniczego kunsztu, ale przede wszystkim religijnej supremacji egipskich władców. 
478
1. Hitler  Gazety wojenne  56      Historia 
Film przedstawia wydarzenia od momentu objęcia władzy w II Rzeszy z rąk sędziwego marszałka von Hindenburga przez Kanclerza Adolfa Hitlera po klęskę głoszonych i wcielanych przez niego idei oraz samobójczą śmierć dyktatora w kwietniu 1945 roku w podziemiach berlińskiej kancelarii. Prowadzona przez Fuhrera polityka skrajnego nacjonalizmu i agresji miała na celu stworzenie niemieckiego imperium w Europie. Rozpętana przezeń wojna światowa w dramatyczny sposób zaważy na losach Europy i świata. Bogaty dobór zdjęć archiwalnych, a w nim nigdy dotychczas nie publikowane ujęcia pozwalają na głębsze zrozumienie wydarzeń, które wstrząsnęły XX wiekiem i na wyciągnięcie, u schyłku stulecia, lekcji z historii. 
531
2. Cień swastyki nad Polską  Gazety wojenne  56      Historia 
Film przedstawia wydarzenia, które doprowadziły do wybuchu II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem działań dyplomacji polskiej w tym okresie. Zawiera również zdjęcia z kampanii wrześniowej: obronę Westerplatte, Warszawy, unikalne fragmenty filmowe z podpisania zawieszenia broni w Modlinie... Przedstawione jest także zbratanie niemiecko-radzieckie oraz zupełnie nieznane zdjęcia z okupacji Zakopanego przez wojska słowackie. 
559
3. Europa w płomieniach  Gazety wojenne  59      Historia 
Film przedstawia wydarzenia od momentu wypowiedzenia wojny przez rządy Francji i Wielkiej Brytanii, poprzez pierwsze walki na Atlantyku, wojnę radziecko-fińską aż do kapitulacji Francji. Zawiera również zdjęcia z okupacji Polski przez Rzeszę, z formowania Wojska Poslkiego we Francji, unikalne fragmenty filmowe z głosowania za przyłączeniem Ukrainy do ZSRR... Przemówienia najwybitniejszych polityków polskich: gen. Sikorskiego i I.J. Paderewskiego dodają wiarygodności publikowanym materiałom. 
1140
4. Brunatna lawina  Gazety wojenne  55      Historia 
Film przedstawia wydarzenia II wojny światowej od chwili wybuchu Bitwy o Anglię po wkroczenie pierwszych niemieckich czołgów na terytorium Związku Radzieckiego. Wojna ogarnia coraz większe przestrzenie Europy. Pod naporem wojsk Osi padają Jugosławia i Grecja, Kreta zostaje opanowana przez Niemców, w Afryce Północnej jednostki generała Rommla zagrażają pozycjom alianckim... 
1230
5. Świat w ogniu  Gazety wojenne  56      Historia 
Film przedstawia wydarzenia II wojny światowej od oblężenia Moskwy po pierwszy zwiastun niemieckiej klęski - Stalingrad. Wir wojny ogarnia cały świat. Japoński atak na Pearl Harbor prowokuje Stany Zjednoczone do jawnego przyłączenia się do walczących stron. Niemiecka inwazja na Związek Radziecki umożliwia utworzenie Armii Polskiej w ZSRR. Afryka Północna ulega przewadze Afrika Korps. Niezmierzone przestrzenie Azji uginają się pod japońską dominacją... 
1269
6. Przełom  Gazety wojenne  69      Historia 
 
1270
7. Monte Cassino  Gazety wojenne  58      Historia 
Film przedstawia przebieg bitew o otwarcie drogi na Rzym od ogłoszenia aktu kapitulacji Włoch, poprzez aliancki desant w zatoce Salerno, opanowanie Neapolu, aż po najważniejszy bój o zdobycie bastionu niemieckiego na Monte Cassino. Zwycięskie walki 2 Korpusu w maju 1944 roku ułatwią brytyjskiemu 13 Korpusowi pokonanie Niemców w dolinie Lirii. 4 czerwca Amerykanie wkroczą do "Wiecznego Miasta"... 
1271
8. Powstanie Warszawskie  Gazety wojenne  56      Historia 
Film przedstawia przebieg Powstania Warszawskiego od chwili jego wybuchu, poprzez desperackie walki o zdobycie i utrzymanie najważniejszych pozycji, aż po najbardziej dramatyczne chwile - podpisanie kapitulacji Stolicy. Po jego zakończeniu szwedzki pisarz Ture Norman napisał: "Walka Warszawy jest najbardziej bohaterską z walk, jakie w historii ludzkość prowadziła o wolność. Warszawa po wieczne czasy zdobyła honorowe miejsce w historii. Warszawa stanie się miastem świętym"... 
576
Cień swastyki nad Polską (1933-1939)  Gazety wojenne  56      Historia 
Film przedstawia wydarzenia, które doprowadziły do wybuchu II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem działań dyplomacji polskiej w tym okresie. Obrona Westerplatte, Warszawy, podpisanie zawieszenia broni w Modlinie. Zbratanie niemiecko-radzieckie. Okupacja Zakopanego przez wojska słowackie. 
890
Oświecenie (7/7)  Historia z myszką i komputerem  24    1996  Historia 
Rozwój form życia towarzyskiego XVIII wieku. Przemiany w obyczajowości i modzie (moda francuska). Nowy gust w sztuce kulinarnej. Teatr publiczny. Rozwój sztuk pięknych i szkolnictwo. Szkoły Komisji Edukacji Narodowej. Wynalazki. Mecenat królewski nad kulturą narodową. 
887
Rycerze (4/7)  Historia z myszką i komputerem  25    1996  Historia 
Obyczajowość i kodeks etyczny rycerstwa, elementy uzbrojenia i ubioru rycerza. Zawisza Czarny - wzór rycerza, bohatera i obrońcy wiary. Życie na zamku średniowiecznym. Zamek jako budowla obronna. 
888
Rzeczpospolita szlachecka - dworek (5/10)  Historia z myszką i komputerem  25    1996  Historia 
Życie codzienne szlachty polskiej w XVI wieku. Ubiór - kontusz, żupan, pas słucki, kiereja, zabawy i święta. Wizyta u Nekany Trepki, autora  
889
Rzeczpospolita szlachecka - miasto (6/7)  Historia z myszką i komputerem  24    1996  Historia 
Rozwój gospodarczy Polski XVI wieku i jego przyczyny, handel i sposoby zawierania transakcji, miary i wagi. Środki łączności i komunikacji. Spławy zboża Wisłą do Gdańska. Budownictwo renesansowe. Sądownictwo i więziennictwo. 
885
Stara wiara (2/7)  Historia z myszką i komputerem  25    1996  Historia 
Wierzenia religijne jako czynnik łączący organizację społeczności słowiańskiej. Kultura przodków, życie pozagrobowe i stosunek zmarłych do świata żywych. Sposoby i środki chroniące człowieka przed złem, czarami, duchami i ludzką złośliwością. Miejsca święte, uroczystości wyboru nowego władcy. Postrzyżyny przodka Mieszka I - Ziemomysława. 
884
W grodzie (1/7)  Historia z myszką i komputerem  25    1994  Historia 
Słowianie w Europie w V-VI w. Kierunki ich ekspansji, życie w grodzie i na podgrodziu, narzędzia i przedmioty codziennego użytku. Pożywienie mieszkańców grodu. Kultura i życie codzienne. 
886
W średniowiecznym mieście (3/7)  Historia z myszką i komputerem  25    1996  Historia 
Lokalizacja i system obronny miasta. Życie codzienne mieszkańców, praca, wzajemne walki i modły o opiekę sił wyższych. Podział klasowy, ubiory, dieta, warunki sanitarne, architektura gotycka. Budownictwo użyteczności publicznej. Praca rzemieślników cechowych, majstrowie i czeladnicy. Duchowieństwo. Żacy i nauczyciele. Uniwersytety. 
892
Wiek XIX  Historia z myszką i komputerem  25    1997  Historia 
(9) Przemiany społeczne jako wynik rozwoju przemysłu. Fabryki. Nowe klasy - robotnicy. Życie codzienne robotników. Domy czynszowe. Przemysłowcy - rezydencje i ich wyposażenie, życie salonowe. Artyści - bohema. Prasa - redakcja gazety. 
893
Wiek XIX - wynalazki  Historia z myszką i komputerem  25    1997  Historia 
(10)Wynalazki ułatwiające komunikację międzyludzką (koleje, telegraf, telefon), praca i wypoczynek (lampa gazowa, wodociąg, lampa naftowa, elektryczność, samochód, samolot). Postęp medyczny i jego wpływ na życie jednostek i zbiorowości. 
891
Wieś  Historia z myszką i komputerem  24    1996  Historia 
(8) Pańszczyzna i poddaństwo. Praca na roli - narzędzia. Życie codzienne, strój, obyczaje i rozrywki chłopskie (karczma). Zabobony i gusła. Wyposażenie mieszkań. Próby ograniczenia poddaństwa. Oczynszowanie chłopów w dobrach królewskich. 
2307
(1/2) Chwała lub śmierć  Igrzyska olimpijskie w starożytności i dzisiaj  49    2004  Historia 
Opowieść o historii igrzysk olimpijskich, ich idei i różnicach między zawodami rozgrywanymi w czasach starożytnych i współcześnie. Dokumentaliści przypominają, że rzekomo szlachetni i łagodni z natury Grecy walczyli o zwycięstwo brutalnie i bezwzględnie, do rzadkości nie należały nawet śmiertelne ofiary sportowych zmagań. Zawodnicy nie rywalizowali wyłącznie dla satysfakcji i honoru, olimpijski triumf miał konkretny wymiar: sławę i pieniądze. Mimo to igrzyska w starożytności organizowano przez 1200 lat bez przerwy, podczas gdy nowożytny ruch olimpijski nie bez trudu przetrwał pierwsze sto lat i coraz częściej wieszczy się jego kres. 
2308
(2/2) Walka o zwycięstwo  Igrzyska olimpijskie w starożytności i dzisiaj  49    2004  Historia 
Nowożytne igrzyska olimpijskie zostały zorganizowane po 1400 latach od ostatniej olimpiady starożytnej. Mimo że zawodom tym od zawsze przyświecały ideały uczciwej walki, od początku były wykorzystywane do celów politycznych. Korupcja miała miejsce już za czasów Nerona. Współczesny ruch olimpijski również targany jest konfliktami, skandalami i aferami dopingowymi. 
2238
(1/3) Spotkanie z przeznaczeniem  Imperium brytyjskie w kolorze  48    2002  Historia 
Film przedstawia losy imperium brytyjskiego, które przez ponad 200 lat było jednym z najpotężniejszych państw na świecie. W 1912 w Indiach doszło do zamachu na lorda Hardinga. Wydarzenie to okazało się być punktem zwrotnym w historii kraju, który odtąd musiał ustępować pod presją coraz silniejszych dążeń swoich kolonii do uzyskania niepodległości. Do programu zostały wykorzystane fragmenty archiwalnych filmów, prywatne listy, dzienniki oraz teksty wystąpień przywódców. 
2239
(2/3) Wicher przemian  Imperium brytyjskie w kolorze  48    2002  Historia 
13 września 1945 roku doszło do kapitulacji japońskich wojsk na Malajach i tym samym Wielka Brytania odzyskała swoje posiadłości na Dalekim Wschodzie. Wkrótce jednak żołnierze Malajskiej Armii Ludowej, którzy dotąd byli sprzymierzeńcami Anglików w walce z japońskim okupantem, zwrócili się przeciwko dawnym towarzyszom broni. Komunistyczna partyzantka została pokonana dopiero po trwających dziesięć lat krwawych walkach, przy udziale pięciu tysięcy wojsk wspartych lotnictwem. Bój pochłonął łącznie dziewięć tysięcy ofiar. Jeszcze tego samego, 1957 roku, Brytyjczycy zostali zmuszeni do uznania niepodległości Malajów. 
2240
(3/3) Dziedzictwo  Imperium brytyjskie w kolorze  49    2002  Historia 
Po zakończeniu drugiej wojny światowej imperium brytyjskie zaczyna tracić wpływy w swoich zamorskich posiadłościach. W ciągu dwudziestu lat rządy nad tymi terenami stopniowo przechodzą w ręce rdzennej ludności. Dawne kolonie stają się częścią Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Tymczasem w kraju brakuje pracy. Mieszkańcy - zachęceni przez rząd Australii, potrzebujący wykwalifikowanej siły roboczej do wzmocnienia gospodarki i przemysłu - masowo emigrują na ten kontynent. W ciągu zaledwie 10 lat z tej możliwości korzysta ponad pół miliona ludzi... 
1621
Sodoma i Gomora  Kataklizmy w starożytności  49    2001  Historia 
Teolodzy uważają, że opisane w Biblii zniszczenie Sodomy i Gomory to jeden z mitów Starego Testamentu. Opowieść jest alegorią boskiej zemsty za ludzką rozpustę na ziemi. 
2262
Śmierć nad Nilem (1/4)  Kataklizmy w starożytności  49    2001  Historia 
Ponad 5000 lat temu powstało nad Nilem imperium egipskie. Wtedy również powstały monumentalne piramidy w Gizie, słynny Sfinks, wspaniałe grobowce pokryte niezwykłymi freskami i płaskorzeźbami. Rozwinęła się nauka, rzemiosło artystyczne, literatura. Nieoczekiwanie po 500 latach państwo runęło. Chaos, śmierć i bratobójcze walki trwały ponad 150 lat. Co było przyczyną tragedii? 
2265
Tajemnica Minojczyków (2/4)  Kataklizmy w starożytności  49    2001  Historia 
Największy rozkwit imperium morskiego na Krecie datuje się na okres przed 3,5 tysiącami lat. Jednak w czasie, gdy państwo było u szczytu potęgi, doszło do ogromnej katastrofy. Znajdujący się na wyspie Thera wulkan podczas potężnej erupcji zniszczył nie tylko wyspę, na której się znajdował, ale także państwo Minojczyków. Całe zdarzenie przetrwało do dziś w postaci mitu o zaginionej Atlantydzie. Jednak czy na pewno tylko wulkan sprawił, że minojska Kreta przestała istnieć? 
2270
Zagłada Majów (3/4)  Kataklizmy w starożytności  49    2001  Historia 
Imperium Majów było jedną z najpotężniejszych cywilizacji Ameryki Środkowej. Jednak ponad 1200 lat temu doszło do tragedii. Tikal, Palenque, Copan i inne wspaniałe miasta opustoszały. Wszystko wskazuje na to, że przyczyną była długotrwała, kilkudziesięcioletnia susza. Co było przyczyną tak drastycznej zmiany klimatu? 
1528
Aleksander Wielki  Legendy historii  23    1996  Historia 
Historia niezwykle odważnego króla macedońskiego, Aleksandra Wielkiego, który podjął próbę zdobycia całego cywilizowanego Wschodu. 
1391
Skradziony skarb cara  Legendy historii  46    1994  Historia 
Poszukiwania zaginionych skarbów należących do ostatniego cara Rosji prowadzą nas do bunkrów Hitlera, archiwum KGB oraz na dno Bałtyku. Bursztynowa Komnata od powstania do czasów współczesnych. 
2234
(1/4) Człowiek, który chciał wiedzieć wszystko (1)  Leonardo da Vinci  27    2003  Historia 
Był jednym z największych artystów w dziejach, człowiekiem niezwykle wszechstronnym, pierwszym nowożytnym umysłem w historii ludzkości. Nie tylko malował, tworząc dzieła niezwykłej piękności, w tym najsłynniejszy obraz na świecie - "Monę Lizę", ale także projektował - nie znając fizyki newtonowskiej - akwedukty, machiny wojenne, rozmaite urządzenia mechaniczne, prototypy łodzi podwodnych. 400 lat przed tym, nim człowiek wzbił się w powietrze, sporządzał plany maszyn latających. Przez całe stulecia jego wizjonerskie projekty pozostawały jednak na papierze. Autorzy filmu zdecydowali się nie tylko opowiedzieć o ich twórcy, ale i pokazać próby wykorzystania tych urządzeń. Angielski śmiałek Adrian Nicholas podjął się skoku ze spadochronem wykonanym dokładnie według projektu włoskiego geniusza. Leonardo urodził się w 1452 r. koło miejscowości Vinci we Włoszech. Jego nazwisko znaczy po prostu: Leonardo z Vinci... 
2235
(2/4) Człowiek, który chciał wiedzieć wszystko (2)  Leonardo da Vinci  25    2003  Historia 
...W czasie pobytu w Mediolanie, podobnie jak i przez resztę życia, Leonardo miał dużą swobodę działania. Dzięki temu dokonywał zaskakujących odkryć w wielu dziedzinach, nieustannie przesuwał granice wiedzy. Interesowała go zarówno architektura, jak i astronomia czy biologia. Był jednym z pierwszych uczonych, którzy badali, jak widzą nasze oczy. Wynalazł sposób na przeprowadzenie sekcji oka. Obalił powszechne wówczas przekonanie, że oko wysyła promienie światła, aby oświetlić to, co się przed nim znajduje. Leonardo dowiódł, że jest odwrotnie: widzimy, bo światło z zewnątrz wnika do oka. Projektował również maszyny do wydobywania i przenoszenia wielkich ilości ziemi. Badał nowe metody nawadniania i uprawy roli. Studiował ludzkie ciało. Jako pierwszy odkrył, że stwardnienie tętnic powoduje chorobę serca i śmierć... 
2236
(3/4) Niebezpieczne związki (1)  Leonardo da Vinci  26    2003  Historia 
...Leonardo da Vinci pozostaje największym geniuszem wszech czasów. W historii ludzkości nie było nikogo równie wszechstronnie utalentowanego. W 1499 r. miał 38 lat i przeżywał swój najlepszy okres. Obraz "Ostatnia Wieczerza" ugruntował jego pozycję jako malarza. Ale właśnie wtedy Mediolan opanowali Francuzi, Lodovico Sforza został uwięziony, a Leonardo musiał opuścić miasto w poszukiwaniu nowego mecenasa. Udał się do Wenecji, która była wtedy jednym z najbogatszych miast na świecie. Ale bogactwo nęciło wrogów, obawiano się tureckiej inwazji. Leonardo przedstawił się więc radzie miasta nie jako artysta, ale wynalazca i zaprezentował pomysł stworzenia oddziału nurków, którzy zaatakują wrogie okręty pod wodą. W praktyce nigdy nie wykorzystano jego skafandra i aparatu do nurkowania, zrobiono to dopiero na potrzeby tego filmu. Gdyby wenecjanie zechcieli przeprowadzić taką próbę, odnieśliby spektakularne zwycięstwo, tymczasem odesłali Leonarda, uznając projekt za szalony, nie zapłaciwszy mu nawet dukata. Mistrz nie poddawał się jednak... 
2237
(4/4) Niebezpieczne związki (2)  Leonardo da Vinci  26    2003  Historia 
...Fascynacja anatomią i zamiłowanie do mechaniki umożliwiły mu skonstruowanie pierwszego na świecie człekopodobnego robota. Liczący 500 lat projekt był przedmiotem wieloletnich studiów pracującego dla NASA amerykańskiego wynalazcy, Marka Rossime'a. To dzięki niemu projekt renesansowego geniusza przybrał rzeczywisty kształt. I, podobnie jak inne projekty Leonarda, doskonale zdał egzamin praktyczny. Najlepszym świadectwem geniuszu Leonarda jest chyba fakt, że jego projekty robotów stały się bezpośrednią inspiracją rozwiązań stosowanych przez NASA przy konstrukcji supernowoczesnych robotów wykorzystywanych na stacjach kosmicznych. Kontrowersyjna natura prac Leonarda, oskarżenia o czary i nekromancję, sprawiły, że papież Leon X zakazał mu "bezbożnych" praktyk. Studia anatomiczne Leonarda, podobnie jak wiele innych jego prac, nigdy nie zostały opublikowane. Jego notatki przez stulecia pokrywał kurz, podczas gdy świat starał się odkryć to, co on już wcześniej zbadał i opisał. 
25
Afrodyta Aleksandra Wielkiego (1/6)  Łowcy zaginionych skarbów  27    2001  Historia 
Na wiosnę 1877 roku ubogi wieśniak znad Amu-darii odnalazł skarb. Wezbrane wody rzeki wypłukały na powierzchnię ziemi wspaniały naszyjnik ze złota, lecz wiek później szczęśliwszą rękę do starożytnych zabytków z Batrii, zwanej przez dawnych Greków  
1989
Afrodyta Aleksandra Wielkiego (2/6)  Łowcy zaginionych skarbów  25    2001  Historia 
...Złoty wizerunek bogini miłości Afrodyty w klasycznych, greckich szatach, choć ze staroperskimi skrzydłami u ramion, był jednym z dwudziestu tysięcy przedmiotów odnalezionych przez rosyjskiego archeologa Wiktora Sariadiniego w świątyni ognia w Tillyatepe nad rzeką Amu-daria w prastarej Baktrii. Przywoływał nader dramatyczne wydarzenia sprzed prawie dwóch i pół tysiąca lat - triumfalny pochód Aleksandra Macedońskiego przez Bliski Wschód i Azję. Największy wódz starożytności zajmował ziemię Orientu, a orientalna kultura stapiała się z dziedzictwem Hellady... 
1587
Cesarski diament (5/6)  Łowcy zaginionych skarbów  25    2001  Historia 
Jak głosi legenda, słynny diament Florentczyk należał do Karola Śmiałego, który poległ w bitwie pod Nancy w 1477 roku. Z całą pewnością wiadomo, że po blisko czterystu pięćdziesięciu latach cenny kamień nie przyniósł szczęścia jego ówczesnym posiadaczom, Habsburgom. Cesarzowa Elżbieta, żona Franciczka Józefa, nosiła klejnot tylko raz i wówczas zginęła z rąk anarchisty. Kilkanaście lat później nastąpił zamach w Sarajewie. Ostatni władca Karol nie zdołał zapobiec rozpadowi monarchii. 
1609
Cesarski diament (6/6)  Łowcy zaginionych skarbów  27    2001  Historia 
Dalsze losy jednego z najbardziej znanych diamentów świata, tak zwanego Florentczyka, który kolejnym swoim posiadaczom przynosił nieszczęście. Karol bezskutecznie próbował sprzedać kamień za pośrednictwem austriackiego konsula Steinera. Przez długi czas losy klejnotu nie były znane. Podejrzewa się, że ważący 81 karatów diament, który w 1981 roku pojawił się w londyńskim domu aukcyjnym, był częścią słynnego Florentczyka. 
1122
Obce diabły na Jedwabnym Szlaku (3/6)  Łowcy zaginionych skarbów  26    2001  Historia 
Do dziś krążą legendy o ogromnych bogactwach Jedwabnego Szlaku, który prowadził z Europy do Chin. Pod koniec XIX wieku wyruszyły pierwsze ekspedycje, by zbadać pogłoski o miastach zasypanych przez piaski pustyni Takla Makan. Jako pierwszy Europejczyk w podróż udał się Szwed Sven Hedin. Jego śladami podążał Węgier w służbie Anglików, Marc Aurel Stein, a następnie Niemiec Albert von Le Coq z Berlina. Chińczycy nazwali przybyszów obcymi diabłami i po dziś dzień domagają się zwrotu zagrabionych dóbr kultury. 
1567
Obce diabły na Jedwabnym Szlaku (4/6)  Łowcy zaginionych skarbów  26    2001  Historia 
Na przełomie XIX i XX wieku w zachodnich Chinach - w grocie położonej przy Jedwabnym Szlaku - odkryto manuskrypty zapisane w nieznanym języku. Cennym znaleziskiem zainteresowali się od razu liczni naukowcy, historycy oraz przemytnicy. Do wyścigu po niezwykłe - jak sądzono - bogactwo stanęły dwie ekspedycje. Na czele jednej z nich stanął pracujący dla Anglików Węgier, Marc Aurel Stein, drugą poprowadził Albert von Le Coq z Berlina. 
1243
Ogrzewanie i architektura  Machina czasu  26    2000  Historia 
 
320
Państwo  Między wojnami - z dziejów II Rzeczypospolitej      Historia 
VIII 
427
Społeczeństwo  Między wojnami - z dziejów II Rzeczypospolitej      Historia 
VIII 
1614
Adolf Hitler  Mistrzowie zła  23      Historia 
Sylwetki największych zbrodniarzy w dziejach świata. Tym razem przyjrzymy się postaci Adolfa Hitlera. 
2303
Hitler  Mistrzowie zła  22    2001  Historia 
Sylwetki największych zbrodniarzy w dziejach świata. Tym razem przyjrzymy się postaci Adolfa Hitlera. 
1627
Józef Stalin  Mistrzowie zła  23    2001  Historia 
 
2225
Józef Stalin  Mistrzowie zła  23    2001  Historia 
 
747
7.11.1917r. Październik. Rewolucja rosyjska.  Największe wydarzenia XX wieku  54      Historia 
 
746
Budapeszt 23.10.1956  Największe wydarzenia XX wieku  51      Historia 
 
745
Kronika naszych czasów (1900-1963)  Największe wydarzenia XX wieku  131      Historia 
 
156
Blitzkrieg - wojna błyskawiczna. Atak na Polskę.  Obrazy wojny  47    2002  Historia 
 
253
Blitzkrieg - wojna błyskawiczna. Atak na Rosję. (3)  Obrazy wojny  46    2002  Historia 
 
254
Blitzkrieg - wojna błyskawiczna. Upadek na Francji. (2)  Obrazy wojny  47    2002  Historia 
 
1888
Pierwsi chrześcijanie - Boskie i cesarskie (1) (7/8)  Od Jezusa do Chrystusa  26    1998  Historia 
 
1900
Pierwsi chrześcijanie - Boskie i cesarskie (2) (8/8)  Od Jezusa do Chrystusa  27    1998  Historia 
Zanim cesarz Konstantyn wydał w 313 roku edykt mediolański, zrównujący status chrześcijaństwa z innymi religiami Imperium, wyznawcy Jezusa z Nazaretu przecierpieli wiele prześladowań. Ostra nagonka na odszczepieńców z niezbyt miłego władzom rzymskim, lecz tolerowanego judaizmu, rozpoczęła się na początku pierwszego wieku i trwała przez trzy stulecia. 
1866
Pierwsi chrześcijanie - Kto czyta, niech rozumie (1) (5/8)  Od Jezusa do Chrystusa  26    1998  Historia 
Forteca Masada stała się schronieniem żydowskich powstańców, którzy chcieli do końca walczyć z rzymskimi legionistami. Okupanci musieli rozpocząć regularne oblężenie, ponieważ potęga fortyfikacji nie pozwalała na przeprowadzenie frontalnego ataku. Kiedy Rzymianom udało się zdobyć miasto, okazało się, że obrońcy twierdzy popełnili samobójstwo. Żydowscy historycy uczynili z Masady symbol bohaterstwa i heroizmu. Zdobycie warowni było jednak dla ludu Izraela klęską brzemienną w skutki. 
1872
Pierwsi chrześcijanie - Kto czyta, niech rozumie (2) (6/8)  Od Jezusa do Chrystusa  26    1998  Historia 
Pomiędzy poszczególnymi redakcjami  
267
Pierwsi chrześcijanie - Pax Romana (1) (1/8)  Od Jezusa do Chrystusa  27    1998  Historia 
 
1830
Pierwsi chrześcijanie - Pax Romana (2) (2/8)  Od Jezusa do Chrystusa  26    1998  Historia 
Grupa znana jako esseńczycy nie akceptowała postępowania jerozolimskich kapłanów, dlatego na znak protestu opuściła Jerozolimę i zamieszkała nad Morzem Martwym. Dzięki odnalezieniu manuskryptów z Khirbet Qumran wiadomo, że stanowiła apokaliptyczną sektę w ramach judaizmu. Nie ma żadnych dowodów na to, że Jezus znał ich poglądy, lecz echa katastroficznych wizji z pewnością są obecne w naukach Jana Chrzciciela. 
1844
Pierwsi chrześcijanie - Światło na oświecenie pogan (1) (3/8)  Od Jezusa do Chrystusa  25    1998  Historia 
 
1865
Pierwsi chrześcijanie - Światło na oświecenie pogan (2) (4/8)  Od Jezusa do Chrystusa  28    1998  Historia 
 
1558
Ostatnia wiedźma  Odkrywanie historii  29    1998  Historia 
Ostatni w Wielkiej Brytanii sąd czarownic miał miejsce w 1944 roku. Podczas II wojny światowej medium Helen Duncan została sądownie skazana za czarnoksięskie praktyki. Dopiero ta sprawa doprowadziła do zniesienia Ustawy o Czarach z 1735 roku. 
1288
Tajemnica Templariuszy  Odkrywanie historii  50    1992  Historia 
Pełna tajemnic i sekretów historia duchownego zakonu rycerskiego, jednej z najpotężniejszych i najbogatszych organizacji średniowiecznej Europy. 
1277
Bojownik za sprawę  Odkrywanie historii: Czerwone rozdziały  22      Historia 
Kuba 
136
Fatalny udar - Historia komunizmu  Odkrywanie historii: Czerwone rozdziały  22      Historia 
W grudniu 1922 roku Lenin rozpoczął pisanie przemówienia, w którym określił politykę Stalina jako bezpośrednie zagrożenie dla suwerenności i stabilności państwa. Niestety, choroba nie pozwoliła Leninowi wygłosić tej mowy, określanej przez historyków mianem testamentu Lenina 
1276
Kwestia sztuki  Odkrywanie historii: Czerwone rozdziały  22      Historia 
Chiny 
104
Polowanie na prawdziwy październik - Historia komunizmu  Odkrywanie historii: Czerwone rozdziały  22      Historia 
Rekonstrukcja wydarzeń z 25 października 1917 roku - obalenie cara i przejęcie władzy przez bolszewików pod przywództwem Lenina - najnowsza wersja. 
1257
Imperium Rzymskie w Afryce  Odkrywanie historii: Zaginione skarby starożytności  46      Historia 
Wirtualne podróże po budowlach starożytnego świata. Komputerowe animacje rzymskiej zabudowy w Afryce Północnej. 
1242
Kartagina (2)  Odkrywanie historii: Zaginione skarby starożytności  46      Historia 
Rekonstrukcja budowli i obiektów architektonicznych starożytnego świata. Wizyta w odrestaurowanej na ekranach komputerów Kartaginie, mieście-państwie na wybrzeżu Afryki Północnej, założonym według legendy w 814 roku p. n. e. 
1250
Siedem cudów świata  Odkrywanie historii: Zaginione skarby starożytności  46    1999  Historia 
Rekonstrukcja siedmiu cudów architektury starożytnego świata. Wykorzystując najnowsze osiągnięcia grafiki komputerowej wyruszamy na spacer po wspaniałych budowlach i obiektach sakralnych, które zachwycają nawet współczesnych inżynierów i architektów. 
316
Starożytny Egipt (1)  Odkrywanie historii: Zaginione skarby starożytności  46      Historia 
Wirtualne podróże po budowlach starożytnego świata. Komputerowe animacje egipskich świątyń Karnaku, Luksoru i Abu Simbel. 
1209
Stonehenge  Odkrywanie historii: Zaginione skarby starożytności  44    1998  Historia 
Niezwykły megalityczny monument na Równinie Salisburskiej pochodzi z 2800 roku p. n. e. Olbrzymia kamienna konstrukcja do dziś wzbudza zainteresowanie naukowców, którzy przypuszczają, że było to miejsce kultu, choć nie wiadomo jakiej religii. Mogła to być świątynia Słońca lub budowla druidów. 
877
Tajemnice piramid  Odkrywanie historii: Zaginione skarby starożytności  39    1999  Historia 
Piramidy to jedne z najbardziej tajemniczych i fascynujących budowli minionych epok. W programie komputerowe rekonstrukcje piramid z różnych zakątków świata. Religijne i kulturowe znaczenie tych  
1224
Tajemnice Wielkiego Muru Chińskiego  Odkrywanie historii: Zaginione skarby starożytności  47    1999  Historia 
Detektywistyczna zabawa archeologów badających jedną z najdłużych fortyfikacji na świecie. Wielki Mur Chiński, rozciągający się na długości ponad 4, 5 tysiąca kilometrów, jest wystarczająco szeroki, aby mogli się po nim poruszać jeźdźcy na koniach. Program analizuje nie tylko architektoniczne aspekty budowli, lecz także opowieści i legendy związane z Murem. 
2050
Na planie zdjęciowym  Odyseja gatunku ludzkiego  30    2002  Historia 
 
2049
Neandertalczyk i człowiek współczesny (3/3)  Odyseja gatunku ludzkiego  48    2002  Historia 
 
2048
Pierwsi ludzie (2/3)  Odyseja gatunku ludzkiego  48    2002  Historia 
Prawie 2 miliony lat temu homo ergaster miał rozproszyć się po Afryce oraz wyruszyć do Europy i Azji. Z upływem czasu, przystosowywał się do nowych warunków klimatycznych i stał się homo erectusem, który miał wynaleźć lepsze narzędzia i zacząć posługiwać się ogniem. Według teorii ewolucji, przeobrażenia nie ustawały, a jednym z ich etapów był neandertalczyk, który pojawił się kilka tysięcy lat temu w Europie i na Bliskim Wschodzie. Naukowcy spierają się co do tego, czy mógł on być przodkiem człowieka. 
2047
Pierwsze hominidy (1/3)  Odyseja gatunku ludzkiego  48    2002  Historia 
Seria dokumentalna przedstawiająca historię człowieka według hipotezy zakładającej ewolucję ludzi. W Afryce odnaleziono ślady istot, które uznano za naszych dalekich przodków. W 2000 roku ekipa paleontologów pochodzących z różnych krajów natrafiła na kości należące według nich do praczłowieka żyjącego 6 milionów lat temu. Miał on podobno 1,5 m wzrostu i umiał chodzić na dwóch nogach. Gdyby ta hipoteza została potwierdzona, należałoby wprowadzić kolejne zmiany do teorii ewolucji - oznaczałoby to bowiem, że jeśli człowiek miał wspólnego przodka z małpą, to oddzielenie się praludzi od innych naczelnych musiało mieć miejsce około 8 milionów lat temu. Teoria ewolucji ma wiele słabych punktów, czego dowodzą kolejne odkrycia. Jej podstawa, czyli brakujące ogniwo do tej pory jest jedynie hipotetycznym elementem łańcucha ewolucyjnego. Prod. Francja 2002 r. 
2056
Czerwony Fort i Taj Mahal (2/12)  Pałace świata  25    1995  Historia 
 
1453
Eskurial w Hiszpanii  Pałace świata  24    1995  Historia 
 
2058
Hampton Court pod Londynem (4/12)  Pałace świata  25    1995  Historia 
 
2059
Królewski pałac w Meknesie w Maroku (5/12)  Pałace świata  24    1995  Historia 
 
2055
Pałac Letni w Pekinie (1/12)  Pałace świata  25    1995  Historia 
Cykl dokumentalny przedstawiający w barwny i niezwykle interesujący sposób najpiękniejsze pałace świata. W murach tych budowli miały miejsce intrygi, krwawe zbrodnie i zdrady. Tam decydowano o losach państw i historii narodów. Do dziś owiane są legendą i odwiedzane przez turystów. 
2155
Pałac Shőnbrunn w Wiedniu (8/12)  Pałace świata  25    1995  Historia 
 
2152
Pałace Dżodhpuru w Indiach (7/12)  Pałace świata  25    1995  Historia 
Jaipur (Dżodhpur) zawdzięcza swą nazwę wielkiemu wojownikowi i astronomowi, maharadży Jai Singhowi II. Znane jako Różowe Miasto, jest stolicą Rajashanu. Nazwa wzięła się stąd, że elewacje budynków na starym mieście w Jaipurze są w kolorze różowym. Maharadża Ram Singh, w ramach przygotowań do wizyty księcia Walii Edwarda VII, polecił pomalować ściany wszystkich budynków na ten właśnie kolor, utożsamiany w Indiach z gościnnością. Jednym z ciekawszych zabytków w Jaipurze jest Pałac Wiatrów (Hawa Mahal) zbudowany w 1799 roku. 
2057
Topkapi w Turcji (3/12)  Pałace świata  24    1995  Historia 
 
2143
Wielki Pałac w Bangkoku (9/12)  Pałace świata  25    1995  Historia 
Pałac królewski w Bangkoku został rozbudowany przez mnicha Bongkuta-Rama IV, który panował w Tajlandii na początku XIX wieku. Król ten starał się unowocześnić państwo, sprowadzał angielskich nauczycieli, a także dzięki sztuce dyplomacji uniemożliwił ataki Europejczyków. 
2197
Zamek Hearst'a w Kaliforni  Pałace świata  24    1995  Historia 
 
336
Budowniczy piramid  Piramidy, mumie i grobowce   46    2002  Historia 
Przedstawimy historie budowniczych piramid, ludzi dzięki którym te niezwykłe budowle mogły powstać. 
337
Dlaczego budowano piramidy?  Piramidy, mumie i grobowce   46    2002  Historia 
Piramidy są niemal wszędzie na świecie i wyglądają bardzo podobnie, ale nie wszystkie powstały tak samo. Opowiemy o tym do jakich celów były przeznaczone. 
335
One są wszędzie!  Piramidy, mumie i grobowce   46    2002  Historia 
Egipt nie ma monopolu na piramidy, one są wszędzie. Pojawiają się w najdziwniejszych miejscach - na wyspie Jawa, na peruwiańskiej pustyni, w Chinach, a nawet w Iraku. Czy wiesz dlaczego tam się znalazły? 
1286
Kreatywna eksplozja  Podróż ludzkości  46    1999  Historia 
Historia ewolucji gatunku ludzkiego. Dzisiaj podążamy śladami naszych przodków, którzy z Bliskiego Wschodu rozpoczęli wędrówkę na wschód, w głąb Azji. Archeolodzy natrafili na szczątki ich niezwykle twórczej cywilizacji w Indonezji. 
1274
Opowieść o dwóch gatunkach  Podróż ludzkości  46    1999  Historia 
Spotkanie z najstarszymi krewnymi człowieka. Kiedy nasi przodkowie z kontynentu afrykańskiego zaczęli się przemieszczać, zauważyli, ku ich zdziwieniu, że nie są jedyni. W jaskiniach i załomach skalnych Bliskiego Wschodu również mieszkali pierwotni ludzie. 
1273
W poszukiwaniu początków człowieka  Podróż ludzkości  47    1999  Historia 
Jak powstał człowiek? Historia ewolucji gatunku ludzkiego od zarania po dzień dzisiejszy. Dzisiaj analiza teorii pojawienia się przodków Homo sapiens na kontynencie afrykańskim, gdzie w miejscowości Sterkfontein (RPA) naukowcy odkryli szkielet australopiteka sprzed 3, 3 miliona lat. 
2156
Skarby świata (1)  Podróże w czasie i przestrzeni  50    2000  Historia 
Zanim wymyślono nowoczesne, zabójczo skuteczne rodzaje broni, niewielu mieczom, włóczniom, szablom czy sztyletom przypisać można było aż 126 śmiertelnych ofiar. A tyle właśnie istnień ludzkich pochłonął jeden z negatywnych bohaterów pierwszego odcinka serialu amerykańskich dokumentalistów. Choć niewyobrażalnie stary - bo istniejący od trzech miliardów lat! - cudownie piękny i z pozoru niegroźny diament Hope przyczynił się ponoć do nagłego zgonu swych posiadaczy, ich bliskich oraz przyjaciół. Nic dziwnego, że kamień od wieków otaczała szczególnie ponura sława. Lecz owa mroczna aura nie odstraszała kolejnych śmiałków oczarowanych oślepiającymi błyskami faset niebieskiego klejnotu. Wedle legendy, pierwszy właściciel diamentu, Jean Tavernier, przywiózł do Europy kamień wydarty z oka posągu hinduskiej bogini. Świętokradca przypłacił ten czyn życiem - został ponoć rozszarpany przez dzikie psy. Królowa Maria Antonina niedługo cieszyła się nabytkiem. Ścięto ją na gilotynie... 
2160
Skarby świata (2)  Podróże w czasie i przestrzeni  51    2000  Historia 
Wedle hinduskiej legendy, Suria - bóg Słońca wykuł wielki diament koh-i-noor z bryły ziemi i podarował go dobremu przyjacielowi Krisznie, ten zaś, zgodnie ze swą naturą filozofa i wojownika, uczynił z klejnotu probież ludzkiego skąpstwa i chciwości. Był pewien, że żaden ze śmiertelników nie oprze się chęci posiadania tak wspaniałego kamienia. Przekazał więc  
2207
Skarby świata (3) - Święte skarby  Podróże w czasie i przestrzeni  50    2000  Historia 
Stary Testament dokładnie opisuje najświętszy ze świętych skarbów ludu Izraela. Skrzynia kryjąca kamienne tablice Dziesięciorga Przykazań przekazanych przez Boga Mojżeszowi na Górze Synaj miała, wedle dzisiejszych miar, metr dwadzieścia długości, oraz szerokość i wysokość około sześćdziesięciu centymetrów. Sporządzono ją z drewna akacjowego i obłożono płytami ze złotej blachy. Na szczerozłotej pokrywie straż trzymały dwa wykonane z cennego kruszcu złote cherubiny. Arka Przymierza stała w pilnie strzeżonym sanktuarium Świątyni Salomona w Jerozolimie kryjącym też inne bezcenne skarby, w tym dwunastometrowe, wykonane z brązu posągi Jakin i Boroz, potężne, siedmioramienne świeczniki - menory, oraz mnóstwo przedmiotów o łącznym ciężarze szacowanym na ponad sześćdziesiąt ton srebra i dwadzieścia sześć ton złota! W 586 roku przed Chrystusem zdobywca Jerozolimy, babiloński władca Nabuchodonozor, rozpoczął burzenie Świątyni. Do dziś nie wiadomo, co stało się z bogactwami przechowywanymi w sali Dewir. Czy skarby o ogromnej wartości materialnej i niewyobrażalnie wielkiej - sakralnej zostały złupione przez zwycięzców, czy też Żydzi zdołali je w porę ukryć w nieznanym miejscu...? 
829
Dwór, klasztor, miasto, wieś  Pomorskie pejzaże historyczne  19    2000  Historia 
Życie codzienne mieszkańców Pomorza Zachodniego. Pomiędzy X a XII wiekiem prężnie rozwijało się kilka republik miejskich (m.in. Wolin, Szczecin, Wołogoszcz) oraz księstw (Kamień i Kołobrzeg), które bogaciły się m.in. na handlu. W XIII wieku nastąpił okres prosperity, dalszego rozwoju gospodarczego i znaczny wzrost zamożności regionu. Strzałów (obecnie Stralsund), Szczecin, Kołobrzeg i Stargard przystąpiły do Hanzy i uzyskały wynikające z tego faktu przywileje - przede wszystkim w Danii i Skanii. 
164
Historia Gryfitów: Pod znakiem Marsa  Pomorskie pejzaże historyczne  19    2000  Historia 
W 1630 roku silna flota szwedzka z królem na czele dopłynęła do wyspy Uznam. Wkrótce Gustaw Adolf stanął u bram Szczecina. Bogusław XIV został zmuszony do sojuszu ze Szwecją i tym samym złamania przysięgi lennej cesarzowi. Pomiędzy młotem a kowadłem - tak najkrócej można określić jego położenie... 
1365
Kultura wojskowego mundurka  Pomorskie pejzaże historyczne  19    2001  Historia 
XVII i XVIII wiek to trudny okres dla rozwoju pomorskich miast, choć władze starały się im pomagać, wydając specjalne edykty. Najlepiej radziły sobie Kołobrzeg i Stargard, a potem Szczecin, Strzałów i Gryfia ... 
823
Słowianie i Niemcy  Pomorskie pejzaże historyczne  19    2000  Historia 
Niegdyś jego granice przebiegały nieco inaczej - na zachodzie zaczynało się w dzisiejszym Rostocku, na wschodzie - w Lęborku. Pomorze krótko znajdowało się w obrębie polskich granic - najpierw w czasach pierwszych Piastów, potem - dopiero po II wojnie światowej. Począwszy od X wieku tutejsi książęta budowali własne państwo broniąc się przed wpływami silniejszych sąsiadów - Niemców z jednej strony i Polaków z drugiej. Zręcznie wykorzystywali jednych przeciwko drugim, aby umocnić własną niezależność... 
806
Trzygłów z Chrystusem  Pomorskie pejzaże historyczne  19    2000  Historia 
Historia Pomorza Zachodniego, burzliwe dzieje tego regionu. Najnowsze badania i opracowania naukowe z dziedziny historii i archeologii, teksty źródłowe i ikonografia. To jeden z najsłabiej znanych regionów Polski - przeciętny obywatel naszego kraju niewiele może powiedzieć na jego temat. Pierwszy odcinek ukazuje złożone dzieje Pomorza Zachodniego między IX a XIII wiekiem. W IX wieku dzisiejsze tereny Pomorza Zachodniego zamieszkiwały plemiona Wolinianów i Pyrzyczan. W latach 960 - 970 książę Mieszko I podporządkował sobie te ziemie, a w roku 1000 założono biskupstwo w Kołobrzegu. Wkrótce, w wyniku wojen Bolesława I z Niemcami, Pomorze Zachodnie usamodzielniło się... 
166
W pruskim drylu   Pomorskie pejzaże historyczne  19    2001  Historia 
W roku 1701 brandenburska część Pomorza Zachodniego znalazła się w obrębie Królestwa Pruskiego, które w roku 1713 odebrało Szwecji Szczecin. Władcy Prus traktowali swoje nowe ziemie jako teren werbunkowy. Bezwzględnie egzekwowany przymus służby wojskowej sprawił, że na tych terenach często dochodziło do buntów. Sytuacja gospodarcza regionu była bardzo trudna. 
1775
Wdzięczność gęsich piersi  Pomorskie pejzaże historyczne  18    2001  Historia 
Na mocy pokoju westfalskiego Pomorze Zachodnie podzielone zostało pomiędzy Szwecję i Brandenburgię. Ludność wyniszczona przez wojnę oraz obciążona podatkami i pańszczyzną zaczęła stawiać opór. W obliczu sprzeciwu nowi władcy sprowadzili na Pomorze Zachodnie kolonistów - m. in. francuskich kalwinów. Osadnicy przywieźli ze sobą nowe technologie w rzemiośle i rolnictwie. 
165
Wojna za wojną  Pomorskie pejzaże historyczne  19    2001  Historia 
 
256
Dom (3/7)  Poszukiwacze zagubionych cywilizacji  24    2001  Historia 
W kolejnym odcinku specjaliści - prof. Piotr Bieliński, prof. Piotr Dyczek, prof. Ryszard Mazurowski, prof. Mariusz Ziółkowski, dr Tomasz Scholl i dr Tomasz Waliszewski - opowiadają o domach w najszerszym rozumieniu tego słowa. Rozpoczynają od prymitywnych siedzib ludzkich takich, jak prehistoryczne jaskinie, a kończą na luksusowych willi rzymskich patrycjuszy. Wraz z nimi odwiedzamy zachowane do dziś zabytkowe domostwa lub ich resztki na terenie obecnej Syrii, Libanu, Peru, Polski i Rosji. 
193
Grody i kręgi (2/7)  Poszukiwacze zagubionych cywilizacji  24    2001  Historia 
Tematem drugiego odcinka serialu są grody i kamienne kręgi, wzniesione przez różne ludy zamieszkujące niegdyś ziemie obecnej Polski. Wyruszamy szlakiem najokazalszych i najciekawszych grodzisk. Podróż rozpoczynamy w zbudowanym w VIII wieku p.n.e. Biskupinie, następnie odwiedzamy osadę celtycką w Pełczyskach i pozostawione przez Gotów cmentarzysko z kurhanami i kamiennymi kręgami. Kolejno autorzy programu przedstawiają widzom Janów Pomorski, założony 1300 lat temu przez wikingów, grody wczesnopiastowskie w Wielkopolsce oraz położone na Suwalszczyźnie Szurpiły, w których niegdyś mieszkali Jaćwingowie. Te miejsca prezentują: prof. Jerzy Gąssowski, prof. Karol Piasecki, prof. Tadeusz Grabarczyk, dr Anna Bittner-Wróblewska oraz Anna Grossman, Elżbieta Indycka, Marek Jagodziński, Wojciech Piotrowski i Jacek Wrzesiński. 
2214
Od osady do miasta (1/7)  Poszukiwacze zagubionych cywilizacji  24    2001  Historia 
Badacze przedstawiają największe osiągnięcia polskich archeologów - odkrycia, które wniosły do nauki coś nowego. Pokazują ciekawe animacje komputerowe - m.in. rekonstrukcje starożytnych budowli, domów, pałaców, świątyń, sanktuariów, grobowców, miast oraz grodów z różnych miejsc i okresów historii. W pierwszym odcinku prof. Piotr Bieliński opowiada o początkach osadnictwa na Bliskim Wschodzie. W tym okresie, zwanym obecnie wczesnym neolitem, ludzie stopniowo porzucali koczowniczy tryb życia i zaczęli budować domy, hodować bydło, uprawiać ziemię oraz wytwarzać ceramikę. Z czasem początkowo niewielkie osiedla zaczęły przekształcać się w wielkie miasta. 
1924
Starożytne technologie (5/7)  Poszukiwacze zagubionych cywilizacji  24    2001  Historia 
Rekonstrukcje starożytnych budowli, domów, pałaców, świątyń, sanktuariów, grobowców, miast i grodów z różnych stron świata i okresów historii. Autorzy cyklu przemierzyli z kamerą Europę, Azję, Afrykę i Amerykę, podążając śladami polskich badaczy, odwiedzając miejsca, w których były lub nadal prowadzone są wykopaliska. Część piąta serii opowiada o pierwszych starożytnych kopalniach i tajemniczych krzemiennych siekierach. Będzie możliwość poznania starożytnego warsztatu bursztyniarskiego, odwiedzenia fabryczki oliwy w Libanie oraz poznania zasady działania warsztatu tkackiego w Biskupinie. 
1950
Śmierć (7/7)  Poszukiwacze zagubionych cywilizacji  24    2001  Historia 
Serię zamyka opowieść o najbardziej znanych i interesujących nekropoliach - grobowcach w Mezopotamii, Egipcie, Peru, ale także na północy Polski i w Rosji. Archeolodzy nie tylko prezentują efekty swoich prac, ale także wprowadzają w świat wierzeń i obrządków pogrzebowych różnych kultur. 
1948
Świątynie (6/7)  Poszukiwacze zagubionych cywilizacji  23    2001  Historia 
 
1828
Życie od kuchni (4/7)  Poszukiwacze zagubionych cywilizacji  23    2001  Historia 
Co najczęściej jedli i pili nasi dalecy przodkowie, w jaki sposób doprowadzali wodę do swoich domostw, jak ogrzewali łaźnie? Na Bliskim Wschodzie wśród potraw królowały jęczmienne i pszeniczne placki, a wśród napojów - piwo. W III tysiącleciu p.n.e. Sumerowie opracowali receptury co najmniej kilkunastu gatunków piwa, wśród których były zarówno mocne gatunki męskie, jak i słabsze, przeznaczone dla pań. Wśród innych, znanych przysmaków świata starożytnego należy wymienić uwielbiany przez Rzymian garum, czyli sporządzany wedle ustalonej receptury sos rybny, który był jedną z głównych  
32
Bitwa o Anglię  Punkty zwrotne historii  23    1997  Historia 
 
1582
Bitwa pod Akcjum 31 p.n.e.  Punkty zwrotne historii  23    1995  Historia 
Jak potoczyłyby się losy historii, gdyby Antoniusz i Kleopatra wygrali morskie starcie pod Akcjum, a Egipt i Rzym stały się jednym państwem? 
1575
Bitwa pod Salaminą 480 p.n.e.  Punkty zwrotne historii  24    1995  Historia 
Zwycięstwo Greków nad Persami w słynnej bitwie morskiej pod Salaminą w 480 roku p. n. e. miało zasadniczy wpływ na dalszy bieg wydarzeń w Europie. 
1603
Czarna śmierć  Punkty zwrotne historii  23    1995  Historia 
Epidemia dżumy w 1347 roku pochłonęła trzecią część ludności Europy, co niewątpliwie wpłynęło na oblicze i historię naszego kontynentu. 
29
Inwazja Napoleona na Rosję  Punkty zwrotne historii  23      Historia 
 
1595
Małżeństwo Pocahontas  Punkty zwrotne historii  23    1995  Historia 
W 1614 roku indiańska księżniczka Pocahontas poślubiła angielskiego farmera, Johna Rolfe. Małżeństwo pozwoliło Brytyjczykom zawrzeć na osiem lat pokój i zdobyć wpływy w Wirginii. 
1591
Oblężenie Konstantynopola 1453  Punkty zwrotne historii  23    1995  Historia 
Turcy ossomańscy zdobyli Konstantynopol w 1453 roku. Podczas oblężenia użyli gigantycznego działa, które bez przerwy miotało pociskami kamiennymi ważącymi po 600 kilogramów... 
1592
Podbój Imperium Inków 1532  Punkty zwrotne historii  24    1995  Historia 
W 1532 roku Francisco Pizarro, z pomocą 170 konkwistadorów uzbrojonych w pistolety i hiszpańskie szable, dokonał rzezi 5000 wojowników imperium Inków, rozpoczynając tym podbój państwa. 
30
Rewolucja w Paryżu  Punkty zwrotne historii  23      Historia 
14 lipiec 1789 rok. 
34
Rosyjska rewolucja  Punkty zwrotne historii  23    1995  Historia 
 
509
Strzał, który rozpoczął wielką wojnę  Punkty zwrotne historii  23    1997  Historia 
 
266
W poszukiwaniu Troi  Punkty zwrotne historii  23      Historia 
Przełomowe odkrycie niemieckiego archeologa Heinricha Schliemanna zmieniło mit o starożytnej Troi w historyczny fakt... 
2141
1740-1825 Dynastia  Rosja - ziemia carów  45    2003  Historia 
 
2139
862-1584 Od Wikingów do Iwana Groźnego (1/4)  Rosja - ziemia carów  45    2003  Historia 
 
2140
Piotr Wielki 1600-1725  Rosja - ziemia carów  47    2003  Historia 
 
2142
Rewolucja 1837 -1918  Rosja - ziemia carów  47    2003  Historia 
 
2288
Tajemnice  Sekrety starożytności  46    2001  Historia 
Atlantyda, Delfy, Zimbabwe, Nazca, Inkowie, Petra. 
801
Rok 1941 (1)  Sensacje XX wieku  21    2000  Historia 
program Bogusława Wołoszańskiego. Czy hitlerowskim wojskom udało się uprzedzić o kilka dni Armię Czerwoną? Rozwój wypadków w 1941 roku, na podstawie najnowszych materiałów ujawnionych przez rosyjskie archiwa, rekonstrukcja wydarzenia w gabinecie i daczy Stalina oraz w Kancelarii III Rzeszy w Berlinie, w nocy z 21 na 22 czerwca 1941 roku. Analiza sił i zamiarów Armii Czerwonej, jej stanu przygotowania do wojny z Niemcami i planów działań zbrojnych opracowanych w maju 1941 roku. 
874
Rok 1941 (2)  Sensacje XX wieku  21    2000  Historia 
22 czerwca 1941 roku o świcie generał Żukow powiadomił Stalina o wybuchu wojny. Dlaczego zrobił to generał Żukow - szef Sztabu Generalnego, a nie marszałek Timoszenko, komisarz obrony - wyższy stopniem i stanowiskiem. To jedno z wielu pytań dotyczących tamtego czasu, decydującego dla historii Europy. Program odtwarza wydarzenia tamtego dnia, aby widz mógł poznać politykę Stalina, jego cele i zamiary, które zostały zniweczone 22 czerwca. 
956
Rok 1941 (3)  Sensacje XX wieku  21    2000  Historia 
Czy Stalin załamał się 22 czerwca, gdy wojska niemieckie najechały na jego kraj i odnosiły wielkie zwycięstwa? Najnowsze materiały i dokumenty przeczą tej, powszechnie dotąd przyjętej tezie. Co działo się na Kremlu. Dlaczego Stalin uciekł do swojej daczy w Kuncewie i czy członkowie Politbiura mieli zamiar aresztować go i postawić przed sądem? Tamten czas pozostawił jeszcze wiele znaków zapytania, a próba odpowiedzi wprowadza w pasjonującą historię XX wieku. 
1668
Bursztynowa komnata (1)  Sfinks - zagadki historii  22    1993  Historia 
 
1673
Bursztynowa komnata (2)  Sfinks - zagadki historii  26    1993  Historia 
 
881
Casanova - czarodziej namiętności (1)  Sfinks - zagadki historii  27    1999  Historia 
Giacomo Casanova, który już jako dojrzały mężczyzna zaczął się tytułować kawalerem Di Seingalt, kojarzony jest zazwyczaj z uwodzicielem i awanturnikiem. Tymczasem wykształcony w dziedzinie filozofii i literatury, potrafił rozprawiać po łacinie, imponował znajomością matematyki i nauk przyrodniczych. Był wnikliwym kronikarzem życia społecznego i politycznego Oświecenia. Podróżował z kraju do kraju, a jego brawurowa ucieczka z lochów Pałacu Dożów sama jest imponującą przygodą... 
950
Casanova - czarodziej namiętności (2)  Sfinks - zagadki historii  26    1999  Historia 
 
1744
Echnaton i Nefertiti. Zaginione mumie heretyków (1)  Sfinks - zagadki historii  23    2000  Historia 
W 1907 roku archeolog Theodor Davis dokonał niezwykłego odkrycia w Dolinie Królów, znajdującej się niedaleko Tebów. W zapieczętowanym grobowcu odnalazł pusty sarkofag oraz inkrustowaną trumnę z mumią faraona. Jego tożsamości nie można było jednak ustalić, bowiem ktoś specjalnie usunął wszelkie ślady. Naukowcy sądzą, że tylko jeden władca Egiptu mógł na sobie skupić taką nienawiść kapłanów. Był to Amenhotep IV, który rządził państwem od 1378 roku przed Chrystusem. (...) Zmienił też swoje imię na Echnaton, to znaczy  
1869
Echnaton i Nefertiti. Zaginione mumie heretyków (2)  Sfinks - zagadki historii  29    2000  Historia 
W czwartym roku panowania Amenhotep IV zbudował ogromną świątynię ku czci Atona, będącego dotąd jednym z aspektów boga słońca Re. Przeniósł też stolicę z Teb do Amarny - wzniesionego w środkowym Egipcie miasta Achetaton, czyli  
917
Fantastyczne podróże Marco Polo  Sfinks - zagadki historii  52    1996  Historia 
 
962
Fenicjanie - upadek mocarstwa (1)  Sfinks - zagadki historii  27    1999  Historia 
Jak się nazywał lud, który przez całe milenium władał wodami Morza Śródziemnego i wpływał na losy całego starożytnego świata? Fenickie miasta znamy tylko pod nazwami nadanymi im przez Greków. To samo dotyczy określenia  
976
Fenicjanie - upadek mocarstwa (2)  Sfinks - zagadki historii  27    1999  Historia 
Zbudowali wiele wspaniałych miast i fortec, założyli kolonie na północnych wybrzeżach Czarnego Lądu i w Hiszpanii. W iberyjskich kopalniach Rio Tinto wydobywali srebro i miedź już przed trzema tysiącami lat. W VII w. przed naszą erą opłynęli kontynent afrykański. Z Herodotowego opisu owej wyprawy korzystał po ponad dwóch tysiącleciach Vasco da Gama. Być może, już dwadzieścia wieków przed Kolumbem odkryli Amerykę! Fenicjanom przypisuje się też stworzenie alfabetu, przejętego później przez Greków i Rzymian. 
167
Hannibal - postrach Rzymu  Sfinks - zagadki historii  43    1994  Historia 
Hannibal był synem słynnego przywódcy i stratega, Hamilkara Barkasa. Obrany po śmierci ojca wodzem naczelnym, podczas wojny punickiej kierował siedemdziesięciotysięczną armią kartagińską. Po klęsce, za jego radą Kartagina przyjęła ciężkie warunki pokojowe. Hannibal usiłował wzmocnić kraj przez reformy demokratyczne. Zagrożony ze strony oligarchów, uciekł na wschód, gdzie popełnił samobójstwo. 
148
Karol Wielki  Sfinks - zagadki historii  51    1999  Historia 
Czyżby bohater niezliczonych sag i legend był tylko mitem? Czyżby bohater niezliczonych sag i legend był tylko mitem? Czy to możliwe, żeby najsławniejszy władca średniowiecza, Karol Wielki, koronowany na cesarza przez papieża Leona III w roku 800, nigdy nie istniał? Najnowsze badania historyczne wskazują na to, że król Franków, który odbył tak wiele zwycięskich wypraw i jest uważany za Ojca Europy, jest faktycznie  
916
Lukrecja Borgia, córka szatana z Watykanu  Sfinks - zagadki historii  55    1996  Historia 
 
794
Nostradamus - Prorok zagłady (1)  Sfinks - zagadki historii  25    1999  Historia 
Mistrz Michel de Notredame, XVI-wieczny francuski astrolog, lekarz i uzdrowiciel, autor kalendarzy astrologicznych, studiował historię, literaturę, filozofię i gramatykę na uniwersytecie w Awinionie, jak również medycynę i astrologię w Montpellier. Zasłynął na całym świecie jako człowiek obdarzony nadprzyrodzonymi zdolnościami, a jego przepowiednie siały strach przez następne stulecia. Niepokoją również wielu współczesnych, nowoczesnych ludzi końca XX wieku... 
803
Nostradamus - Prorok zagłady (2)  Sfinks - zagadki historii  27    1999  Historia 
 
1733
Pirackie złoto dla Anglii! Przygody Francisa Drake'a (1)  Sfinks - zagadki historii  26    2000  Historia 
Bohater narodowy Albionu, śmiały żeglarz, korsarz w służbie Jej Królewskiej Mości, a potem uszlachcony przez Elżbietę I wiceadmirał floty odpierającej hiszpańską Niezwyciężoną Armadę, zaczynał morską karierę w mało chwalebnej roli handlarza niewolników. Miał dwadzieścia lat, gdy około 1560 roku porzucił rodzinną wieś i na statku swego krewniaka Johna Hawkinsa popłynął po  
1742
Pirackie złoto dla Anglii! Przygody Francisa Drake'a (2)  Sfinks - zagadki historii  27    2000  Historia 
...Łupił Hiszpanów, przywoził z wypraw skarby i - nie mniej cenne od złota - mapy odległych akwenów. Na pokładzie słynnego okrętu  
1901
Pod znakiem Przenajświętszej Krwi. Król Artur i poszukiwania św. Graala (1)  Sfinks - zagadki historii  26    2000  Historia 
Odkąd w połowie jedenastego stulecia Geoffrey of Monmouth spisał dzieje króla Artura, a wiek później nadworny truwer Marii z Szampanii, Chretien de Troyes stworzył opowieść o Graalu i rycerzach Okrągłego Stołu, mit arturiański zaczął kształtować kulturę Europy, a potem całego świata Zachodu. Historię wzlotu i upadku Camelotu opiewali wędrowni bardowie, poeci i dramaturdzy, istotę Graala rozważali świątobliwi mędrcy, oraz uczeni, losy grzesznego romansu Lancelota i Ginewry zapładniały wyobraźnię artystów, kompozytorów, a później - także filmowców. Bibliografia literatury arturiańskiej, zarówno pięknej, jak też fachowej, jest niezmiernie długa. Dwuczęściowy film Jensa-Petera Behrendy próbuje to bogactwo uporządkować, skondensować, a także przedstawić widzom najnowsze odkrycia naukowe związane z pradawnym mitem. Czy król Artur jest postacią historyczną? (...) Zagadki rodowodu Artura, jego siedziby i miejsca wiecznego spoczynku bledną w obliczu enigmy Graala. Tajemnicza relikwia pojawiła się po raz pierwszy w romansie o Percevalu Chretiena de Troyes, mistyczny wątek rozwinęli cysterscy mnisi w trzynastowiecznym cyklu  
1459
Pod znakiem Przenajświętszej Krwi. Król Artur i poszukiwania św. Graala (2)  Sfinks - zagadki historii  26    2000  Historia 
...Za pogrzebanie ciała buntownika, samozwańczego króla żydowskiego, Józef z Arymatei trafił do lochu na czterdzieści lat. Przeżył, bo był karmiony przez gołębia przynoszącego mu co dzień hostię. Uwolniony, opuścił Jerozolimę z cudownym skarbem - naczyniem z krwią wytoczoną z boku Zbawiciela ciosem włóczni legionisty Longinusa. Pożeglował z relikwią do południowej Francji, w zachodnie Pireneje. Talizman długo pozostawało w ukryciu. Strzegli go potomkowie Józefa. Po wiekach Graal - od  
915
Rasputin, święty demon  Sfinks - zagadki historii  53    1996  Historia 
Grigorij Jefimowicz Rasputin urodził się 10 stycznia 1869 roku we wsi Pokrowskoje na Syberii z dala od wytwornych salonów Sankt Petersburga. Kiedy był dzieckiem miewał liczne widzenia i wiedział, że posiada magiczne zdolności uzdrawiania - mógł wyleczyć konia przez dotyk. Prawdopodobnie już jako kilkunastoletni młodzieniec zyskał przydomek Rasputin (po ros. rozpustnik), ze względu na lubieżność. W wieku 30 lat Rasputin miał już żonę i czwórkę dzieci. W niepojęty sposób potrafił połączyć pijaństwo i kradzieże koni z pobożnym życiem i obowiązkami rodzinnymi. Ale gdy okrzyknięto go koniokradem musiał uciekać z wioski. Ukrył się w klasztorze i przeszedł przemianę religijną. (...) Krwawy koniec Rasputina był równocześnie początkiem końca monarchii absolutnej w Rosji. Zaledwie 10 tygodni po tym wydarzeniu rewolucja październikowa obaliła dynastię Romanowych. A po niespełna dwóch latach cara Mikołaja II i jego rodzinę zastrzelił na Syberii bolszewicki pluton egzekucyjny. Przez prawie 100 lat nie rozwiązano zagadki Rasputina: czy “święty starzec” był jasnowidzem czy sprytnym manipulatorem? 
820
Ryszard Lwie Serce (1)  Sfinks - zagadki historii  24    1999  Historia 
Syn Henryka II Plantageneta i Eleonory - Ryszard Lwie Serce - przyszedł na świat w 1157 roku w Oxfordzie. Wychował się w Poitiers, w atmosferze dworskiej kultury i poezji trubadurów. Sam był zdolnym poetą i śpiewakiem. Wkrótce jednak musiał sięgnąć po miecz. Eleonora wysłała go, wraz z braćmi Henrykiem i Gotfrydem, do walki z ojcem. Po śmierci obalonego ojca, we wrześniu 1189 roku, Ryszard Lwie Serce włożył na głowę upragnioną koronę. Wkrótce ruszył na krucjatę do Palestyny... 
830
Ryszard Lwie Serce (2)  Sfinks - zagadki historii  27    1999  Historia 
W niecałe sto lat po założeniu przez rycerzy pierwszej krucjaty Królestwa Jerozolimskiego, święte miasto ponownie znalazło się w rękach muzułmanów. Wojownicy Saladyna wzięli szturmem większość uznawanych za niezdobyte, twierdz krzyżowców, zaś w 1187 roku zmiażdżyli w bitwie pod Hattin elitę zachodniego rycerstwa. Pojmanych templariuszy i joannitów Salah-ad-Din rozkazał ściąć, nie czyniąc jednak krzywdy chrześcijańskiej ludności cywilnej. Padła także potężna Akka... 
501
Stepowi jeźdźcy śmierci - Hunowie podbijają Europę (1)  Sfinks - zagadki historii  25    1994  Historia 
 
1663
Stepowi jeźdźcy śmierci - Hunowie podbijają Europę (2)  Sfinks - zagadki historii  21    1994  Historia 
 
1755
Śmierć przyszła przez morze (1)  Sfinks - zagadki historii  23    1999  Historia 
Na przełomie XIX i XX wieku Artur Evans odsłonił w Knossos na Krecie ogromny kompleks złożony z prawie tysiąca pięciuset pomieszczeń, sal, korytarzy i dziedzińców. Ta imponująca budowla była pałacem królewskim. Badaczy zachwyca odkryty w ruinach system wentylacyjny, sieć glinianych rur wodociągowych i kanalizacja, a także wspaniałe freski, malowidła, rzeźby i bogato zdobiona ceramika. 
1759
Śmierć przyszła przez morze (2)  Sfinks - zagadki historii  23    1996  Historia 
Sto dwadzieścia kilometrów na północ od Krety leży niewielki archipelag Santoryn. To wszystko, co pozostało z bogatej i zaludnionej wyspy Thera, która w połowie drugiego tysiąclecia przed Chrystusem została zniszczona w wyniku potężnej erupcji wulkanicznej. Zdaniem części historyków, ów kataklizm odmienił losy starożytnego świata. Masy wyrzuconych w powietrze popiołów zatruły glebę pobliskiej Krety, zniszczyły jej winnice i gaje oliwne, zasypały miasta, a wzniesiona detonacją fala ... 
1657
Tajemnice Babilonu (1)  Sfinks - zagadki historii  26    2001  Historia 
 
1731
Tajemnice Babilonu (2)  Sfinks - zagadki historii  28    2001  Historia 
Starożytni Egipcjanie i Achajowie po mistrzowsku obrabiali skalne bloki. Wzniesione przez nich piramidy, świątynie Karnaku, czy też cyklopie mury w Mykenach z monumentalną Lwią Bramą oparły się niszczącemu działaniu czasu. Do dziś budzą zachwyt i respekt obserwatorów. W Dwurzeczu brakowało kamienia. Pałace, mury i zikkguraty Babilnonu budowano z suszonej w słońcu cegły. Palonej używano tylko na oblicowanie ścian. Nic dziwnego, że z podziwianych przez Herodota gmachów miasta nad Eufratem, z legendarnej wieży Babel i zaliczanych do siedmiu cudów świata starożytnego wiszących ogrodów Semiramidy, przetrwały jedynie szczątki. Przez wieki przykrywały je piaski pustyni. Dopiero prace wykopaliskowe rozpoczęte przez Roberta Koldeweya na początku dwudziestego wieku odsłoniły ruiny wielkiej metropolii. Lecz jej imponującą rozległość ujawniała dopiero po kolejnych dekadach technika szpiegowska z epoki zimnej wojny. Jeszcze przed niewielu laty tylko garstka wtajemniczonych miała prawo wstępu do gmachu stojącego w Moskwie, przy Leningradzkim Prospekcie numer 47... 
2040
Cuda starożytnego Wschodu (3/4)  Siedem cudów świata  50    1994  Historia 
Szalony szewc, Herostrates, paląc jeden z siedmiu cudów świata starożytnego - świątynię Artemidy w Efezie - stracił życie, ale wszedł do historii powszechnej. Osiemnaście wieków później inny zapaleniec, owładnięty obsesją odnalezienia budowli wzniesionej na nowo przez wyznawców kultu Wielkiej Macierzy poświęcił lata, fortunę i zdrowie na urzeczywistnienie marzenia. W końcu dopiął swego: znalazł ruiny Artemizjonu, po czym trawiony malaryczną gorączką zmarł z wyczerpania. Jego nazwisko, John Turtle Wood - pamiętają tylko specjaliści. W trzecim odcinku cyklu autorzy filmu prowadzą widza na Wschód. Przedstawiają dzieje dwóch spośród siedmiu cudów starożytności wzniesionych w tym rejonie świata: efeskiej świątyni Artemidy, zwanej w Azji Mniejszej Kybele, oraz wiszących ogrodów Semiramidy w Babilonie... 
2044
Duchy cudów (4/4)  Siedem cudów świata  50    1994  Historia 
Egipskie piramidy nie są tylko i wyłącznie wielkimi budowlami. Ich twórcom przyświecała też koncepcja stworzenia symbolu państwa, ładu i wieczności. Z czasem ich prawdziwy sens został otoczony mitami. Historia siedmiu cudów świata przedstawia dzieje ludzkiej wyobraźni i zachęca do tworzenia nowych spisów, na których znajdują się współczesne osiągnięcia myśli architektonicznej i budowlanej. 
2037
Magiczna metropolia (2/4)  Siedem cudów świata  50    1994  Historia 
Jednym z siedmiu cudów świata starożytnego była latarnia morska w Faros. Monumentalna budowla miała 122 metry wysokości, a na jej szczycie płonął wieczny ogień wskazujący żeglarzom drogę do Aleksandrii. Kolejny prezentowany w serialu cud to grobowiec Mauzolosa, znajdujący się niegdyś na terenie południowo-zachodniej Turcji. Wspaniała budowla została rozebrana przez joannitów pod koniec XV stulecia. 
232
Borobudur  Skarby świata  26    1999  Historia 
 
77
Taj Mahal  Skarby świata  31    1999  Historia 
(...) Jedna wznosi się wysoko na tle nieba, jej zwierciadlana siostra odbija się w lustrze kanału. Fasada ośmiokątnego gmachu z wielkimi niszami i portalami ma szerokość pięćdziesięciu siedmiu metrów - tyle samo, co wysokość wieńczącej budowlę kopuły. Mauzoleum, wraz z czterema otaczającymi go, narożnymi minaretami stoi na tarasie z marmuru, górującym ponad rozległą platformą z czerwonego piaskowca. Umieszczono na niej dwa budynki - od zachodu meczet, zaś po drugiej stronie dom gościnny dla pątników. Choć oba są piękne i bogato zdobione, nie mogą się równać wyniosłością, harmonią kształtów i wystrojem z grobowcem cesarzowej. Na tle olśniewającej bieli ścian mauzoleum iskrzy się kunsztowny ornament wykonany z drogich kamieni. W marmur wprawiono klejnoty czterdziestu różnych rodzajów. Barwa zmienia się w zależności od pory dnia i pogody... 
1698
Aztekowie (4/13)  Starożytne cywilizacje  46    1997  Historia 
Seria przedstawiająca dzieje starożytnych cywilizacji. Realizatorzy ukazują starożytną w nowym świetle, często poddając ją zaskakującym interpretacjom. Na terenach dzisiejszego Meksyku kilka wieków temu Aztekowie stworzyli bogatą cywilizację, bardzo nowoczesną jak na tamtą epokę. Kres imperium Azteków, zwanych także Tenochcas, czy też Mexicas, położyło przybycie w 16. wieku na zajmowane przez nich tereny wojsk Corteza. 
1730
Celtowie (12/13)  Starożytne cywilizacje  45    1997  Historia 
Najwcześniejsze wzmianki o Celtach pochodzą sprzed trzech tysięcy lat. Ich mowa wywarła silny wpływ na współczesne języki, którymi posługują się obecnie mieszkańcy Irlandii, Szkocji, Francji i Wielkiej Brytanii. Historycy wyróżniają dwa podstawowe okresy w rozwoju cywilizacji celtyckiej. W Hallastt, w Austrii odkryto pozostałości z XVII wieku p. n. e. Na inne świadectwa rozwoju celtyckiej kultury natknięto się w Tene, miejscowości położonej w Szwajcarii. 
1756
Chiny (13/13)  Starożytne cywilizacje  49    1997  Historia 
 
1697
Grecy (3/13)  Starożytne cywilizacje  44    1997  Historia 
Seria przedstawiająca dzieje starożytnych cywilizacji. Bob Carruthers i Ruth Wood ukazują starożytną historię w nowym świetle, często poddając ją zaskakującym interpretacjom. Wszystko, co ustalono do tej pory na temat wojny Trojańskiej, którą datuje się na rok 1200 przed Chrystusem, to hipotezy. Tymczasem jest to data symboliczna, wyznaczająca początek historii starożytnej Grecji. Około szóstego wieku przed naszą erą Grecja składała się z kilku państw-miast. 
1726
Imperium Ottomańskie (8/13)  Starożytne cywilizacje  46    1997  Historia 
 
1727
Indianie Ameryki Północnej (9/13)  Starożytne cywilizacje  46    1997  Historia 
 
1724
Indie (6/13)  Starożytne cywilizacje  46    1996  Historia 
Najstarsze wzmianki o hinduskiej cywilizacji datowane są na 3500 lat przed Chrystusem. Społeczeństwo podzielone było na kasty, co gwarantowało przekazywanie zawodu z ojca na syna. W VI wieku przed Chrystusem pojawił się buddyzm, który następnie był stopniowo wypierany przez hinduizm - religię przywiązującą wielką uwagę do tańca, a tym samym do związanej z nim zmysłowości. W każdym hinduskim mieście wystawiano sztuki teatralne. 
1725
Majowie (7/13)  Starożytne cywilizacje  46    1997  Historia 
Nie znamy dokładnego czasu powstania kultury Majów. Wiemy jedynie, że początki ich cywilizacji sięgają 1500 lat przed Chrystusem. Osiedlili się oni na terenie dzisiejszej Gwatemali, Hondurasu i południowego Meksyku. Majowie byli ludem pokojowo nastawionym do swoich sąsiadów. Pozostałości po ich kulturze świadczą o ich artystycznych talentach. Ich społeczeństwo było silnie zhierarchizowane. 
1748
Samurajowie (11/13)  Starożytne cywilizacje  47    1997  Historia 
Termin  
1699
Starożytni Brytowie (5/13)  Starożytne cywilizacje  47    1996  Historia 
W Wielkiej Brytanii jest około 23 tysięcy kamiennych pomników. Największe z nich znajdują się w Stonehenge. Są świadectwem kultury antycznego ludu. Powstałe w centrum rozległych równin stały się miejscem narodzin wielu legend. Lud, który je wybudował mieszkał na terenach obecnej Wielkiej Brytanii 9000 lat temu, ponad 2000 lat przed Celtami. 
1747
Wikingowie (10/13)  Starożytne cywilizacje  47    1998  Historia 
 
1579
Zatopione miasta  Starożytne trzęsienia ziemi  47    2000  Historia 
W towarzystwie grupy archeologów, geologów i historyków wyruszamy na poszukiwanie mitycznego pałacu egipskiej królowej Kleopatry, którego ruiny zanurzone są w głębinach Morza Śródziemnego. 
1469
1939 - wojna totalna  Stulecie zwykłych ludzi  45    1995  Historia 
II wojna światowa to jeden z najkrwawszych konfliktów w historii ludzkości. Podczas starć w wielu regionach świata zginęło więcej ludności cywilnej niż żołnierzy, w sumie 55 milionów. Wspomnienia osób, które przeżyły wojenną zawieruchę. 
1721
Bogowie i święci (5/6)  Świat Majów  19    2000  Historia 
Choć od konkwisty i narzucenia ludom Mezoameryki chrześcijaństwa minęło ponad 400 lat, pamięć o dawnych bogach i poświęconych im rytuałach jest na kontynencie nadal żywa. Wierzenia przodków wywarły niebagatelny wpływ na współczesną obrzędowość i ukształtowały specyfikę latynoskiego katolicyzmu. W celebrowanych dziś uroczystościach religijnych, ceremoniach ślubnych i pogrzebowych, procesjach i odpustach pobrzmiewają echa dawnych rytuałów. Panteon Majów był bardzo liczny. Największą czcią cieszyli się bogowie uosabiający siły natury (m.in. Słońce, Księżyc, wiatr i deszcz) oraz niektóre zwierzęta (jaguar, wąż i orzeł). Czciły je wszystkie ludy Mezoameryki, nadając im różne imiona. Kulty poszczególnych bogów rozprzestrzeniały się wraz z ekspansją terytorialną ich wyznawców. 
1741
Majowie dzisiaj (6/6)  Świat Majów  19    2000  Historia 
Choć od konkwisty i narzucenia ludom Mezoameryki chrześcijaństwa minęło ponad 400 lat, jednak pamięć o dawnych bogach i obyczajach przodków jest na kontynencie nadal żywa. Wierzenia przodków wywarły niebagatelny wpływ na współczesną obrzędowość i ukształtowały specyfikę latynoskiego katolicyzmu; nadal kultywuje się tradycyjne metody uprawy roślin, wyrobu tkanin i leczenia chorób. W celebrowanych dziś uroczystościach religijnych, ceremoniach ślubnych i pogrzebowych, procesjach i odpustach pobrzmiewają echa dawnych rytuałów. Współcześni potomkowie Majów nadal praktykują rytualne tańce - np. bardzo efektowny taniec ludzi ptaków. Tańczą również przy okazji świąt katolickich - takich jak Boże Ciało. Kiedy panuje susza i uprawy są zagrożone - tańczą, aby przywołać deszcz. 
339
Na ziemi i wodzie (1/6)  Świat Majów  19    2000  Historia 
Kultura nie mająca sobie równych w całej Ameryce. Mieli najbardziej rozwinięty na kontynencie system pisma, prowadzili precyzyjną obserwację gwiazd, znali kalendarz, nic więc dziwnego, że nazywani są  
1584
Najwyżej na świecie (7)  Świat Majów  19    2000  Historia 
Historia kolei transandyjskiej. Bohaterem programu jest Ernest Malinowski (1818-1899), inżynier kolejowy i drogowy, profesor Uniwersytetu w Limie, budowniczy najwyżej na świecie położonej linii kolejowej, biegnącej w najwyższym punkcie na wysokości blisko pięciu tysięcy metrów. O jego zasługach dla Peru mówią przedstawiciele tego kraju, m. in. byli ambasadorowie w Polsce, rektor Narodowego Uniwersytetu Inżynierii oraz Ignacio Lopez Saria, filozof i historyk. 
1991
Rozkwit i upadek (2/6)  Świat Majów  19    2000  Historia 
Trudno jest dać pewną odpowiedź na pytanie o początki cywilizacji Majów. Mimo postępów poczynionych przez naukowców badających kulturę tej fascynującej po dziś dzień cywilizacji, wiele kwestii trudno jest jednoznacznie wyjaśnić i zinterpretować. Przypuszcza się, że Majowie przybyli na tropikalne równiny około 1200 roku p.n.e. z różnych wyżynnych regionów Ameryki Środkowej. Wkrótce stali się ludem osiadłym, zajmującym się uprawą ziemi w niewielkich wioskach. Prawdopodobnie około 1000 roku przed Chrystusem zaczęli wznosić swoje imponujące kompleksy architektoniczne, ściśle związane z hierarchią społeczną, która - co do tego nie ma wątpliwości - zawsze odgrywała wielką rolę w życiu Majów. (...) Elżbieta Dzikowska wędruje do najwspanialszych i najbardziej znanych zabytków architektonicznych kultury Majów, położonych na terenie południowego Meksyku, Gwatemali, Hondurasu i Belize, do zachowanych pozostałości miast-państw, takich jak Copan, Tikal, Palenque, Chichen Itza i wielu innych. 
1573
Sąsiedzi i antenaci (3/6)  Świat Majów  19    2000  Historia 
Wielbiciele Majów i ich cywilizacji musieli pogodzić się z faktem, że Majowie nie byli na zajmowanych przez siebie ziemiach pierwsi. Badania potwierdziły bowiem, że tzw. kulturę - matkę, której wpływy sięgały od centralnego Meksyku po Kostarykę, stworzyli Olmekowie. Olmekowie to umowna nazwa twórców cywilizacji, która rozwijała się na terenie dzisiejszego Meksyku pomiędzy XIV a III wiekiem p.n.e. Stworzona przez nich kultura uważana jest za źródło cywilizacji całej Mezoameryki - to oni dali początek rolnictwu i monumentalnej architekturze, stworzyli podstawy pisma i kalendarza. Główne ośrodki Olmeków znajdowały się... 
1616
Sąsiedzi i antenaci (4/6)  Świat Majów  19    2000  Historia 
Uczonym udało się dotąd wyjaśnić wiele zagadek związanych z cywilizacją Majów. Nadal jednak kryje ona w sobie wiele fascynujących tajemnic. Do dziś nie udało się dokładnie ustalić, dlaczego i wedle jakich reguł rozgrywano rytualną grę - pelotę, jak powstała Piramida Czarownika w Uszmal, dlaczego namalowano piękne freski w Bonampak. W czwartym odcinku swego cyklu Elżbieta Dzikowska podąża tropem tych zagadek. Pelota to najstarsza gra zespołowa Ameryki prekolumbijskiej. Rozgrywano ją na specjalnych boiskach obramowanych z dwóch stron pochyłymi trybunami. W czasach Olmeków były to nasypy ziemne, później budowano je z kamienia... 
1743
Alhambra. Rezydencja Maurów.  Światowe dziedzictwo kultury  14    2000  Historia 
Na początku VIII wieku państwo Wizygotów w Hiszpanii padło łupem najeźdźców muzułmańskich. Opanowali oni niemal cały Półwysep Iberyjski. W trzynastym stuleciu sułtani z dynastii Nasrydów wznieśli wspaniały zamek, Alhambrę. Wielki kompleks, położony na wzgórzu Sabika koło Grenady, składa się z trzech części: urzędowej, ceremonialnej i prywatnej. W otwartym dla ludu maszwarze władca sprawował sądy i przyjmował królewskich zarządców, w okazałym dywanie z salą tronową celebrował państwowe uroczystości, harem był miejscem niedostępnym dla postronnych. Budowle oszałamiały przybyszów przepychem dekoracji. Ściany i filary były pokryte gipsowymi sztukateriami, arabeskami i mozaikami. 
2255
Arles - ślady Rzymian i miasto Vincenta Van Gogha  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
Położone malowniczo niedaleko ujścia Rodanu Arles jest żywym muzeum starożytności. Za czasów rzymskich było jednym z najważniejszych portów handlowych i ośrodkiem budowy statków. Dostarczało zboża dla większości zachodniego cesarstwa. Za panowania cesarza Konstantyna stało się stolicą Galii, Brytanii i Hiszpanii. Po upadku imperium pozostało w izolacji pomiędzy Rodanem, górami Alpilles i bagnistymi obszarami Camargue. Dzięki temu zachowało liczne ślady wspaniałej przeszłości. Wszystkie pozostałości z czasów rzymskich w tym mieście zostały zaliczone przez UNESCO do światowego dziedzictwa kulturowego. Znajdujący się w centrum miasta Amfiteatr czyli Arena to najefektowniejsza budowla pozostała w spadku po Rzymianach. Zbudowano go za panowania cesarza Hadriana, pod koniec I wieku. Ale okres największego rozkwitu Arles przeżywało w IV w. Było ulubionym miastem cesarza Konstantyna, nazywano je galijskim Rzymem... 
1894
Bélem - świadek potęgi Portugalii  Światowe dziedzictwo kultury  13    1995  Historia 
Belem - położona u ujścia Tagu rozległa dzielnica na przedmieściach Lizbony nierozłącznie wiąże się ze złotym wiekiem Portugalii, która na przełomie wieku XV i XVI stała się wielkim imperium z licznymi koloniami zamorskimi. Ujście Tagu było wówczas prawdziwym oknem na świat. Stąd statki portugalskich żeglarzy wyruszały, by odkrywać nowe lądy i morza, tam też wracały wyładowane egzotycznymi przyprawami i złotem. Na ich powrót oczekiwał władca, któremu przypadło w udziale panowanie w tym pomyślnym okresie: Manuel I zwany - nie bez powodu - Szczęśliwym. To dla żeglarzy król rozkazał wybudować widoczną z daleka latarnię morską i wieżę strażniczą, która miała stanowić symbol stolicy Portugalii, światowego mocarstwa, a zarazem godne powitanie dzielnych załóg... 
2039
Buchara - Perła Jedwabnego Szlaku  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
Raz w roku mistrz Tohir wychodzi wraz z uczniami daleko poza miasto, na rozciągający się wkoło przestwór środkowoazjatyckiego stepu. Poszukuje kwiatów zwanych  
2024
Cartagena. Hiszpańska twierdza na Karaibach  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Pierwsi hiszpańscy żeglarze dotarli na zagubiony skrawek kolumbijskiego wybrzeża już na początku szesnastego wieku. Miejsce wydawało się idealne na założenie bezpiecznej osady: naturalny port w głębi rozległej zatoki, flankowany od strony morza niewielkimi wyspami, zaś od wnętrza lądu - górami. W obliczu oporu Indian odkrywcy musieli ustąpić. Ale nie zrezygnowali ze swoich planów. Wrócili nad zatokę ze znaczniejszymi siłami. W 1533 roku stu pięćdziesięciu ludzi zeszło z pokładów trzech okrętów i na jednej z opuszczonych przez tubylców wysp założyło Cartagenę. Osada szybko rozrosła się w ludne i kwitnące miasto, pośredniczące w niemal całym handlu z nowymi koloniami w Zachodnich Indiach. Bogactwo portu nęciło nieprzyjaciół korony hiszpańskiej oraz piratów. Niedługo po założeniu Cartagenę napadli Francuzi, w roku 1586 złupił miasto słynny korsarz brytyjski Francis Drake... 
2043
Chambord - baśniowy zamek z kamienia  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
 
1931
Czerwony Fort w Agrze. Wspaniałe dziedzictwo Mogołów  Światowe dziedzictwo kultury  13    1995  Historia 
W roku 1565, po nieudanym zamachu na jego życie Akbar, trzeci z dynastii Wielkich Mogołów, opuścił gwarne Delhi i przeniósł siedzibę do oddalonej o dwieście kilometrów Agry. Zamieszkał w zbudowanej wedle swych zaleceń twierdzy zwanej Czerwonym Fortem. Jej potężne, dwudziestometrowej wysokości mury gwarantowały bezpieczeństwo, eleganckie pałace i ogrody zapewniały luksusowe warunki bytu, zaś wystrój sali audiencyjnej Diwan-i-am zaświadczał o majestacie szacha. Następcy Akbara przebudowali Fort, czyniąc twierdzę jeszcze bardziej imponującą. 
2031
Czeski Krumlov - klejnot nad Wełtawą  Światowe dziedzictwo kultury  14    1998  Historia 
Otoczony ciasno pętlą Wełtawy, przypominający wyspę Czeski Krumlov należy do najpiękniejszych miast w tym kraju. Bez wielkiej przesady można powiedzieć, że całe miasto jest jednym dziełem sztuki. Wymieniony po raz pierwszy w dokumentach w XIII w., wkrótce stał się ważnym ośrodkiem gospodarczym, politycznym i kulturalnym średniowiecznych Czech. W dziejach Krumlova szczególną rolę odegrały dwa potężne rody: Rosenbergów i Schwarzenbergów. Największe zasługi na tym polu położył Henryk von Rosenberg, który uczynił z tej osady swoją rodową siedzibę, a następnie nadał jej prawa miejskie. Ród Rosenbergów przez trzy wieki kształtował historię miasta i nadał mu niepowtarzalny charakter. Ich herb, pięciopłatkowa róża, zobaczyć można w licznych miejscach, zarówno w samym zamku, jak i na ulicach czy placach. Przez całe wieki życie miasta skupiało się na krumlovskim zamku położonym na stromej skale i otoczonym przepastnymi dziedzińcami, które w odwiedzających ten potężny kompleks architektoniczny wywoływały mieszaninę podziwu i grozy... 
2218
Damaszek. Raj na pustyni  Światowe dziedzictwo kultury  15    2001  Historia 
Damaszek, stolica Syrii i największe miasto w tym kraju, swoje istnienie zawdzięcza rzece Barada, wypływającej wysoko z gór Antiliban. To jej wody zasilają oazę Ghouta, dzięki czemu na pustynnych ziemiach mogli osiedlić się ludzie. To miasto to ucieleśnienie piękna i pełni życia. Fascynuje kontrastami, urzeka tajemniczością, a jego przeszłość spowijają legendy. Góra Dschebel Qasiyun, na której leży Damaszek, jako pierwsza wyłoniła się z potopu. Na niej urodził się Abraham, a Mojżesz został tam pochowany. W jednej z tamtejszych jaskiń Kain zabił Abla, w innej ukazał się archanioł Gabriel, a Najświętsza Maria Panna znalazła na tej górze schronienie. To w pobliżu Damaszku Szaweł miał widzenie i z siepacza chrześcijan przemienił się w Pawła, gorliwego wyznawcę Chrystusa, zaś w Wielkim Meczecie spoczywa głowa Jana Chrzciciela. Damaszek chlubi się mianem najstarszego, nieprzerwanie zamieszkanego miasta na świecie... 
2060
Dubrownik. Twierdza otwarta na świat  Światowe dziedzictwo kultury  14      Historia 
 
2032
Ferrara. Siedziba muz i ośrodek władzy  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
Ferrara była niegdyś miastem portowym, poprzecinanym kanałami i odnogami Padu. Dopiero, gdy główne koryto rzeki przemieściło się na północ, z sieci kanałów powstał system ulic miasta. Kwitnąca, handlowa metropolia stanowiła przedmiot nieustającego sporu między cesarzem i papieżem, którego świecka władza sięgała daleko na północ Włoch. Pod koniec XIII w. miastem zawładnął na trzy wieki, najbujniejsze w jego historii, potężny ród d'Este. (...) Spragniony wiedzy ród d'Este bardzo wcześnie założył też w mieście uniwersytet. Pierwszym d'Este, który zamieszkał w Ferrarze, był Niccolo II. To on zlecił w 1375 r. budowę dominującego nad miastem zamku, Castello Estense, gdyż po powstaniu ludowym dawna rezydencja nie wydawała mu się wystarczająco bezpieczna. Za potężnymi, ceglanymi murami kwitło wspaniałe życie dworu, obfitujące w huczne uroczystości i chwile ponurego milczenia. Rozkoszowano się poezją, nauką i sztukami pięknymi, ale nie stroniono też od uciech cielesnych, (których symbolem jest pałacyk Schifanoia - letnia rezydencja Estów, zdobna w słynne freski o erotycznej treści), potajemnych romansów, intryg i skrytobójstw. 
2215
Fontainebleau - piękne źródło francuskich królów  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Napoleon I nazywał Fontainebleau  
2062
Hildesheim. Dzieła świętego  Światowe dziedzictwo kultury  13    1995  Historia 
Dzieje miasta sięgają daleko w przeszłość. Rozpoczynają się legendą o tysiącletnim krzewie różanym. Jak to zwykle bywa, mityczny przekaz rozmija się nieco z rzeczywistością. Ów krzew rośnie od prawie tysiąca dwustu lat! W 815 roku cesarz Ludwik Pobożny, syn Karola Wielkiego, polował w lasach Dolnej Saksonii. Podczas łowów zgubił noszoną zawsze przy sobie szkatułkę z relikwiami. Wydawało się, że nie ma szans odnalezienia zguby w rozległych, mrocznych ostępach. A jednak już następnego ranka dworzanie znaleźli relikwię. Szkatułka lśniła na tle zieleni. Przymarzła do różanego krzewu, choć nocą nie było mrozu! W podzięce dla Opatrzności za bezspornie cudowną interwencję, cesarz nakazał wybudować w lesie kaplicę. Dzisiaj stoi w tym miejscu katedra Marii Panny. Romańską bazylikę z elementami rodzącego się gotyku ukończono około 1200 roku. Znajdują się w niej wspaniałe skarby średniowiecznego rzemiosła artystycznego... 
2042
Isfahan - zwierciadło raju  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
Do końca XVI wieku Isfahan, leżący w zachodnim Iranie, niewiele różnił się od innych podobnych ośrodków, znajdujących się na pustyni. W 1598 roku szach Abbas I Wielki z dynastii Safawidów wybrał jednak tę oazę na stolicę i swoją nową siedzibę. Stare domy i ogrody miały być zlikwidowane, by na ich miejscu powstało miasto wzorowane na zawartym w Koranie opisie raju. Niebawem jego zamierzenia zostały zrealizowane, a przez ten obszar zaczęły przebiegać ważne szlaki handlowe, łączące Europę z Chinami. 
2030
Katedra w Akwizgranie  Światowe dziedzictwo kultury  13    1999  Historia 
Miasto w Nadrenii wzięło swą nazwę od rzymskiej kolonii Aquae Granni, słynnej z leczniczych źródeł. Król Pepin Krótki bardzo cenił termy Grannusa. Na fundamentach rzymskiej świątyni wzniósł kaplicę. Syn władcy Franków, Karol Wielki, uczynił Akwizgran siedzibą cesarską. W 768 r. polecił wznieść nową kaplicę pałacową. W 805 r. bazylika została poświęcona przez papieża Leona III. Po sześciu stuleciach została gruntownie przebudowana. W 1200 r. cesarz Fryderyk II polecił złożyć zwłoki Karola Wielkiego we wspaniałym relikwiarzu w centrum ośmiokąta. 
2054
Katedra w Chartres  Światowe dziedzictwo kultury  14    1996  Historia 
Ludzie średniowiecza przywykli do pożarów domów, zamków, kościołów i całych miast. Były dla nich plagą niemal tak powszednią, jaką dla nas są wypadki samochodowe. Jednak ognista pożoga, która w nocy z dziesiątego na jedenasty czerwca 1194 roku spopieliła wielką część Chartres, wspaniały pałac biskupi, oraz katedrę, wstrząsnęła duchem mieszkańców. Świątynia nie stała długo. Wydźwignięto ją z ruin romańskiego, spalonego w 1130 roku kościoła biskupa Fulberta i ozdobiono arcydziełem sztuki kamieniarskiej, Portalem Królewskim. Ogromny trud poszedł na marne. Ale za najbardziej bolesny cios uznano zniszczenie jednej z najcenniejszych relikwi chrześcijańskiego świata - koszuli, którą nosiła Matka Boska podczas narodzin Jezusa. Przyciągającą rzesze pątników szatę podarował miejscowej bazylice jeszcze w dobie karolińskiej, bo w 876 roku, cesarz Karol Łysy. Teraz miasto straciło relikwię i zarazem tarczę broniącą przed nieprzyjaciółmi... 
2162
Katedra w Kolonii  Światowe dziedzictwo kultury  14    1998  Historia 
Trudno uwierzyć, że ludzie średniowiecza potrafili tworzyć tak wspaniałe, monumentalne budowle, zadziwiające bogactwem wystroju i rozmiarami nawet współczesnych obserwatorów. Jakim cudem dźwigali stukilkudziesięciometrowej wysokości wieże katedralne, podparte drewnianą więźbą wyniosłe dachy i kopuły o rozpiętości trzydziestu paru metrów? Nie dysponowali przecież ani takimi narzędziami konstruktorskimi i sprzętem technicznym, jak ich potomni, ani tak licznymi zastępami robotników, jak starożytni. Mieli za to czas. Mnóstwo czasu! Dlatego gotyckie katedry, wznoszone wysiłkiem kolejnych pokoleń budowniczych, rosły jak drzewa. Przez wieki pięły się w niebo, powoli obrastały krużgankami i kaplicami. Katedra kolońska dzierży w tej dziedzinie absolutny rekord. Jej budowa trwała sześćset lat! W 1164 roku do Kolonii przyjechał z Mediolanu cenny wojenny łup - szczątki trzech wschodnich mędrców, którzy ongiś przybyli do Betlejem, aby pokłonić się Dzieciątku. Mieszkańcy miasta i biskupi rezydujący nad Renem już od czwartego wieku docenili dar zwycięskiego cesarza Fryderyka Barbarossy. Umieścili święte kości we wspaniałej złotej skrzyni... 
1867
Katedra w Speyer. Kościół cesarzy z dynastii salickiej  Światowe dziedzictwo kultury  14    1998  Historia 
Konrad II, koronowany na króla Niemiec w 1024 roku, zaś od roku 1027 pierwszy dziedzic dynastii frankońskiej na cesarskim tronie, bardzo dbał o podkreślanie swego imperatorskiego splendoru. Czynił wiele, by władcy ościennych państw nie wyrośli zbyt wysoko. To jego sprzeciw pozbawił księcia Mieszka królewskiej korony. Łożył dużo z monarszej szkatuły, aby wznoszone w kraju budowle świadczyły o prestiżu fundatora. Jedną z nich była katedra w nadreńskim mieście Speyer - największy kościół chrześcijański owych lat. Konrad nie doczekał zakończenia budowy. Zmarł w 1039 roku. Prace kontynuowali syn cesarza Henryk III, oraz wnuk Henryk IV. Ten ostatni miał jedenaście lat, kiedy w roku 1061 ogromny gmach został poświęcony. Budowla z pewnością robiła oszałamiające wrażenie na młodym człowieku. Ale gdy Henryk dojrzał, zapragnął przyćmić dokonania poprzedników. Nakazał przebudować świątynię w Spirze... 
2038
Katedra w Spirze. Kościół cesarzy z dynastii salickiej  Światowe dziedzictwo kultury  14    1998  Historia 
Konrad II, koronowany na króla Niemiec w 1024 roku, zaś od roku 1027 pierwszy dziedzic dynastii frankońskiej na cesarskim tronie, bardzo dbał o podkreślanie swego imperatorskiego splendoru. Czynił wiele, by władcy ościennych państw nie wyrośli zbyt wysoko. To jego sprzeciw pozbawił księcia Mieszka królewskiej korony. Łożył dużo z monarszej szkatuły, aby wznoszone w kraju budowle świadczyły o prestiżu fundatora. Jedną z nich była katedra w nadreńskim mieście Spira - największy kościół chrześcijański owych lat. Konrad nie doczekał zakończenia budowy. Zmarł w 1039 roku. Prace kontynuowali syn cesarza Henryk III, oraz wnuk Henryk IV. Ten ostatni miał jedenaście lat, kiedy w roku 1061 ogromny gmach został poświęcony. 
2295
Klasztor cysterski w Maulbronn  Światowe dziedzictwo kultury  13    1995  Historia 
Nazwa założonego pod koniec XI w. zakonu cystersów pochodzi od burgundzkiego miasta Citeaux, gdzie mnich Bernard, znany później jako św. Bernard z Clairveaux, wstąpił do tamtejszego klasztoru wraz z 4 braćmi i 25 przyjaciółmi. Wkrótce Bernard został przywódcą reformatorskiego ruchu skierowanego przeciwko zeświecczeniu kościoła i klasztorów, a z czasem także przywódcą duchowym zakonu. Żądał powrotu do pierwotnych ideałów chrześcijaństwa. (..) Cystersi byli bardzo pracowici, więc klasztor wkrótce dorobił się pokaźnego majątku - zbudowano młyny, warsztaty, magazyny, a że bogactwo wabiło grabieżców, wokół powstał system umocnień i zabezpieczeń. Na początku XIII w. w stylu budownictwa zaczęły zachodzić zmiany: przysadzisty styl romański ustąpił miejsca strzelistemu gotykowi. (...) Po reformacji kraj i kościół stały się ewangelickie. Cystersi musieli opuścić Maulbronn. Świeccy panowie natychmiast przejęli kościelne beneficja. Na terenie klasztornym powstał pałacyk myśliwski. Mimo to duch cystersów cudownie ocalał... 
303
Klasztor w Sankt Gallen  Światowe dziedzictwo kultury  14    1994  Historia 
Klasztor w Sankt Gallen został zbudowany w 719 roku w miejscu, gdzie sto lat wcześniej mieszkał w swej pustelni mnich Gall. Na rozkaz frankońskich majordomusów, Karlomana i Pepina, zakonnicy przyjęli regułę benedyktyńską. Wiek dziewiąty i dziesiąty były niezwykle pomyślne dla szwajcarskiego opactwa. 100 lat później zakonna szkoła zaczęła rozwijać działalność edukacyjną. Pod koniec piętnastego wielu wokół kompleksu klasztornego powstało miasto. 
2267
Kordoba. Od meczetu do katedry  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
Kordoba, jedno z najstarszych miast na Półwyspie Iberyjskim, była świadkiem zgodnego współistnienia trzech wielkich religii: chrześcijaństwa, judaizmu i islamu, a następnie trwającej całe wieki walki między nimi. Rządzoną przez Gotów Kordobę najechali w 711 r. Maurowie, którzy podbili miasto, odbudowali zniszczony rzymski most i wznieśli mezquitę, jeden z największych meczetów ówczesnego świata. Do dziś jest on szczególnym symbolem wspólnoty i przeciwieństw religii i kultur. Wcześniej w tym miejscu stała chrześcijańska bazylika, którą Maurowie wykorzystali częściowo jako meczet. Gdy Kordoba stała się niezależnym emiratem, rodzajem  
2163
Kościół pielgrzymkowy - Wies  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Podróż do świątyni jest długa i męcząca. Pielgrzymi mozolnie wędrują przez pogórze bawarskich Alp, nim dotrą do niewielkiej wioski Wies. Jeszcze godzina drogi i pątnicy stają przed samotną, piękną budowlą, kontrastującą harmonią kształtów z dzikim, górskim krajobrazem. Ale dopiero wnętrze kościoła zapiera dech w piersiach. Dominują w nim złoto i biel, rozświetlone promieniami słońca wpadającymi do środka przez szerokie okna. Dekoracja ścian jest oszczędna. Złocą się tylko głowice kolumn, bogato zdobiona ambona na lewo od ołtarza głównego, nakryta skrzydłami Ducha Świętego, a także sam ołtarz. W jego rokokowym przepychu niemal ginie cudowna figura Zbawiciela - dla której wzniesiono gmach. Trzeba podnieść wzrok ku górze, aby napawać się niesłychanym bogactwem fresków pokrywających sklepienie - wizją świata niebieskiego, ku któremu przecież pielgrzymi zmierzają. Malowidło Sądu Ostatecznego przestrzega wiernych przed występkiem, ukazana ponad chórem organowym zamknięta furta do Pańskiej chwały unaocznia los grzeszników, a Chrystus na tęczy pokazuje swe rany i wskazuje na krzyż, na którym cierpiał i umarł... 
2098
Lubeka - Królowa Hanzy  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
To dogodne miejsce - w głębi zacisznej Zatoki Meklemburskiej u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, lecz oddalone o zaledwie dwadzieścia kilometrów od otwartych wód Bałtyku i niezbyt odległe od Morza Północnego. W jedenastym stuleciu istniała tam osada słowiańska, potem Obodrzytów i Ranów wyparli Niemcy. W 1158 roku miasto lokował Henryk Lew, książę saski i bawarski z możnego rodu Welfów, skutecznie rywalizującego z potężną dynastią Hohenstaufów. Gdy dwadzieścia parę lat później przegrał starcie i odszedł z rozkazu cesarza Barbarossy na banicję, Lubeka była już krzepkim ośrodkiem handlowym i stolicą biskupstwa. Bujny rozkwit zapewniło miastu uczestnictwo i przodownictwo w Hanzie niemieckiej, handlowej potędze Średniowiecza. Związek grupował prawie dwieście miast leżących nad Bałtykiem i Morzem Północnym, a także w głębi lądu, jak Toruń i Kraków. Wielkie kogi pływające pod czerwono-białą hanzeatycką banderą niemal zmonopolizowały transport morski w północnej Europie... 
1928
Miasto Meksyk: Miasto Azteków  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
W 1519 roku Tenochtitlan, stolicę państwa Azteków, niemal doszczętnie zniszczyli konkwistadorzy Corteza, którzy do niej wkroczyli. Na szczęście przetrwały budowle i inne pamiątki z okresu świetności prekolumbijskiego państwa, które znajdowały się poza miastem, a dziś został przez nie wchłonięte. Najwspanialszym zabytkiem tej epoki jest słoneczny kalendarz Azteków, który jest zarówno skomplikowany, jak dokładny. 
2127
Nancy. Place Stanisława  Światowe dziedzictwo kultury  12    1997  Historia 
Stanisław Leszczyński nie miał szans, by mocno i trwale zapisać się w dziejach Polski. (...) Po śmierci Augusta II, dzięki poparciu swego zięcia - króla Francji, ponownie założył koronę. Tym razem nosił ją zaledwie przez dwa lata. Imperator ze Wschodu pragnął osadzić na polskim tronie swego wybrańca. Protekcja Ludwika XV nie pomogła. Francuski monarcha mógł tylko udzielić gościny tropionemu zaciekle przez Rosjan wygnańcowi. Podarował niefortunnemu teściowi księstwo Lotaryngii. Dożywotnio - bez prawa sukcesji, z nader ograniczonymi kompetencjami. Stanisław mógł rezydować, pełnić funkcje reprezentacyjne, sprawować mecenat, ale nie rządzić. Jednak odrobinę władzy i środków zachował, z pożytkiem dla Francji, księstwa i miasta nad rzeką Meurthe. Stanisław Leszczyński zastał swą nową stolicę mocno zaniedbaną i nadgryzioną zębem czasu. Nancy składało się faktycznie z dwóch miast - starego i nowego - oddzielonych od siebie wałami, rowami obronnymi i fosami... 
2154
Praga. Podróż przez historię  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Chociaż już w dziewiątym stuleciu na lewym brzegu Wełtawy stanął Hrad - gród Przemyślidów, a od trzeciej ćwierci wieku następnego także siedziba biskupstwa Czech, przez następnych paręset lat miasto pozostawało na uboczu wielkich wydarzeń historii. Pospieszne przeobrażanie się Pragi w europejską metropolię nastąpiło w czternastym wieku. Miasto zawdzięcza ów rozkwit nader ambitnemu monarsze. Karol Luksemburski, syn Jana, króla Czech, i Elżbiety, wygrał zaciętą rywalizację o koronę niemiecką z Ludwikiem Bawarskim z potężnego rodu Wittelsbachów. To było niełatwe zadanie. Bawarczyk miał mocne atuty w garści. Wcześniej pogromił innego kandydata do tronu, Fryderyka Pięknego Habsburga. Jednak ostatnie zdanie należało do Luksemburczyka. Karol, król niemiecki i czeski od 1346 roku, a od roku 1355 władca Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, ustanowił swą cesarską rezydencją zamkowe wzgórze Hradczany. 
1933
Quito. Miasto kościołów i klasztorów  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Quito leży u stóp wulkanu Pinchincha, na terytorium należącym niegdyś do Inków. Nie oni jednak wznieśli osadę. Zrobił to lud Cara, później podbity przez inkaskich wojowników, 70 lat przed nadejściem Europejczyków. W XVI wieku tereny te zajęli hiszpańscy konkwistadorzy, którzy wznieśli w tym miejscu własne budynki, wykorzystując do tego celu materiał ze zrujnowanych prekolumbijskich świątyń i warowni. Wkrótce powstały liczne domy, kościoły, klasztory i pałace. Początki były skromne. Już rok po zdobyciu Quito zakon franciszkanów rozpoczął pracę nad ulepioną z gliny siedzibą. Wraz z upływem czasu skromna gliniana siedziba zakonu franciszkanów przeobraziła się w okazały i piękny gmach. Kompleks stał się wzorem dla wielu innych budowli sakralnych. 
2205
Rezydencja w Würzburgu  Światowe dziedzictwo kultury  14    1996  Historia 
Na początku Würzburg był rzymską twierdzą. W 741 roku założono tam biskupstwo. Prawie tysiąc lat później Filip Schoenborn zlecił najsłynniejszemu architektowi barokowemu, Baltazarowi Neumannowi przygotowanie planów nowej rezydencji biskupiej. Budowa trwała bardzo długo. Dopiero po trzydziestu paru latach dzieło zostało ukończone. Choć jego konstrukcja została naruszona w czasie II wojny światowej, pałac odbudowano. 
2157
Sanssouci. Pałace i ogrody Poczdamu  Światowe dziedzictwo kultury  15    1995  Historia 
Choć Polacy nie mają żadnych powodów, by darzyć Fryderyka Wielkiego sympatią, pruski władca zasłużył sobie na swój przydomek. Gdy zakładał koronę w 1740 roku, młode królestwo stanowiło niewielki terytorialnie, pocięty chaotycznymi liniami granicznymi zlepek marchii. Lecz wkrótce po koronacji Hohenzollern odebrał Austrii Śląsk i zagarnął Prusy Królewskie, zaś później wygrał wojnę siedmioletnią toczoną z koalicją niemal wszystkich mocarstw kontynentalnej Europy. Zainicjował też pierwszy rozbiór Polski, zyskując między innymi Warmię i Pomorze. Ale Fryderyk II, biegły żołnierz, był także człowiekiem wielkiego ducha. Wspierał przemysł, reformował administrację i sądownictwo, toczył filozoficzne dysputy z Wolterem. A także własną ręką nakreślił szkice nowej rezydencji w Poczdamie, zwanej z francuska, jak na oświeconego monarchę przystało, Sanssouci - czyli  
2023
Santo Domingo. Miasto Krzysztofa Kolumba  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Po długiej morskiej podróży w nieznane, w grudniu 1492 roku Krzysztof Kolumb dotarł do wyspy, która urzekła go urodą. Nadał jej nazwę Hispaniola -  
2036
Segowia. Scena walk o władzę  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
 
2087
Stare miasto w Bambergu  Światowe dziedzictwo kultury  13    1996  Historia 
Bamberg - przepiękne miasto położone we wschodniej części Niemiec, nad rzeką Regnitz. Pomimo różnorodności stylów architektonicznych - od romańskiego po barok - zachowało typowy charakter środkowoeuropejskiego miasta średniowiecznego. Z kataklizmu II wojny światowej wyszło bez uszczerbku, dzięki czemu Stare Miasto w Bambergu tworzy imponujący zespół zabytkowy. Centralnym jego punktem jest romańsko-gotycka katedra ze słynnym Jeźdźcem Bamberskim wybudowana w miejscu, gdzie niegdyś wznosił się zamek. Pierwszą katedrę wzniósł przed tysiącem lat Henryk II. Obecna poświęcona została w 1237 roku. Świątynia posiada cenny zespół rzeźb romańskich przedstawiających m.in. apostołów, proroków i sceny Sądu Ostatecznego. We wnętrzu na uwagę zasługują... 
2027
Stare miasto w Fezie  Światowe dziedzictwo kultury  14    1996  Historia 
Wedle starej marokańskiej legendy, przed sześciuset laty sułtan Abou Inan nakazał wznieść budowniczym wielką madrasę Bou Inania. Rzemieślnicy doskonale wywiązali się z zadania. Stworzyli prawdziwe dzieło sztuki - monumentalne, harmonijne i wykwintne zarazem. Świadomi swej biegłości, zadowoleni z wykonanej pracy, wystawili władcy słony rachunek. Sułtan docenił kunszt artystów dłuta i kielni. Zachwycony budowlą nawet nie spojrzał na dokument. Podarł papier na strzępy i wrzucił je w nurty rzeki Fez.  
2129
Stare miasto w Salzburgu  Światowe dziedzictwo kultury  12    1997  Historia 
Architekturę miasta ukształtował skalisty krajobraz Alp Salzburskich. Każdy wędrowiec podróżujący tędy z Włoch do Europy Północnej musiał przejść przez wąskie ucho igielne pomiędzy wartkim nurtem rzeki Salzach, a zboczami wysokich gór. Już Rzymianie docenili strategiczne i handlowe zalety tego miejsca. Wznieśli w wąskiej w dolinie kwitnącą osadę Iuvavum. Jej mieszkańcy, tak jak wcześniejsi Ilirowie i Celtowie, zawdzięczali dobrobyt naturalnemu skarbowi rejonu - soli. W siódmym stuleciu, na ruinach Iuvavum powstały dwa klasztory. Kryptę klasztoru benedyktynek Nonnberg, najstarszego z zakonnych domów żeńskich po północnej stronie Alp, podtrzymują dwadzieścia cztery kolumny romańskie. Dopiero po prawie tysiącu lat odkryto wspaniałe freski skrywane dotąd przez ściany... 
2145
Stare miasto w Sienie  Światowe dziedzictwo kultury  13    1997  Historia 
Mieszkańcy Sieny twierdzą, że Palio jest równie stary jak katedra. Liczy zatem prawie osiem wieków, budowlę zaczęto bowiem wznosić w dwunastym stuleciu. Fasada kościoła jest dziełem Giovanniego Pisano, który wspólnie z ojcem Niccolo i Arnolfem di Cambio wykonał także wspaniale dekorowaną ambonę. Baptysterium z brązowymi płaskorzeźbami wyszło spod ręki Lorenza Ghilbertiego, freski sufitowe malował Lorenzo di Pietro. Wielką Maestę pędzla Ducciego wprowadzono uroczyście do świątyni w 1311 roku. Siena jest znacznie starsza od swych najbardziej sędziwych budowli. Ongiś była osadą etruską, potem kolonią rzymską Sena Julia. Od siódmego stulecia władali nią Longobardowie, od ósmego - Frankowie. W dwunastym wieku zyskała niezależność. Kwitła pod rządami możnych biskupów i majętnych cechów mieszczańskich. Zaciekle walczyła z pobliską Florencją o wpływy i kontrolę nad szlakami kupieckimi. W 1260 roku rozgromiła jej wojska w bitwie pod Montaperti. Potem zaczęła oddawać pole konkurentce. Nie od razu... 
2029
Stare miasto w Strasburgu  Światowe dziedzictwo kultury  13    1997  Historia 
Strasburg powstał ponad dwa tysiące lat temu z rzymskiej osady położonej na bagnach rzeki Ill. Nazwa wywodzi się od skrzyżowania wodnych i lądowych szlaków handlowych, przy którym zbudowano miasto. Jednym z najsłynniejszych zabytków jest katedra Notre Dame, której powstanie datuje się na przełom VIII i IX wieku. Jej budowa trwała jednak o wiele dłużej. Północną wieżę, która jest przykryta piramidalnym dachem, ukończono dopiero w XV wieku, zaś południowej nigdy nie zbudowano. 
1929
Taj Mahal - pomnik wiecznej miłości  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Z imperium potężnego Dżyngis-Chana niewiele pozostało, podobnie jak z państwa budzącego ongiś taką grozę Timura. Na początku szesnastego stulecia jeden z potomków mongolskich władców, książę Babur, ruszył na południe. Nie napotkawszy większego oporu, zajął wielkie tereny Hindustanu. Prastara kultura pokonanych szybko  
2206
Tomar. Największy klasztor Portugalii.  Światowe dziedzictwo kultury  13    1995  Historia 
Jednym z najwspanialszych zabytków Portugalii jest Mosteiro de Cristo - potężny zespół klasztorny wznoszący się na wzgórzu ponad miasteczkiem Tomar nad Rio Nabao. Ów monumentalny pomnik architektury nie powstałby, a i losy całego kraju mogłyby potoczyć się zupełnie inaczej, gdyby nie upór, zręczność i męstwo Alfonsa Henriguesa, syna Henryka Burgundzkiego i Teresy Kastylijskiej. Ambitny młodzieniec mierzył znacznie wyżej, niż ojciec - hrabia Portugalii, lennik Kastylii i Leonu. Nie zadowalał go tytuł duxa. W korespondencji przedstawiał się jako infant, lub princeps, marzył zaś o koronie. By spełnić to pragnienie, spiskował, paktował, zawierał i zrywał sojusze, przepędził z kraju matkę - intrygantkę, walczył z bronią w ręku, wreszcie, w 1139 roku ogłosił się rexem. Musiał czekać aż czterdzieści lat, aby papież Aleksander III uznał go za króla, a jego państwo - za królestwo. Już wcześniej, bo w roku 1159, Alfons I Zdobywca podarował templariuszom niewielką warownię w Tomar. Po rozwiązaniu zakonu dwa wieki później, portugalskie dobra rycerzy Temple przeszły w ręce zakonu Chrystusa, założonego przez króla Dionizego I... 
1723
Trewir. Najstarsze niemieckie miasto  Światowe dziedzictwo kultury  14    1997  Historia 
Po wcieleniu Galii do imperium rzymskiego powstało miasto nazwane imieniem imperatora Augusta Trevororum. Wiek później, za panowania Trajana, Trewir stał się ważną metropolią. Wzniesiono tu wiele wspaniałych budowli. Po upadku cesarstwa miasto podupadło, lecz odrodziło się już w średniowieczu, kiedy to biskupi wybudowali nowe, wspaniałe obiekty. Z rzymskiej świątyni wyrosła potężna katedra, na fundamentach wczesnochrześcijańskiej bazyliki powstał kościół Najświętszej Marii Panny. 
2033
Vicenza  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
Vicenza, zwana też miastem Palladia, jest położona pomiędzy Wenecją a Weroną. Słynie ze swojej wspaniałych budowli, które w dużej mierze zawdzięcza Palladiowi. Całkowicie rzeobraził on miasto, stosując stworzony przez siebie odnowiony styl antyczny, który stał się wzorem dla pokoleń architektów. Artysta urodził się w 1508 roku w Padwie jako Andrea di Pietro della ola. W wieku 16 lat przybył do Vicenzy, gdzie terminował u kamieniarza. (...) Eleganckie pałace wielkiego architekta wznoszą się także wzdłuż Contra Porti i otaczają Piazza dei Signori - wśród nich Loggia del Capitaniato z 1571 r., w której dziś mieści się siedziba rady miejskiej. Po części dziełem Palladia jest bazylika w Vicenzy, jego pierwsze publiczne zlecenie. Gotycką trukcję halową otoczył on wieńcem kolumn doryckich i jońskich. Dzięki nim nieregularna budowla stała się harmonijną całością, a granice między tym, co wewnętrzne i zewnętrzne, przestały istnieć.  
1897
Wenecja i jej laguna  Światowe dziedzictwo kultury  14    1999  Historia 
Enrico Dandolo bez trudu okpił dumnych przywódców czwartej krucjaty. Pewnie przeczuwał, że baronowie nie zgromadzą osiemdziesięciu pięciu grzywien kolońskich w srebrze - zapłaty za przewiezienie na weneckich galerach czterech i pół tysiąca rycerzy, dziesięciu tysięcy giermków i dwakroć większej liczby piechurów do Ziemi Świętej. Nie mylił się, krzyżowcy zawitali nad lagunę z pustą kiesą. Dandolo przetrzymał przybyszów w obozie na wyspie San Niccolo di Lido, wygłodził, zadłużył, po czym zaproponował im zmianę marszruty. Na północ. (...) Zmarł w 1205 roku. Ale  
1911
Westminster. Scena historii imperium brytyjskiego  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
W programie poznamy historię londyńskiego Pałacu Westministerskiego, który - po pożarze z 1934 roku - został odbudowany w stylu neogotyckim. Najbardziej charakterystycznym elementem budowli, służącej za siedzibę angielskiego parlamentu, jest słynny dzwon Big Ben. Nowe wnętrze budowli zaprojektował August Pugina. Co roku, w dniu otwarcia obrad, bramę pałacu przekracza panujący monarcha. Jest on prowadzony do pomieszczenia, gdzie wkłada koronę i specjalny strój. 
2161
Zamek i park Schönbrunn w Wiedniu  Światowe dziedzictwo kultury  14    1995  Historia 
Wedle tradycji, zamek przyjął nazwę od zdroju bijącego niegdyś na rozległych terenach łowieckich władców Austrii. Źródło odnalazł ponoć na początku siedemnastego stulecia cesarz Mateusz podczas polowania. Stary kamień z wyrytym na nim monarszym monogramem przypomina o tym na poły legendarnym wydarzeniu. Dalsze dzieje jednego z najwspanialszych barokowych zespołów pałacowych są już dokładnie udokumentowane. Schonbrunn powstał w okresie największej potęgi Habsburgów, po ich triumfalnym zwycięstwie nad imperium osmańskim. Prace rozpoczął cesarz Leopold, a kontynuował jego syn Józef I, łaknący rezydencji przyćmiewającej blaskiem podparyski Wersal. Marzenia władcy przelał na papier znakomity architekt dworski Johann Bernhard Fyscher von Erlach. Na podstawie jego planów stanął na przełomie siedemnastego i osiemnastego wieku zamek myśliwski. Czterdzieści lat później, zgodnie z życzeniem Marii Teresy, Schonbrunn został poddany przebudowie i uzyskał dzisiejszy wygląd. W cesarskiej rezydencji znajduje się tysiąc dwieście pomieszczeń. Najokazalszym jest Wielka Galeria - sala balowa zamku... 
1599
Zamek i Park Schönbrunn w Wiedniu  Światowe dziedzictwo kultury  13    1997  Historia 
Wedle tradycji, zamek przyjął nazwę od zdroju bijącego niegdyś na rozległych terenach łowieckich władców Austrii. Powstał w okresie największej potęgi Habsburgów, po ich triumfalnym zwycięstwie nad imperium osmańskim. Prace nad posiadłością rozpoczął cesarz Leopold, a kontynuował jego syn Józef I, który pragnął mieć rezydencję przyćmiewającą blaskiem podparyski Wersal. W cesarskim pałacu znajduje się tysiąc dwieście pomieszczeń. Najokazalszym jest Wielka Galeria - sala balowa zamku. 
2332
Nil faraonów  Tajemnice Egiptu  52    1997  Historia 
Tajemnice sesarstwa sprzed 6000 lat… Podróż szlakiem cudów nie mających sobie równych na świecie, zazdrośnie strzeżonychtajemnic Egiptu - królestwa boga Amona. W tej częci - poszukiwanie początków legendarnej cywilizacji egipskiej, dzieje rodu faraonów. 
2331
Tysiąc i jedna piramida  Tajemnice Egiptu  50    1997  Historia 
Tajemnice cesarstwa sprzed 6000 lat… Podróż szlakiem cudów nie mających sobie równych na świecie, zazdrośnie strzeżonych tajemnic Egiptu - królestwa boga Amona. W tej częci - tajemnice piramid. 
2333
Złoto i bogowie  Tajemnice Egiptu  52    1997  Historia 
Tajemnice sesarstwa sprzed 6000 lat… Podróż szlakiem cudów nie mających sobie równych na świecie, zazdrośnie strzeżonychtajemnic Egiptu - królestwa boga Amona. W tej częci - poszukiwania wielkich bogactw egipskich faraonów rządzących krajem, w którym obfitość złota była równie wielka, jak obfitość piasku na pustyni. 
15
Całun Turyński  Tajemnice historii  21    1994  Historia 
Badanie izotopem węgla C-14 udowodniło, że całun turyński, tkanina rzekomo służąca do przykrycia zwłok Chrystusa, jest falsyfikatem. W programie dyskusja naukowców na temat tego zdumiewającego odkrycia. 
14
Zwoje znad Morza Martwego  Tajemnice historii  22    1994  Historia 
Badacze tajemniczych zwojów wciąż nie są pewni ich rzeczywistego przeznaczenia i treści. Nadal trwa naukowy spór, czy teksty te dotyczyły Chrystusa. 
1617
Pierwsze kontakty handlowe  Tajemnice zaginionych imperiów  46    2001  Historia 
Historia handlu i wymiany towarowej. Ustalanie i przecieranie szlaków morskich miedzy nieznanymi lądami. Handel towarami luksusowymi, takimi jak miód, biżuteria czy opium, które z Egiptu trafiały do odległych miejsc na świecie. 
95
Pierwsze miasta  Tajemnice zaginionych imperiów  46    2001  Historia 
Życie codzienne w starożytnych miastach. Historia powstania pierwszych miast i kształtowania się społeczności miejskich w starożytnej Grecji i Rzymie. (Podtytuły: Rolnictwo. Prawo i podatki. Niewolnictwo. Wiedza) 
1620
Pierwsze religie  Tajemnice zaginionych imperiów  46    2001  Historia 
W tym odcinku - rzut oka na starożytne religie. Przyjrzymy się tak zwanym dziewicom Asztarte, Fenicjankom oddającym cześć bogini poprzez sprzedawanie swych ciał mężczyznom. Poznamy historię greckiej rytualnej prostytucji oraz szczegóły związane z kartagińskimi ofiarami z dzieci. 
1078
Dzieje jednego miasta  Tu jest ojczyzna  15    1996  Historia 
Gdańsk: położenie, Zatoka Gdańska, port, żuraw; historia miasta, architektura (kamieniczki, Dom Artusa, posąg Neptuna); ratusz; obserwatorium Heweliusza; Westerplatte 
1068
Królewskie łowy  Tu jest ojczyzna  14    1995  Historia 
Puszcza Białowieska - historia i obecne czasy, ludność (zajęcia i religia); ochrona puszczy przed wyniszczeniem; zwierzęta (czarny bocian, dzięcioł, sowa uszatka, lis, bóbr, wydra, wilk, łoś, ryś, dzik, niedźwiedź, konie leśne, tarpany); historia polowań królewskich w puszczy; żubry 
1071
Królewskim traktem  Tu jest ojczyzna  15    1996  Historia 
Historia powstania Warszawy i jej najpiękniejsze zabytki: zamek, Ujazdów, Łazienki, Belweder, Wilanów 
1073
Kurpiowskie złoto  Tu jest ojczyzna  14    1996  Historia 
Hipoteza na temat pochodzenia Kurpiów i ich historia; puszcza Kurpiowska; wierzenia i zajęcia Kurpiów; Narew; bartnictwo; gwara; strój kurpiowski codzienny i odświętny; jak budowano osady i domy, wnętrze chaty i jej ozdoby, palmy kurpiowskie; bursztyn – jak go wydobywano, obróbka, właściwości i przedmioty z bursztynu 
1077
Na polskiej pustyni  Tu jest ojczyzna  12    1996  Historia 
Migawki filmowe z Łeby – port, miasto, plaże. Rozmowa o wydmach. Film o ruchomych wydmach, które zasypują las. Rozmowa o pierwszych mieszkańcach, obyczajach, historii. Felieton filmowy o jeziorach: Łebsko i Gardno. Krajobraz okolic Łeby. Filmowa wizyta w skansenie w Klukach; wnętrza chat, narzędzia i sprzęt, hafty, rzeźby, malarstwo 
1070
Nuty pana Fryderyka  Tu jest ojczyzna  13    1995  Historia 
Zwiedzanie domu w Żelazowej Woli; dzieciństwo i młodość Chopina w Warszawie i jego edukacja muzyczna; pamiątki po Chopinie; miejsca, w których przebywał m.in. Duszniki Zdrój, Paryż (domy, w których mieszkał); rozmowa o jego życiu i twórczości; konkursy chopinowskie 
1079
Tam, gdzie dawniej była wioska  Tu jest ojczyzna  14    1996  Historia 
Rozmowa o Gdyni i okolicznych wioskach, które później stały się dzielnicami Gdyni, historii powstania Gdyni. Film o współczesnym mieście. Film animowany o wsi Gdynia. Filmy i zdjęcia oraz szkice z budowy portu. Rozmowa o otwarciu portu, przyjęciu praw miejskich, o związkach S. Żeromskiego z Gdynią. Film o budowie miasta, migawki z portu (współcześnie) i z Daru Pomorza 
1076
Tam, gdzie mieszkał Wielki Mistrz Krzyżacki  Tu jest ojczyzna  13    1996  Historia 
Kim byli Krzyżacy i jak przybyli na ziemie polskie; Malbork i organizacja zakonu, życie codzienne mieszkańców zamku; stosunki i wojny polsko – krzyżackie; przejście Malborka we władanie Polaków 
1075
W kaszubskiej checzy  Tu jest ojczyzna  13    1996  Historia 
Krajobraz polodowcowy Pojezierza Kaszubskiego; jeziora, głazy narzutowe, j. Wdzydze (legenda z nim związana); skansen (Kaszubski Park Etnograficzny); stroje, zajęcia ludności i ich język (gwary) 
1072
Wokół Góry Św. Anny  Tu jest ojczyzna  15    1996  Historia 
Dzieje przynależności Śląska do Polski; zabytki; pierwsze zapisane zdanie w języku polskim, gród na Ślęży, miejsce kultu pogan, wieża dawnego zamku w Opolu, zamek w Brzegu (zbiory); Góra Św. Anny: pomnik walk o polskość Śląska, kościół i klasztor Franciszkanów 
1074
Wstrzymał słonce...  Tu jest ojczyzna  15    1996  Historia 
Rozmowa o życiu M. Kopernika i jego edukacji w Akademii Krakowskiej, na Uniwersytecie w Bolonii i Padwie; działalność Kopernika jako lekarza i astronoma w Lidzbarku Warmińskim, Olsztynie i Fromborku; znaczenie jego odkryć i dzieła „De Revolutionibus” 
1069
Ziemia w kolorach tęczy  Tu jest ojczyzna  14    1995  Historia 
Historia ziemi łowickiej; katedra (kolegiata): nagrobki, ołtarz; historia m. Łowicza; pałac w Nieborowie, ogród; obyczaje i kultura materialna regionu łowickiego; wieś, chaty, wnętrze izby (m.in. wycinanki łowickie), święta (śmigus-dyngus, procesja na Boże Ciało – piękno strojów łowickich) 
792
Dzieje Zamku Żupnego w Wieliczce  W obiektywie National Geographic  14    1995  Historia 
Kopalnia soli w Wieliczce funkcjonuje bez przerwy od drugiej połowy XIII wieku. Już około 3500 lat p.n.e. pozyskiwano sól z miejscowych słonych źródeł. Grota Kryształowa, unikatowe zjawiska geologiczne z reliktami kopalnej fauny i flory, stare wyrobiska i narzędzia pracy, zabytki sztuki sakralnej - podziemne kaplice z bogatym wystrojem wnętrz wykonanym w soli, podziemne jeziora o charakterystycznej, szmaragdowej barwie, kryształowe groty, komora natryskowa, podwodne zdjęcia podziemnego słonego jeziora. 
781
Wilhelm Gustloff  W obiektywie National Geographic  23    2000  Historia 
Przedstawia wydarzenia związane z największą w dziejach żeglugi tragedią morską - zatonięciem statku  
1546
Starożytni żeglarze  W poszukiwaniu zaginionych cywilizacji  46    1998  Historia 
Starożytni żeglarze - Graham Hancock kontynuuje podróż dookoła świata w poszukiwaniu dowodów na istnienie cywilizacji już przed 10 tysiącami lat. Nieustraszony podróżnik odwiedza Wyspę Wielkanocną i próbuje odkryć pochodzenie tajemniczych kamiennych głów 
1464
Zwierciadło niebios  W poszukiwaniu zaginionych cywilizacji  46    1998  Historia 
Próba zbadania tajemniczych zabudowań odkrytych niedawno na dnie Pacyfiku u wybrzeży jednej z japońskich wysp. Poszukiwanie związków trzech wielkich cywilizacji z kosmosem - czy na pewno piramidy były grobowcami faraonów...? Zbudowano je nie tylko w Egipcie. Ile lat ma Sfinks? Co działo się 10 500 lat p.n.e.? 
1576
Atlantyda - tajemnica Minojczyków  W poszukiwaniu zaginionych światów  47    1999  Historia 
Na początku naszego stulecia archeolog Arthur Evans odnalazł na Krecie ślady nieznanej cywilizacji. Przez następne 30 lat badał przyczyny upadku tej zaginionej kultury i odkrył niezwykłe podobieństwa pomiędzy nią a opisywaną przez Platona Atlantydą. 
2330
Pałac Apostolski i tajne archiwum  Watykan Jana Pawła II  28    2000  Historia 
Serial opowiada o historii i dniu dzisiejszym Watykanu, jego życiu codziennym i nieznanych faktach z życia papieży… 
1581
Aleksander Wielki i bitwa pod Issos  Wielcy wodzowie  43      Historia 
Największy przywódca starożytności, genialny wódz i mówca, który w bitwie pod Issos pokonał silną armię perską. 
28
Napoleon Bonaparte i bitwa pod Austerlitz  Wielcy wodzowie  43      Historia 
 
1624
Austerlitz - rok 1805  Wielkie bitwy  23    2003  Historia 
Do dziś bitwa pod Austerlitz pozostaje wzorem błyskotliwej strategii wojskowej. W wyniku błyskawicznej kampanii armia napoleońska przedarła się w głąb Austrii. 
1461
Bitwa na Marston Moor 1644  Wielkie bitwy  23    2000  Historia 
Bitwa na równinie Marston Moor w 1644 roku (obecnie tereny hrabstwa Yorkshire) zadecydowała o przejęciu władzy w Anglii przez parlament. Zapoczątkowała też sławę Olivera Cromwella i jego jazdy. 
1448
Bitwa na polach Bosworth 1485  Wielkie bitwy  22    2000  Historia 
Bitwy, które zmieniły bieg brytyjskiej historii. Historia walk na polach pod Bosworth w 1485 roku. Pojawienie się dynastii Tudorów nie tylko utwierdziło, ale i zwiększyło zasięg władzy angielskiej monarchii, szczególnie za panowania Henryka VIII. 
1539
Bitwa pod Culloden 1746  Wielkie bitwy  23    2000  Historia 
Starcie pod Culloden było ostatnią bitwą rozegraną na brytyjskiej ziemi. Chociaż trwało niecałą godzinę miało decydujące znaczenie dla przebiegu historii Szkocji i Anglii. 
1387
Bitwa pod Hastings 1066  Wielkie bitwy  23    2000  Historia 
Historia wielkich bitew, które zmieniły bieg historii Anglii. Podbicie kraju przez Normanów w 1066 roku wyznaczyło kres epoki anglosaskiej. Był to ostatni zwycięski najazd obcych sił na Anglię. 
1563
Bitwa pod Waterloo 1815  Wielkie bitwy  23    2000  Historia 
Bitwa pod Waterloo - Wielkie bitwy historii. Kulisy klęski Napoleona pod Waterloo w 1815 roku. 
997
Wieści ze świata (17)  Wieści ze świata  24    2000  Historia 
Wydarzenia pomiędzy 1050 a 1150 rokiem n.e. Schyłek XI stulecia i pierwsza połowa wieku XII w Europie upłynęły pod znakiem wypraw krzyżowych. Wzrost potęgi Turków Seldżuckich, wojowniczych koczowników ze Środkowej Azji. W 1055 roku zdobyli oni Bagdad, a ich wódz koronował się na kalifa. W 1064 zniszczyli Armenię, a w roku 1076 po długich i ciężkich bojach odebrali Jerozolimę islamskiej dynastii Fatymidów. Pod koniec XI wieku Turcy Seldżuccy najechali włości cesarstwa bizantyńskiego, zajmując znaczne połacie imperium. W roku 1095 założyli swą stolicę w Nikei, zaledwie 150 km od serca imperium. Cesarz Aleksy Komnen wysłał poselstwo do papieża z prośbą o pomoc. Urban II zwołał wielki synod w Clermont w listopadzie 1095 roku i uroczyście wezwał rycerstwo do wyruszenia na krucjatę. Zakony rycerskie: templariuszy i joannitów. Ameryka Północna, Chiny oraz Wyspy Wielkanocne. 
998
Wieści ze świata (18)  Wieści ze świata  23    2000  Historia 
Wydarzenia pomiędzy 1150 a 1250 rokiem n.e. Przełom wieku XII i XIII to czas wypraw krzyżowych przez Europę i Bliski Wschód przetacza się III, IV, V krucjata. Rycerze spod znaku czarnego krzyża łupią Konstantynopol. Kościół toczy walkę w samej Europie przeciwko katarom i albigensom. W roku 1206 wiec stepowych ludów mongolskich, tureckich i tatarskich obwołuje najwyższym władcą chana Temudżyna, znanego pod imieniem Dżyngis-chan. W ciągu 20 lat stworzył imperium sięgające od północnych Chin po Morze Czarne. We Francji od połowy XII wieku rozwija się nowy styl architektoniczny, zwany gotykiem; zaczęto barwić szkło. Tajemnicze amerykańskie miasto Chan Chan, stolica ludu Chimu, przemiany polityczne i gospodarcze w Europie, feudalne obyczaje życia codziennego, m.in. zasady zachowania się przy stole. 
1101
Wieści ze świata (19)  Wieści ze świata  24    2000  Historia 
Wydarzenia pomiędzy 1250 a 1350 rokiem n.e. W 1274 roku Mongołowie przeprowadzili pierwszą, nieudaną inwazję na Japonię. W roku 1276 lepiej im się poszczęściło. Zdobyli Linan, stolicę południowo-wschodniego cesarstwa Chin. Niespełna trzy lata później władca Mongołów, Kubiłaj, rządził już całymi Chinami i założył dynastię Juan. W 1261 roku Bizantyńczycy odbili Konstantynopol z rąk krzyżowców i odnawiali Cesarstwo Bizantyjskie. W środku Europy powstała Konfederacja Szwajcarska. W 1297 roku Francja zajęła Flandrię, co doprowadziło do  
1117
Wieści ze świata (20)  Wieści ze świata  22    2000  Historia 
Wydarzenia pomiędzy 1350 a 1450 rokiem n.e. Wojna domowa w Japonii, zjednoczenie Chin i wyparcie z ich ziem Mongołów. W roku 1403 cesarz z dynastii Ming przeniósł stolicę z Nankinu do Pekinu. Trzy lata później Chińczycy podbili Wietnam. Pod koniec XIV wieku Azja stała się areną działań wielkiego zdobywcy - Tamerlana. Turcy w 1389 roku pokonali Serbów na Kosowym Polu - Serbia stała się lennem sułtana. Pięć lat później rozpoczęli oblężenie Konstantynopola. W Europie toczyła się wojna pomiędzy Anglią a Francją - zwana później wojną stuletnią. W Polsce zmarł Kazimierz Wielki. W roku 1385 została zawarta Unia Polski z Litwą. Na tronie zasiadł Władysław Jagiełło. .W programie nie zabraknie wiadomości z dziedziny sztuki, techniki i obyczajowości. Będzie mowa o janczarach, druku, działach, początkach renesansu i o zastosowaniu perspektywy w malarstwie (1:29:20). 
2301
Tajemnica zamachu na Adolfa Hitlera  Wirtualna historia  93    2004  Historia 
Zobaczymy nowatorski paradokument przedstawiający jeden z najbardziej znanych epizodów II wojny światowej. Aktorzy wcielający się w postaci Hitlera, Churchilla, Roosevelta i Stalina otrzymali ich prawdziwe twarze, które poddano specjalnej animacji. Zostanie przedstawiona rekonstrukcja dramatycznych wydarzeń z 1944 roku, kiedy nazistowscy generałowie podjęli próbę zamachu na życie führera w jego wojennej kwaterze Wilczy Szaniec. Nowatorski styl Wirtualnej historii jest połączeniem najnowocześniejszych technologii grafiki komputerowej, historycznych faktów i dokumentów. W programie wykorzystano autentyczne materiały archiwalne, a dzięki współpracy wybitnych konsultantów, historyków i innych znawców tematu odtworzono wydarzenia tamtego dnia z największą precyzją i realizmem. 
2302
Wirtualna historia od kuchni  Wirtualna historia  23    2004  Historia 
Kulisy powstawania filmu o zamachu na Hitlera, w którym odtworzono pełne 24 godziny poprzedzające to historyczne wydarzenie z 20 lipca 1944 roku. 
2061
Narodziny rzeki (1/6)  Wisła  27    2002  Historia 
Cykl edukacyjny przedstawiający dzieje Wisły, począwszy od najdawniejszych czasów, sięgających tysięcy a nawet milionów lat wstecz, aż do chwili obecnej. Pokazuje, jak zmieniał się bieg rzeki, jej wielkość oraz środowisko dorzecza na przestrzeni kolejnych epok geologicznych i ewoluujących warunków geograficznych. Jak rozwijała się i zmieniała szata roślinna, kim byli i czym się zajmowali ludzie zamieszkujący niegdyś tereny nadwiślańskie oraz jaki mieli wpływ na środowisko naturalne. Animacje komputerowe ilustrują przebieg najważniejszych procesów geologicznych, a scenki aktorskie przybliżają realia życia dawnych osadników w dorzeczu Wisły... 
2085
Od średniowiecza do rozbiorów (2/6)  Wisła  27    2002  Historia 
Jest wiele teorii wyjaśniających znaczenie nazwy Wisła, prawdopodobnie pochodzi ona od słowa  
2072
Pod zaborami (3/6)  Wisła  27    2002  Historia 
Dzieje Wisły pod rządami państw zaborczych. Opowieść o tym, jak niekorzystna dla Polski sytuacja polityczna wpłynęła na gospodarkę państwa, m.in. na żeglugę wiślaną. Film pokazuje, jak Prusy, Austria i Rosja widziały rolę Wisły w swoich planach ekonomicznych dotyczących zagarniętych terenów Rzeczpospolitej. Mówi o trudnościach w handlu związanych z powstaniem wielu granic na rzece oraz o restrykcjach, jakimi zaborcy obłożyli polskie towary. Przedstawia przyczyny upadku wielu nadwiślańskich miast i wzrostu znaczenia innych, a także podejmowane w tamtym okresie inwestycje wodne, takie jak budowa kanałów, tam przeciwpowodziowych i regulacja koryta Wisły. Po pierwszym rozbiorze Rzeczpospolita straciła 1/3 swego obszaru, co było ogromnym ciosem dla państwa polskiego i jego gospodarki. Kraj stracił m.in. kontrolę nad dolną Wisłą, a tym samym dostęp do morza i głównych portów - Gdańska i Elbląga... 
2097
Wisła dzisiaj (4/6)  Wisła  27    2002  Historia 
Film przedstawia najnowsze dzieje Wisły, począwszy od odzyskania przez Polskę niepodległości do chwili obecnej. Pokazuje znaczenie i funkcję rzeki na tle rozwoju gospodarczego w okresie międzywojennym i w czasach PRL-u. Wisła nierozerwalnie związana jest z powstaniem i historią państwa polskiego. W czasach jego świetności wspierała bogactwo i dobrobyt kraju, w chwilach upadku traciła na znaczeniu. Kiedy w 1918 roku Polska odzyskała niepodległość, sytuacja gospodarcza wyniszczonego ponad stuletnią niewolą kraju była katastrofalna. Jeszcze w czasie walk na froncie wschodnim rząd II Rzeczpospolitej opracował strategiczny plan rozwoju gospodarczego. Zdumiewa i budzi szacunek rozmach i wyobraźnia jego twórców. Stawiał on przed młodym państwem niewykonalne, wydawać by się mogło, zadania. A jednak zostały one zrealizowane. Patriotyzm i entuzjazm Polaków były siłą, która pozwoliła m.in. zahamować inflację i pokonać bolszewików. Naród podjął wkrótce nowe wyzwanie - budowę Centralnego Okręgu Przemysłowego i portu w Gdyni. Skala trudności, jakie trzeba było pokonać, by zrealizować te zamierzenia, jest niewyobrażalnie wielka... 
2099
Wisła przyszłości (5/6)  Wisła  27    2002  Historia 
Film jest próbą refleksji nad przyszłością Wisły. Przedstawia różne koncepcje wykorzystania najważniejszej polskiej rzeki, różne wizje jej roli i znaczenia. Porusza kwestię ochrony Wisły przed powodziami oraz jej losy w kontekście wejścia Polski do Unii Europejskiej. Wisła stanowi dziś wyzwanie dla narodu, wymaga podjęcia dalekowzrocznych decyzji. Bogatsi o doświadczenia naszych sąsiadów musimy zadecydować o jej losie. Czy będzie, jak chcą ekolodzy i humaniści  
1290
Samoloty  Wszystko o...  46      Historia 
Od dawien dawna, człowiek z natury przypisana ziemi, marzył o tym, by na wzór ptaków wzbić się w przestworza. Dziś podniebne podróże nie są już niczym zadziwiającym. Nadal jednak samolot pozostaje jednym z największych cudów techniki XX wieku. Inżynierowie i projektanci nadal ulepszają swój wynalazek. W nowych konstrukcjach wykorzystuje się superlekkie i superwytrzymałe materiały oraz nowoczesną elektronikę. Film w przystępny sposób wyjaśnia tajemnicę metalowych ptaków. 
1794
Spisek na Majorce  Wyprawy w nieznane  60      Historia 
Zakon Templariuszy 
18
Afryka - wbrew historii  Zaginione cywilizacje  47    1995  Historia 
 
2208
Chiny - dynastie potęgi  Zaginione cywilizacje  47      Historia 
 
83
Chiny - dynastie potęgi  Zaginione cywilizacje  49      Historia 
 
638
Egea - dziedzictwo Atlantydy  Zaginione cywilizacje  46      Historia 
 
1981
Egipt  Zaginione cywilizacje  28    1995  Historia 
 
954
Egipt - w poszukiwaniu nieśmiertelności  Zaginione cywilizacje  46    1995  Historia 
Piramidy - w jaki sposób transportowano te ogromne bloki? Grób Tutenchamona z niesamowitymi skarbami. Ramzes Wielki w Muzeum Egipskim. 
1605
Egipt i Mezopotamia  Zaginione cywilizacje  57    1995  Historia 
 
142
Grecja - czasy świetności  Zaginione cywilizacje  46      Historia 
 
230
Kultura Inków  Zaginione cywilizacje  45      Historia 
 
259
Majowie - krew bogów  Zaginione cywilizacje  46      Historia 
 
1979
Mezopotamia - Powrót do Edenu  Zaginione cywilizacje  47      Historia 
 
2209
Rzym - najwspanialsze z imperiów  Zaginione cywilizacje  46      Historia 
 
414
Rzym - najwspanialsze z imperiów  Zaginione cywilizacje  46      Historia 
Utworzenie państwa, Juliusz Cezar, Oktawian August i Pax Romana, polityka wobec prowincji, schyłek cesarstwa, osiągnięcia m. in. w sztuce wpływające na kształt współczesnego świata. 
477
Tybet u kresu czasu  Zaginione cywilizacje  47    1995  Historia 
 
1526
Zapomniana wiedza  Zaginione cywilizacje  46    1998  Historia 
Podróż dookoła świata w poszukiwaniu dowodów na istnienie ziemskiej cywilizacji już przed 10 tysiącami lat. Niestrudzony badacz odkrywa, że nasi przodkowie z tamtej epoki potrafili już określać zmiany w układzie ciał niebieskich. 
1568
Kartagina - chluba pustyni  Zaginione miasta świata arabskiego  51    1994  Historia 
Kartagina, starożytne miasto-państwo fenickie, położona jest w Afryce Południowej. Początkowo była to kolonia Tyru, a w końcu VI w. p. n. e. rozwinęła się w potężną metropolię czerpiącą dochody głównie z handlu. W wyniku trzech wojen punickich została całkowicie zniszczona przez Rzymian. Odbudowana, stała się w połowie I w. p. n. e. stolicą rzymskiej prowincji. Obecnie można zobaczyć tam ślady zabudowań mieszkalnych, nekropole, ruiny cyrku, amfiteatru i bazylik starochrześcijańskich. 
1583
Palmira - narzeczona pustyni  Zaginione miasta świata arabskiego  51    1994  Historia 
Palmira, obecnie Tadmor, w czasach starożytnych była położona w sercu Pustyni Syryjskiej. Okres największej świetności miasta przypadł na II - III w n. e. , kiedy Palmira była stolicą królestwa założonego przez Odenatusa. Z tego okresu zachowały się ruiny wielu monumentalnych budowli, m. in. : wielkiej świątyni Baala, murów obronnych, teatru, głównej ulicy z portykiem kolumnowym. W 272 roku miejscowość została zniszczona przez cesarza Aureliana, a kilkaset lat później zajęta przez Arabów. O dziejach miasta opowiadają uczeni z Uniwersytetu Stanowego w Nevadzie, doktorzy Andrew J.E. Bell i Michael Stitt. 
1594
Petra - klejnot pustyni  Zaginione miasta świata arabskiego  51    1994  Historia 
W czasach starożytnych Petra była stolicą państwa nabatejskiego. Z tego okresu zachował się zespół grobowców i świątyń, wykutych w stromych zboczach skalnych. Do niewątpliwych atrakcji turystycznych miasta należą ruiny dwóch teatrów oraz średniowiecznego zamku krzyżowców. O historii Petry opowiadają profesorowie Allan H. Simmons i Andrew J. Bell. 
1729
Celtowie  Zaginione skarby starożytności  46    2000  Historia